Bindia
ગાંધીનગરના Mansaમાં મા બહુચરજીની ભવ્ય પાલખી યાત્રા, 550 વર્ષ જૂની પરંપરાથી દેવીઓનું અલૌકિક મિલન
ગાંધીનગર જિલ્લાના Mansa નગરમાં નવરાત્રીના પર્વ દરમિયાન એક અનોખી ધાર્મિક પરંપરાના પુનઃઆરંભથી શ્રદ્ધાળુઓમાં આનંદની લાગણી જોવા મળી હતી. નવરાત્રીના પાંચમા નોરતે એટલે કે આસો સુદ પાંચમની રાત્રિએ મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રા યોજાઈ હતી. આ યાત્રા દરમિયાન ગ્રામદેવી મા બહુચરજી પોતાની બહેનો અને ચાવડા વંશનાં કુળદેવી મા ચામુંડા તથા મા અંબાજીને મળવા માટે નગરચર્યાએ નીકળ્યાં હતાં. વર્ષોથી ચાલી આવતી આ પરંપરા માણસાની ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો માનવામાં આવે છે. કોરોના મહામારીના સમયગાળા દરમિયાન સ્થગિત થયેલી આ પરંપરા ફરી શરૂ થતાં નગરજનોમાં દિવાળી જેવો ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. માતાજીની પાલખીનાં દર્શન કરવા માટે Mansa ઉપરાંત આસપાસનાં ગામો અને વિસ્તારોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ઉમટી પડ્યા હતા.
-> 550 વર્ષ જૂની પરંપરાનું પુનઃજીવન :- Mansaમાં મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રા સાથે જોડાયેલી આ પરંપરા આશરે 550 વર્ષ જૂની હોવાનું માનવામાં આવે છે. સ્થાનિક ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, નવરાત્રીના પાંચમા નોરતે મા બહુચરજી પોતાની બહેનો મા ચામુંડા અને મા અંબાજીને મળવા માટે પાલખીમાં બિરાજીને નગરમાં નીકળે છે. આ પ્રસંગને દેવીઓના અલૌકિક મિલન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પરંપરા માત્ર ધાર્મિક વિધિ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ માણસાના ઐતિહાસિક વારસા, રાજપરિવાર સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓ અને સ્થાનિક સમાજની આસ્થાનું પણ પ્રતીક છે. પેઢી દર પેઢી આ પરંપરાની વાતો લોકો સુધી પહોંચતી રહી છે. જોકે, કોરોના મહામારીને કારણે આ ધાર્મિક આયોજનમાં વિરામ આવ્યો હતો. હવે આ પરંપરા ફરી શરૂ થતાં ભક્તોમાં વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. વર્ષોથી આ યાત્રાની રાહ જોતા શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ પ્રસંગ આસ્થાની સાથે પોતાની પરંપરા સાથે જોડાવાની તક પણ બન્યો હતો.
-> પાલખી યાત્રામાં સૌપ્રથમ દરબારગઢ ખાતે માતાજીનું મિલન :- સ્થાનિક માન્યતા મુજબ, નવરાત્રીના પાંચમા નોરતે મા બહુચરજી ભવ્ય પાલખીમાં બિરાજીને નગરયાત્રાએ નીકળે છે. આ યાત્રાનો પ્રારંભ ધાર્મિક પરંપરા મુજબ કરવામાં આવે છે. યાત્રા દરમિયાન માતાજી સૌપ્રથમ માણસાના રાજપરિવારના દરબારગઢ ખાતે પધારે છે, જ્યાં મા ચામુંડાનાં દર્શન અને મિલનની પરંપરા નિભાવવામાં આવે છે. દરબારગઢ ખાતે માતાજીના આગમનને લઈને વિશેષ ધાર્મિક માહોલ સર્જાયો હતો. રાજપૂત સમાજ દ્વારા બેન્ડ-વાજાં સાથે પાલખીનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. પરંપરાગત રીતરિવાજો અનુસાર માતાજીની આરાધના કરવામાં આવી હતી અને ભક્તોએ દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવી હતી. આ પ્રસંગે પરંપરાગત ગરબાની રમઝટ પણ બોલાવવામાં આવી હતી. માતાજીના જયઘોષ અને સંગીતના તાલે સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની ગયું હતું. પાલખી યાત્રામાં જોડાયેલા શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ ક્ષણ વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ ધરાવતી હતી.
