Bindia
Dwarka તાલુકામાં પાણીનું સંકટ ઘેરાયું! ભીમગજા તળાવમાં માત્ર પખવાડિયા ચાલે તેટલો જ પાણીનો જથ્થો હોવાની ચિંતા
-> યાત્રાધામ Dwarkaમાં પાણીની સમસ્યા ગંભીર બની :- ગુજરાતના વિશ્વપ્રસિદ્ધ ધાર્મિક યાત્રાધામ Dwarkaમાં પીવાના પાણીની સમસ્યા ધીમે ધીમે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહી છે. એક તરફ દિવાળીના તહેવારો અને મીની વેકેશન નજીક આવતાં દ્વારકામાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ આવવાની શક્યતા છે, ત્યારે બીજી તરફ સ્થાનિક જળસ્ત્રોતોમાં પાણીનો જથ્થો ખૂબ જ મર્યાદિત રહ્યો હોવાની ચિંતાજનક સ્થિતિ સામે આવી છે. ખાસ કરીને દ્વારકા અને ઓખા નગરપાલિકા સહિત આસપાસનાં આશરે 42 ગામડાંઓને પાણી પૂરું પાડવામાં ઉપયોગી ભીમગજા તળાવમાં માત્ર એક પખવાડિયા સુધી ચાલી શકે તેટલો જ પાણીનો જથ્થો બચ્યો હોવાની વિગતો ચિંતા વધારી રહી છે.
દ્વારકા તાલુકા માટે પીવાનું પાણી હંમેશાં મહત્ત્વનો મુદ્દો રહ્યો છે. અહીંની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ, મર્યાદિત સ્થાનિક જળસ્ત્રોતો અને વરસાદ પરની નિર્ભરતા પાણીની વ્યવસ્થાને વધુ પડકારજનક બનાવે છે. હાલની સ્થિતિમાં જો સમયસર પાણીની નવી આવક ન થાય અને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં ન આવે તો આગામી દિવસોમાં સ્થાનિક નાગરિકોને પાણીની મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
-> દિવાળીના વેકેશનમાં લાખો યાત્રિકો આવવાની શક્યતા :- Dwarka માત્ર ગુજરાતનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશનું જાણીતું ધાર્મિક અને પર્યટન કેન્દ્ર છે. ભગવાન દ્વારકાધીશનું પવિત્ર જગતમંદિર અહીંનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. આ ઉપરાંત બેટ Dwarka, નાગેશ્વર મહાદેવ મંદિર, ગોપી તળાવ અને શિવરાજપુર બ્લુ ફ્લેગ બીચ જેવા સ્થળો પણ દેશ-વિદેશના પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓને આકર્ષે છે.
દિવાળીના તહેવારો દરમિયાન શાળાઓ, કચેરીઓ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં રજાઓનો માહોલ રહેતો હોવાથી લોકો પરિવાર સાથે ધાર્મિક સ્થળો અને પર્યટન સ્થળોની મુલાકાત લેવાનું પસંદ કરે છે. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ દ્વારકામાં મોટી સંખ્યામાં યાત્રિકો અને પ્રવાસીઓ ઉમટી પડે તેવી શક્યતા છે. પરિણામે સ્થાનિક વસ્તી ઉપરાંત બહારથી આવતા લોકો માટે પણ પીવાના પાણીની જરૂરિયાત વધશે. આવી સ્થિતિમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જ્યારે સ્થાનિક જળસ્ત્રોતોમાં જ પાણીનો જથ્થો ઓછો છે, ત્યારે દિવાળીના દિવસોમાં વધારાની પાણીની માગ કેવી રીતે પૂરી કરવામાં આવશે? યાત્રાધામમાં આવતા શ્રદ્ધાળુઓને પીવાનું પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવાની સાથે સ્થાનિક નાગરિકોની દૈનિક જરૂરિયાતો પણ જળવાઈ રહે તે માટે તંત્ર સામે મોટો પડકાર ઊભો થયો છે.
