Navratri Day 3 Maa Chandraghanta Puja Mantra : શાંતિ અને પરાક્રમના પ્રતીક મા ચંદ્રઘંટાની વંદના.. Spiritual

Navratriનો ત્રીજો દિવસ: મા ચંદ્રઘંટાની આરાધના, પૂજા-મંત્રથી લઈને ગરબા ફેશન સુધી જાણો સંપૂર્ણ માહિતી

Navratriના નવ દિવસ દરમિયાન માતા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. પ્રથમ દિવસે મા શૈલપુત્રી અને બીજા દિવસે મા બ્રહ્મચારિણીની આરાધના બાદ Navratriના ત્રીજા દિવસે મા ચંદ્રઘંટાની પૂજા કરવામાં આવે છે. માતાનું આ સ્વરૂપ શાંતિ, સાહસ, શક્તિ અને પરાક્રમનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ભક્તો ત્રીજા દિવસે માતાજીની વિશેષ પૂજા-અર્ચના કરી તેમના આશીર્વાદ મેળવવા માટે મંદિરોમાં પહોંચે છે.

ગુજરાતમાં Navratri માત્ર ધાર્મિક પર્વ નથી, પરંતુ તેની સાથે વિશાળ સાંસ્કૃતિક પરંપરા પણ જોડાયેલી છે. ત્રીજા દિવસથી અનેક સ્થળોએ ગરબાની રમઝટ વધુ રંગીન બનતી જોવા મળે છે. પરંપરાગત વસ્ત્રોથી લઈને આધુનિક ગરબા ફેશન સુધી લોકોમાં વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળે છે.

-> કોણ છે મા ચંદ્રઘંટા? :- મા ચંદ્રઘંટા માતા દુર્ગાનું ત્રીજું સ્વરૂપ છે. તેમના મસ્તક પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કરેલો હોવાથી તેમને ‘ચંદ્રઘંટા’ નામ મળ્યું હોવાનું ધાર્મિક માન્યતાઓમાં વર્ણવાય છે. માતાનું સ્વરૂપ અત્યંત તેજસ્વી અને દિવ્ય માનવામાં આવે છે. તેઓ સામાન્ય રીતે દસ હાથવાળા સ્વરૂપમાં દર્શાવવામાં આવે છે. તેમના હાથોમાં વિવિધ અસ્ત્ર-શસ્ત્રો તથા કમળ જેવા પવિત્ર પ્રતીકો જોવા મળે છે. તેમનું વાહન વાઘ અથવા સિંહ તરીકે વર્ણવાય છે. મા ચંદ્રઘંટાનું સ્વરૂપ એક તરફ ભક્તો માટે શાંતિ અને કરુણાનું પ્રતીક છે, તો બીજી તરફ દુષ્ટ શક્તિઓ સામે પરાક્રમ અને રક્ષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર માતાની ઉપાસના કરવાથી ભક્તોમાં હિંમત અને આત્મવિશ્વાસ વધે છે.

-> મા ચંદ્રઘંટાની કથા :- ધાર્મિક કથાઓ અનુસાર માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવ સાથે લગ્ન કર્યા બાદ પોતાના મસ્તક પર અર્ધચંદ્ર ધારણ કર્યો. આ અર્ધચંદ્ર ઘંટા જેવો દેખાતો હોવાથી માતાને ‘ચંદ્રઘંટા’ નામ મળ્યું. માતાના આ સ્વરૂપમાં વૈવાહિક જીવનની શાંતિ અને શક્તિ બંનેનું દર્શન થાય છે. એક તરફ તેઓ સૌમ્ય અને શાંત સ્વરૂપ ધરાવે છે, જ્યારે બીજી તરફ તેઓ અન્યાય અને નકારાત્મક શક્તિઓ સામે યુદ્ધ કરવા માટે સજ્જ દેખાય છે. કથાઓમાં માતાના આ સ્વરૂપને ભક્તોની રક્ષા કરનાર અને દુષ્ટ શક્તિઓનો નાશ કરનાર તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. તેથી Navratriના ત્રીજા દિવસે તેમની આરાધનાને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે.

-> ત્રીજા દિવસે કેવી રીતે કરવી મા ચંદ્રઘંટાની પૂજા?