-> મા અંબાજીનાં દર્શન બાદ પ્રાચીન વાવ ખાતે પણ પરંપરા નિભાવાઈ :- દરબારગઢ ખાતે મા ચામુંડા સાથેના મિલન બાદ પાલખી યાત્રા આગળ વધે છે. ત્યારબાદ મા બહુચરજી મા અંબાજીનાં દર્શને પધારે છે. આ રીતે ત્રણેય શક્તિઓ સાથે જોડાયેલી ધાર્મિક પરંપરાને અનુસરવામાં આવે છે. મા અંબાજીનાં દર્શન બાદ પાલખી Mansaની પ્રાચીન વાવ ખાતે આવેલા માતાજીના સ્થાનકે પહોંચે છે. ત્યાંની પરંપરાગત ધાર્મિક વિધિઓ પૂર્ણ કર્યા બાદ પાલખી યાત્રા ફરી માતાજીના નિજ મંદિરે પરત ફરે છે. આ સમગ્ર યાત્રા દરમિયાન નગરના વિવિધ વિસ્તારોમાં ભક્તિનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. માર્ગમાં માતાજીનાં દર્શન કરવા માટે લોકો એકત્રિત થયા હતા.
અનેક શ્રદ્ધાળુઓએ માતાજીની પાલખીનું સ્વાગત કર્યું હતું અને ‘જય માતાજી’ના નાદ સાથે પોતાની આસ્થા વ્યક્ત કરી હતી. સ્થાનિક લોકો માટે આ યાત્રા Mansaની ધાર્મિક પરંપરાનું જીવંત પ્રતીક છે. મા બહુચરજી, મા ચામુંડા અને મા અંબાજી સાથે જોડાયેલી આ માન્યતા નવરાત્રીના પર્વને વધુ વિશેષ બનાવે છે.
-> રાજપૂત સમાજ દ્વારા પરંપરાગત સ્વાગત અને ગરબાની રમઝટ :- મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રામાં રાજપૂત સમાજની ભાગીદારી પણ નોંધપાત્ર રહી હતી. બેન્ડ-વાજાં સાથે માતાજીનું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને પરંપરાગત ગરબા દ્વારા ધાર્મિક ઉત્સવની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. Mansaની આ પરંપરામાં ધાર્મિક શ્રદ્ધા સાથે સામાજિક એકતાનો સંદેશ પણ જોવા મળે છે. વિવિધ વિસ્તારોમાંથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓ એકત્રિત થઈ માતાજીનાં દર્શન કરતા જોવા મળ્યા હતા. વડીલો સાથે યુવા પેઢીએ પણ આ આયોજનમાં રસ દાખવ્યો હતો. સ્થાનિક ધાર્મિક પરંપરાઓનું જતન કરવામાં યુવા પેઢીની ભાગીદારી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આવી યાત્રાઓ દ્વારા નવી પેઢીને પોતાના વિસ્તારના ઇતિહાસ, ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સાંસ્કૃતિક વારસા વિશે જાણવાની તક મળે છે.
-> યુવરાજ યોગરાજસિંહ અને રા. રા. શ્રી વનરાજસિંહજીની ઉપસ્થિતિ :- આ વર્ષે Mansaની આ ઐતિહાસિક પરંપરાને ફરી જીવંત કરવામાં યુવરાજશ્રી યોગરાજસિંહ ઓફ રાઓલ સાહેબ અને રા. રા. શ્રી વનરાજસિંહજી રાઓલ સાહેબની સક્રિય ઉપસ્થિતિ અને માર્ગદર્શન મહત્વપૂર્ણ રહ્યાં હતાં. તેમની ઉપસ્થિતિમાં પરંપરાગત પાલખી યાત્રા અને ધાર્મિક આયોજનને ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ આયોજનથી સ્થાનિક લોકોમાં આનંદની લાગણી જોવા મળી હતી. પરંપરાને ફરી શરૂ કરવાના પ્રયાસને માણસાના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. પાલખી યાત્રા દરમિયાન રાજપરિવાર સાથે જોડાયેલી પરંપરાઓનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમગ્ર પ્રસંગે માણસાની ઐતિહાસિક ઓળખ અને માતાજી પ્રત્યેની સ્થાનિક લોકોની શ્રદ્ધા ફરી એકવાર ઉજાગર થઈ હતી.