-> ભીમગજા તળાવમાં માત્ર પખવાડિયા ચાલે તેટલું પાણી :- Dwarka અને ઓખા નગરપાલિકા વિસ્તારને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવામાં ભીમગજા તળાવ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જોકે હાલ તળાવમાં પાણીનો જથ્થો ખૂબ જ મર્યાદિત હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે. મળતી વિગતો મુજબ તળાવમાં માત્ર એક પખવાડિયા એટલે કે આશરે 15 દિવસ સુધી ચાલી શકે તેટલું જ પાણી બચ્યું હોવાની ચિંતાજનક સ્થિતિ છે.
જો તળાવમાં પાણીની નવી આવક ન થાય તો આગામી દિવસોમાં પાણી વિતરણ વ્યવસ્થાને જાળવી રાખવી મુશ્કેલ બની શકે છે. દ્વારકા અને ઓખા જેવી બે મોટી નગરપાલિકાઓ ઉપરાંત આસપાસનાં ગામડાંઓની પાણીની જરૂરિયાત પણ આ પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવે છે. પાણીનો જથ્થો મર્યાદિત હોય ત્યારે તેનું યોગ્ય આયોજન અને વિતરણ અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. કયા વિસ્તારમાં કેટલું પાણી પહોંચાડવું, નિયમિત પુરવઠો કેવી રીતે જાળવવો અને તાત્કાલિક જરૂરિયાત ઊભી થાય તો કઈ વ્યવસ્થા કરવી તેવા પ્રશ્નો હવે મહત્ત્વના બન્યા છે.
-> માયાસર તળાવમાં પણ પાણીની સ્થિતિ ચિંતાજનક :- Dwarka તાલુકામાં ભીમગજા તળાવ ઉપરાંત માયાસર તળાવમાંથી પણ પાણી મેળવવાની વ્યવસ્થા છે. પરંતુ આ વર્ષે વરસાદ ઓછો રહેતાં માયાસર તળાવની સ્થિતિ પણ સારી રહી નથી. વરસાદના અભાવે તળાવમાં પાણીનું સ્તર ઘટી જતાં હવે તેના તળિયા દેખાવા લાગ્યા હોવાની વિગતો સામે આવી છે.
આ પરિસ્થિતિમાં માયાસર તળાવમાંથી પાણી લેવામાં આવે તો તે ગંદુ, કાદવવાળું અને દુર્ગંધયુક્ત હોવાની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. એટલે કે આ તળાવ પણ હાલ પીવાના પાણી માટે સરળ અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ બની શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી. સ્થાનિક સ્તરે ઉપલબ્ધ જળસ્ત્રોતોનું પાણી ઘટતું જાય અને ઉપલબ્ધ પાણીની ગુણવત્તા પણ ઉપયોગ માટે અનુકૂળ ન રહે ત્યારે પાણીની વ્યવસ્થા વધુ મુશ્કેલ બને છે. ખાસ કરીને પીવાના પાણીની બાબતમાં માત્ર જથ્થો પૂરતો નથી, પરંતુ પાણી સ્વચ્છ અને ઉપયોગલાયક હોવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
-> નબળા ચોમાસાની અસર, જિલ્લો દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર :- આ વર્ષે ચોમાસું નબળું રહેતાં દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં પાણીની સ્થિતિ પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી વચ્ચે સ્થાનિક જળસ્ત્રોતોમાં પાણીની ઘટતી સપાટી ચિંતાનો વિષય બની છે.
દ્વારકા તાલુકાની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ પણ પાણીની સમસ્યાને વધુ વિકટ બનાવે છે. તાલુકામાં ભીમગજા તળાવ સિવાય મોટા પ્રમાણમાં પાણીનો સંગ્રહ કરી શકે તેવો અન્ય કોઈ મોટો સ્થાનિક જળસ્ત્રોત ઉપલબ્ધ નથી. અહીં નદી કે કાયમી ઝરણાંનો પણ અભાવ છે. પરિણામે વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને બહારથી મળતા પાણીનો પુરવઠો અહીંની પાણી વ્યવસ્થામાં મહત્ત્વનો આધાર બને છે. ચોમાસું નબળું રહે ત્યારે સ્થાનિક તળાવો પર તેની અસર થાય છે અને લાંબા સમય સુધી પાણીનો પુરવઠો જાળવવો પડકારજનક બને છે. હાલની સ્થિતિ પણ આ જ પ્રકારની મુશ્કેલી તરફ સંકેત આપી રહી છે.