Navratriના ત્રીજા દિવસે વહેલી સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરી પૂજાની તૈયારી કરવામાં આવે છે. સૌપ્રથમ ગણેશજીનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માતા ચંદ્રઘંટાની પ્રતિમા અથવા તસવીર સામે દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે. માતાને કંકુ, અક્ષત, ચંદન, ફૂલ અને ધૂપ અર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માતાજીને ભોગ ધરાવી મંત્રજાપ અને આરતી કરવામાં આવે છે. ઘણા પરિવારોમાં નવરાત્રી દરમિયાન અખંડ દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે. આવી પરંપરા હોય તો ત્રીજા દિવસે પણ દીવાની પૂજા કરવામાં આવે છે. પૂજાની ચોક્કસ રીત કુટુંબ અને પ્રદેશની પરંપરા પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

-> મા ચંદ્રઘંટાનો પૂજા મંત્ર :- મા ચંદ્રઘંટાની ઉપાસના માટે પ્રચલિત મંત્ર છે: “ૐ દેવી ચંદ્રઘંટાયૈ નમઃ” ભક્તો માતાજીની સામે બેસીને શ્રદ્ધાપૂર્વક મંત્રનો જાપ કરે છે. મંત્રજાપ સાથે માતાજીની આરતી અને સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર મા ચંદ્રઘંટાની આરાધના ભક્તોને આંતરિક શાંતિ અને સાહસની ભાવના આપે છે.

-> માતાજીને કયો ભોગ ધરાવવામાં આવે? :- Navratriના ત્રીજા દિવસે મા ચંદ્રઘંટાને દૂધ અથવા દૂધથી બનેલી વાનગીનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા અનેક સ્થળોએ જોવા મળે છે. ખીર, મખાણા, દૂધની મીઠાઈ અથવા અન્ય સાત્વિક પ્રસાદ પણ ધરાવી શકાય છે. ઉપવાસ કરતા ભક્તો પોતાની પરંપરા અનુસાર ફળાહાર અથવા સાત્વિક ખોરાક લે છે. ભોગ અને પ્રસાદની રીત અલગ-અલગ પરિવારોમાં અલગ હોઈ શકે છે.

-> ત્રીજા દિવસની વિશેષતા શું? :- Navratriના ત્રીજા દિવસનું મહત્વ માત્ર ધાર્મિક રીતે જ નહીં પરંતુ માનસિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે પણ જોવા મળે છે. મા ચંદ્રઘંટાનું સ્વરૂપ ભક્તોને સાહસ સાથે શાંતિ જાળવવાનો સંદેશ આપે છે. જીવનમાં મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ આવે ત્યારે ડર્યા વગર તેનો સામનો કરવો અને સાથે સાથે મનને શાંત રાખવું—માતાના સ્વરૂપમાંથી આ ભાવનાત્મક સંદેશ લેવામાં આવે છે. ઘણા ભક્તો ત્રીજા દિવસે ખાસ પૂજા અને આરતીનું આયોજન કરે છે. મંદિરોમાં પણ માતાજીના શણગાર અને વિશેષ દર્શન માટે ભક્તોની ભીડ જોવા મળી શકે છે.

-> ત્રીજા દિવસે ગરબાની ધૂમ :- ગુજરાતમાં Navratriના ત્રીજા દિવસે ગરબા સ્થળોએ ખાસ ઉત્સાહ જોવા મળે છે. સાંજ પડતા જ શહેરોના વિવિધ ગરબા મેદાનો, ક્લબ, પાર્ટી પ્લોટ અને સોસાયટીઓમાં લોકો પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં પહોંચે છે. ગરબા માત્ર નૃત્ય નથી પરંતુ માતાજીની આરાધના સાથે જોડાયેલી સાંસ્કૃતિક પરંપરા છે. ગરબી અથવા દીવાની આસપાસ વર્તુળમાં રમાતા ગરબામાં ભક્તિ અને સંગીતનો સુંદર સંગમ જોવા મળે છે. પરંપરાગત ગરબા ગીતો સાથે આધુનિક સંગીતનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. અલગ-અલગ સ્થળોએ ઓર્કેસ્ટ્રા, લોકગાયકો અને ગરબા કલાકારો દ્વારા કાર્યક્રમો રજૂ કરવામાં આવે છે.