-> પપ્પુભાઈ વ્યાસે શું જણાવ્યું? :- Mansa નગરપાલિકાના કોર્પોરેટર પપ્પુભાઈ વ્યાસના જણાવ્યા અનુસાર, Mansaમાં બિરાજમાન ત્રણેય શક્તિઓની મુલાકાત અને મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રાની પરંપરા અગાઉ બંધ થઈ ગઈ હતી. હવે આ પરંપરા ફરી શરૂ કરવામાં આવતાં નગરજનોમાં ભારે હર્ષોલ્લાસ જોવા મળી રહ્યો છે. તેમણે આ પરંપરાના પુનઃઆરંભને માણસા માટે આનંદની બાબત ગણાવી હતી. સ્થાનિક લોકોમાં ધાર્મિક ઉત્સાહ વધ્યો છે અને મોટી સંખ્યામાં ભક્તોએ પાલખી યાત્રા તથા મહાપૂજાનાં દર્શન કર્યા હતા. આ પ્રસંગે યુવરાજશ્રી યોગરાજસિંહ ઓફ રાઓલ સાહેબે પણ પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી હતી. આ ધાર્મિક આયોજન દ્વારા માણસાની જૂની પરંપરાને આગળ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
-> મહાપૂજાનાં દર્શન માટે ઉમટ્યા શ્રદ્ધાળુઓ :- નવરાત્રીના પાંચમા નોરતે યોજાયેલી પાલખી યાત્રા સાથે મહાપૂજાનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. માણસા ઉપરાંત આસપાસના વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરવા પહોંચ્યા હતા. સમગ્ર નગરમાં ‘જય માતાજી’ના નાદ ગુંજી ઊઠ્યા હતા. પાલખી યાત્રા અને મહાપૂજાના કારણે માણસામાં ઉત્સવ જેવો માહોલ સર્જાયો હતો. ભક્તોએ માતાજીનાં દર્શન કરીને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી હતી. નવરાત્રી શક્તિની આરાધનાનો પર્વ છે. આ પર્વ દરમિયાન માતાજીની પૂજા, આરતી, ગરબા અને વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. Mansaની આ વિશિષ્ટ પાલખી યાત્રા નવરાત્રીની ઉજવણીમાં ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્ત્વ ઉમેરે છે.
-> Mansaની ઓળખ બની આ ધાર્મિક પરંપરા :- મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રા અને ત્રણેય દેવીઓના મિલનની પરંપરા Mansaના ધાર્મિક વારસાની આગવી ઓળખ છે. આશરે 550 વર્ષ જૂની માનવામાં આવતી આ પરંપરાને ફરી શરૂ કરવાથી સ્થાનિક લોકોમાં પોતાની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસ પ્રત્યેનો લગાવ વધુ મજબૂત બન્યો છે.
આવા ધાર્મિક આયોજનો માત્ર ભક્તિભાવને જ પ્રોત્સાહન આપતા નથી, પરંતુ સમાજમાં એકતા, સહકાર અને પરંપરાઓના સંરક્ષણની ભાવનાને પણ આગળ વધારે છે. ખાસ કરીને નવી પેઢી માટે આ પ્રકારના પ્રસંગો સ્થાનિક ઇતિહાસને નજીકથી સમજવાની તક પૂરી પાડે છે. આમ, ગાંધીનગર જિલ્લાના vમાં નવરાત્રીના પાંચમા નોરતે યોજાયેલી મા બહુચરજીની પાલખી યાત્રા ભક્તિ, પરંપરા અને સામાજિક એકતાનું પ્રતીક બની હતી. કોરોના મહામારીના સમયગાળા દરમિયાન સ્થગિત થયેલી આશરે 550 વર્ષ જૂની પરંપરાને ફરી શરૂ કરવામાં આવતાં સમગ્ર નગરમાં આનંદ અને ઉત્સાહ છવાયો હતો. મા બહુચરજી, મા ચામુંડા અને મા અંબાજીના અલૌકિક મિલનની આ પરંપરાએ માણસાની ધાર્મિક ઓળખને ફરી ઉજાગર કરી છે.
- on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https://www.instagram.com/bindiaa.in
- FACEBOOK : hus ttps://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