-> નર્મદાના નીર પર વધતી નિર્ભરતા :- હાલના સંજોગોમાં Dwarka તાલુકા માટે નર્મદાના પાણીનો પુરવઠો મહત્ત્વનો આધાર બની શકે છે. સ્થાનિક તળાવોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટી રહ્યો હોય અને માયાસર તળાવમાંથી પણ પાણી મેળવવામાં ગુણવત્તાની સમસ્યા હોય ત્યારે નર્મદાના પાણીનો વૈકલ્પિક પુરવઠો સમયસર ઉપલબ્ધ કરાવવો જરૂરી બની રહ્યો છે.
પરંતુ અહીં માત્ર નર્મદાનું પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત પૂરતી નથી. તેનો પુરવઠો કેટલા પ્રમાણમાં મળશે, કયા વિસ્તારો સુધી પહોંચશે અને કેટલા સમય સુધી નિયમિત રીતે પાણી આપી શકાશે તે અંગે સ્પષ્ટ આયોજન જરૂરી છે. Dwarka અને ઓખા નગરપાલિકા ઉપરાંત 42 જેટલાં ગામડાંઓ સુધી પાણી પહોંચાડવા માટે પણ યોગ્ય વ્યવસ્થા હોવી આવશ્યક છે. જો પાણીની આવક અને વિતરણ વચ્ચે યોગ્ય સંકલન ન રહે તો કેટલાક વિસ્તારોમાં પુરવઠાની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. તેથી પાણી પુરવઠા વિભાગ અને સ્થાનિક તંત્ર વચ્ચે આગોતરું આયોજન તથા સતત દેખરેખ જરૂરી બની છે.
-> આગામી આઠ મહિના કેવી રીતે પસાર કરશે પ્રજા? :- હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ આગામી આઠ મહિના દરમિયાન પાણીની વ્યવસ્થા કેવી રીતે જાળવવામાં આવશે તે છે. આવનારો શિયાળો અને ત્યારબાદનો ઉનાળો Dwarka તાલુકા માટે પાણીની દૃષ્ટિએ પડકારજનક બની શકે છે. જો ભીમગજા તળાવમાં રહેલો પાણીનો જથ્થો ખૂટી જાય તો Dwarka અને ઓખા નગરપાલિકા વિસ્તારની પ્રજાને પાણી પૂરું પાડવા માટે કયો વિકલ્પ અપનાવવામાં આવશે તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
આ ઉપરાંત 42 જેટલાં ગામડાંઓમાં નિયમિત પાણી પહોંચાડવા માટે શું આયોજન છે? ગામડાંઓમાં પાણીની અછત ઊભી થાય તો ટેન્કર દ્વારા પુરવઠો પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા તૈયાર છે કે નહીં? નર્મદાના પાણીનો જથ્થો વધારવાની કોઈ યોજના છે કે કેમ? આવા અનેક સવાલો હાલ સ્થાનિક લોકોમાં ચર્ચાઈ રહ્યા છે. દિવાળીના વેકેશનમાં યાત્રિકોની સંખ્યા વધવાની શક્યતા હોવાથી આ પ્રશ્ન વધુ મહત્ત્વનો બની જાય છે. સ્થાનિક લોકોની જરૂરિયાતો અને યાત્રાધામમાં આવતા પ્રવાસીઓની વધારાની માગ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું તંત્ર માટે અગત્યનું રહેશે.