-> ગરબા ફેશનમાં શું ટ્રેન્ડમાં? :- Navratri દરમિયાન ગરબા ફેશન પણ લોકોમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર બને છે. ખાસ કરીને યુવાઓમાં પરંપરાગત ગુજરાતી વસ્ત્રો પ્રત્યે વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળે છે. યુવતીઓ માટે ચણિયા-ચોળી, કેડિયું સ્ટાઇલના બ્લાઉઝ, મિરર વર્ક, આભલા વર્ક અને પરંપરાગત આભૂષણો લોકપ્રિય રહે છે. ચણિયા સાથે ઓક્સિડાઇઝ્ડ જ્વેલરી, લાંબી બંગડીઓ, કમરબંધ અને પરંપરાગત નેકલેસ જેવા એક્સેસરીઝનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. યુવાનોમાં કેડિયું, કુર્તો, ધોતી અથવા પરંપરાગત ગુજરાતી સ્ટાઇલના આઉટફિટ ગરબા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. સફેદ, લાલ, પીળા, લીલા અને અન્ય ઉજળા રંગોના પરંપરાગત કપડાં ગરબા મેદાનમાં જોવા મળે છે. ઘણા લોકો દરરોજ અલગ લુક તૈયાર કરીને Navratriના દરેક દિવસને ખાસ બનાવે છે. કેટલીક ગરબા ઇવેન્ટમાં બેસ્ટ ડ્રેસ, બેસ્ટ ગરબા પર્ફોર્મન્સ અને કપલ અથવા ગ્રુપ કેટેગરીમાં સ્પર્ધાઓ પણ યોજાય છે.

-> શહેરોમાં ગરબા અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો :- Navratri દરમિયાન અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ સહિત ગુજરાતના અનેક શહેરોમાં વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાય છે. મોટા ગરબા આયોજનો ઉપરાંત સ્થાનિક સોસાયટીઓ, ક્લબ અને સંસ્થાઓ દ્વારા પણ ગરબાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. અમદાવાદમાં વિવિધ વિસ્તારોમાં પરંપરાગત ગરબા, સોસાયટી ગરબા અને મોટા આયોજનો જોવા મળી શકે છે. કેટલાક મંદિરોમાં માતાજીની વિશેષ આરતી અને પ્રસાદનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વડોદરામાં Navratriના ગરબાની પોતાની વિશિષ્ટ ઓળખ છે. અહીં પરંપરાગત ગરબા સાથે મોટા આયોજનોમાં હજારો લોકો ભાગ લે છે. સુરતમાં પણ વિવિધ પાર્ટી પ્લોટ, ક્લબ અને સોસાયટીઓમાં ગરબાના કાર્યક્રમો યોજાય છે.

શહેરમાં પરંપરાગત ગરબા ઉપરાંત થીમ આધારિત કાર્યક્રમોનું પણ આયોજન જોવા મળે છે. રાજકોટ અને અન્ય શહેરોમાં પણ સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને આયોજકો દ્વારા Navratriના ત્રીજા દિવસે ગરબા અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. કાર્યક્રમોમાં જતાં પહેલાં આયોજકો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી સમયસૂચિ, સ્થળ અને પ્રવેશ સંબંધિત નિયમો તપાસવા જરૂરી છે, કારણ કે કાર્યક્રમોની વિગતો સ્થળ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.

-> ભક્તિ અને ઉત્સવનો અનોખો સંગમ :- Navratriનો ત્રીજો દિવસ મા ચંદ્રઘંટાની આરાધના સાથે ભક્તો માટે આધ્યાત્મિક મહત્વ ધરાવે છે. દિવસ દરમિયાન મંદિરોમાં પૂજા-અર્ચના અને આરતીનો માહોલ જોવા મળે છે, જ્યારે સાંજ પડતાં ગરબા મેદાનો સંગીત અને નૃત્યથી ગુંજી ઊઠે છે. મા ચંદ્રઘંટાનું સ્વરૂપ ભક્તોને શક્તિ, સાહસ અને શાંતિનો સંદેશ આપે છે. તેથી આ દિવસે માતાજીની આરાધના સાથે પોતાની અંદરની સકારાત્મકતા અને આત્મવિશ્વાસ વધારવાનો સંકલ્પ પણ કરી શકાય છે. આ રીતે Navratriનો ત્રીજો દિવસ ધાર્મિક આસ્થા, માતાજીની ભક્તિ, ગુજરાતી સંસ્કૃતિ, ગરબા અને પરંપરાગત ફેશનનો સુંદર સંગમ બની રહે છે. નવ દિવસના આ પવિત્ર પર્વમાં દરેક દિવસ માતાના એક અલગ સ્વરૂપને સમર્પિત છે અને ત્રીજા દિવસે મા ચંદ્રઘંટાની ઉપાસના સાથે Navratriનો ઉત્સાહ વધુ ગાઢ બનતો જાય છે.

• on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https://www.instagram.com/bindiaa.in
• FACEBOOK : hus ttps://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276