ભારતનો પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં ઐતિહાસિક સુધારો: લોકસભામાં ‘શાંતિ બિલ, 2025’ રજૂ

ભારતના પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં વ્યાપક પરિવર્તન લાવવાના હેતુથી કેન્દ્ર સરકારે સોમવારે લોકસભામાં સસ્ટેનેબલ હાર્નેસિંગ એન્ડ એડવાન્સમેન્ટ ઓફ ન્યુક્લિયર એનર્જી ફોર ટ્રાન્સફોર્મિંગ ઇન્ડિયા (Shanti) બિલ, 2025 રજૂ કર્યું. આ બિલ દ્વારા પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રમાં લાંબા સમયથી ચાલતા સરકારી એકાધિકારને સમાપ્ત કરી ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી માટે માર્ગ ખુલ્લો મૂકવાનો પ્રસ્તાવ છે. જો સંસદના બંને ગૃહોમાંથી આ બિલ પસાર થાય, તો પરમાણુ ઉર્જા અધિનિયમ, ૧૯૬૨ અને નાગરિક પરમાણુ ક્ષતિ જવાબદારી અધિનિયમ, ૨૦૧૦ જેવા બે મુખ્ય કાયદાઓ રદ કરવામાં આવશે, જે અત્યાર સુધી ખાનગી અને વિદેશી રોકાણ માટે અવરોધરૂપ ગણાતા હતા. ‘શાંતિ બિલ, 2025’ની મુખ્ય જોગવાઈઓ – ખાનગી ક્ષેત્રને મંજૂરી: હવે ભારતીય ખાનગી કંપનીઓને પરમાણુ ઉર્જા પ્લાન્ટ અને રિએક્ટરનું નિર્માણ, માલિકી, સંચાલન તથા નિષ્ક્રિયકરણ (decommissioning) માટે લાઇસન્સ માટે અરજી કરવાની…

“સંસદ દ્વારા તેલ ક્ષેત્ર સુધારા બિલ પસાર: સરકાર ખાતરી આપે છે કે રાજ્યના અધિકારોનું કોઈ અતિક્રમણ નહીં થાય, ખાનગી અને વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન મળશે”

સંસદે પેટ્રો ક્ષેત્રમાં મુખ્ય સુધારાઓ અમલમાં મૂકવા અને વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા માટે તેલ ક્ષેત્ર (નિયમન અને વિકાસ) સુધારા બિલ, 2024 ને મંજૂરી આપી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ખનિજ તેલના સંશોધન અને વ્યાપક ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસ માટે એક જ પરમિટ સિસ્ટમ રજૂ કરવાનો છે. રાજ્યસભાએ આ બિલને પહેલાથી જ મંજૂરી આપી દીધી છે. આ બિલ કાયદેસર બન્યા પછી, તેલ અને ગેસના સંશોધન અને ઉત્પાદન માટે લાઇસન્સ આપવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવશે. ખાનગી અને વિદેશી રોકાણ વધશે. ખાણકામ દરમિયાન પર્યાવરણીય સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવું ફરજિયાત રહેશે. પસાર કરાયેલ બિલ ઓઇલ ફિલ્ડ્સ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 1948 માં સુધારો કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેમાં લીઝ પર ખનિજ તેલના નિષ્કર્ષણ લીઝ, સંશોધન, ઉત્પાદન અને વેપારક્ષમતા આપવા માટેની મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈઓ શામેલ છે. ખાણકામને પેટ્રોલિયમ…