-> પાણીની કટોકટી પહેલાં જ તંત્રએ આયોજન કરવાની જરૂર :- દેવભૂમિ Dwarka જિલ્લામાં દુષ્કાળની સ્થિતિ જાહેર થયા બાદ હવે પાણીના સંકટને પહોંચી વળવા માટે માત્ર જાહેરાતો પૂરતી નથી. તેના બદલે જમીન પર અસરકારક આયોજન અને સમયસર અમલીકરણ જરૂરી છે. રાજ્ય સરકાર, જિલ્લા કલેક્ટર, પાણી પુરવઠા વિભાગ, દ્વારકા અને ઓખા નગરપાલિકા તથા સંબંધિત ગ્રામ પંચાયતોએ સંકલન કરીને પાણીની ઉપલબ્ધતા અને જરૂરિયાતનો અંદાજ તૈયાર કરવો જોઈએ.
નર્મદાના પાણીનો પુરવઠો, વૈકલ્પિક જળસ્ત્રોતોની ઉપલબ્ધતા, ટેન્કર દ્વારા પાણી વિતરણ અને ગામડાંઓ સુધી નિયમિત પુરવઠો પહોંચાડવા જેવા મુદ્દાઓ પર આગોતરી તૈયારી જરૂરી છે. સાથે જ ઉપલબ્ધ પાણીનો બગાડ અટકાવવા અને તેનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તે માટે પણ નાગરિકોમાં જાગૃતિ લાવવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને પીવાના પાણીની ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપવું પણ એટલું જ મહત્ત્વનું છે. માયાસર તળાવમાં પાણી ઓછું હોવાની સાથે ગંદકી અને દુર્ગંધની સમસ્યા હોય તો તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં પાણીની ગુણવત્તા અંગે યોગ્ય તપાસ જરૂરી બને છે.
-> સ્થાનિક પ્રજા અને યાત્રિકોની નજર હવે તંત્રના આયોજન પર :- Dwarka વિશ્વપ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ હોવાથી અહીં પાણીની વ્યવસ્થા માત્ર સ્થાનિક સુવિધાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ યાત્રિકો અને પ્રવાસીઓની સુવિધા સાથે પણ જોડાયેલો છે. ભગવાન દ્વારકાધીશના દર્શન માટે દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓને પીવાનું પાણી સરળતાથી મળી રહે તે જરૂરી છે. તેની સાથે Dwarka, ઓખા અને આસપાસનાં ગામડાંઓમાં રહેતા નાગરિકોને પણ નિયમિત પાણી પુરવઠો મળવો જોઈએ.
ભીમગજા તળાવમાં મર્યાદિત પાણીનો જથ્થો, માયાસર તળાવની ઘટતી સપાટી અને નબળા ચોમાસાની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને તંત્રએ તાત્કાલિક પગલાં ભરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. પાણીની વાસ્તવિક ઉપલબ્ધતા, આવનારા દિવસોની જરૂરિયાત અને વૈકલ્પિક પુરવઠા અંગે સ્પષ્ટ આયોજન થાય તો સંભવિત મુશ્કેલીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. Dwarka તાલુકાની પ્રજા હવે એક જ સવાલનો જવાબ જાણવા માગે છે કે આગામી દિવસોમાં પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા કેવી રીતે જાળવવામાં આવશે? દિવાળીના તહેવારોમાં લાખો યાત્રિકોનું આગમન હોય કે પછી આગામી ઉનાળાની કઠિન પરિસ્થિતિ, બંનેને ધ્યાનમાં રાખીને અત્યારથી જ આયોજન કરવું સમયની માંગ બની છે.
યાત્રાધામ Dwarkaની ધાર્મિક ઓળખ અને સ્થાનિક પ્રજાની દૈનિક જરૂરિયાતો જળવાઈ રહે તે માટે પાણીના સંકટને ગંભીરતાથી લઈને તંત્રએ કટોકટી સર્જાય તેની રાહ જોયા વિના નક્કર પગલાં ભરવા જરૂરી છે.
- on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https://www.instagram.com/bindiaa.in
- FACEBOOK : hus ttps://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
