ગાંધીનગર: દૂધ ઉત્પાદનમાં આગવું ગણાતું ગુજરાત, પરંતુ પશુ તબીબોની અછતનો પ્રશ્ન ફરી ચર્ચામાં

| પંકજ મકવાણા – અમદાવાદ|
ગુજરાત લાંબા સમયથી દૂધ ઉત્પાદન અને સહકારી ડેરી વ્યવસ્થાને લઈને દેશના આગવા રાજ્યોમાં ગણાય છે. રાજ્યના ગ્રામિણ અર્થતંત્રમાં દૂધાળા પશુઓનું મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. છતાં પશુપાલન સંબંધિત સરકારી સેવાઓમાં માનવસંસાધનની અછત અંગે પ્રશ્નો સમયાંતરે સામે આવતા રહ્યા છે. તાજેતરમાં વિધાનસભામાં રજૂ થયેલી માહિતી આ ચર્ચાને ફરી એક વખત કેન્દ્રસ્થાને લઈ આવી છે.

વિધાનસભામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબમાં રાજ્યના પશુપાલન વિભાગે આપેલી માહિતી મુજબ રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાં પશુ ચિકિત્સા અધિકારીઓની કુલ 855 મંજૂર જગ્યાઓ સામે 421 જગ્યાઓ ખાલી છે. એટલે કે લગભગ અડધી જગ્યા હજુ ભરાઈ શકી નથી. આ સાથે પશુધન નિરીક્ષક વર્ગ-૩ની કુલ 437 મંજૂર જગ્યાઓમાંથી 89 જગ્યાઓ પણ ખાલી હોવાનું સરકારે સ્વીકાર્યું છે.

આ માહિતી વિધાનસભામાં પૂછાયેલા પ્રશ્નોના લેખિત જવાબ રૂપે રજૂ કરવામાં આવી હતી. વિરોધ પક્ષના ધારાસભ્યો દ્વારા જિલ્લાવાર મંજૂર જગ્યાઓ અને ખાલી જગ્યાઓ અંગે વિગતો માંગવામાં આવી હતી. તેના જવાબમાં સરકાર તરફથી જણાવાયું કે અનેક જિલ્લાઓમાં પશુ ચિકિત્સા અધિકારીઓની જગ્યાઓ એક વર્ષ કે તેનાથી વધુ સમયથી ખાલી છે.

રાજ્યમાં દૂધ ઉત્પાદન અને પશુપાલન સાથે જોડાયેલ સહકારી માળખું મજબૂત ગણાય છે. પરંતુ પશુ આરોગ્ય સેવાઓ માટે જરૂરી તબીબી કર્મચારીઓની અછતથી ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં પશુપાલકોને મુશ્કેલી પડી શકે છે તેવી ચિંતા નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરે છે. ખાસ કરીને જ્યાં પશુધનનું પ્રમાણ વધુ છે તેવા જિલ્લાઓમાં તબીબી સેવાઓની ઉપલબ્ધતા મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.

વિધાનસભામાં રજૂ થયેલી માહિતી મુજબ આણંદ, બનાસકાંઠા અને સાબરકાંઠા જેવા પશુધન સમૃદ્ધ જિલ્લાઓમાં પણ પશુ ચિકિત્સા અધિકારીઓની અનેક જગ્યાઓ ખાલી છે. આ જિલ્લાઓ રાજ્યના દૂધ ઉત્પાદન અને ડેરી પ્રવૃત્તિઓમાં મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે, તેથી અહીં આરોગ્ય સેવાઓની ઉપલબ્ધતા પશુપાલન અર્થતંત્ર સાથે સીધી રીતે જોડાયેલી માનવામાં આવે છે.

સરકાર તરફથી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે પશુ ચિકિત્સા અધિકારીઓની ભરતી માટે પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે અને ભરતી કાર્યક્રમ અનુસાર જગ્યાઓ ભરવામાં આવશે. પશુધન નિરીક્ષક વર્ગ-૩ની ભરતી માટે પંચાયત વિભાગ જવાબદાર હોવાનું પણ જણાવાયું છે.

રાજ્ય તંત્રનો દાવો છે કે પશુપાલકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને પશુ આરોગ્ય સેવાઓ મજબૂત કરવાની દિશામાં પ્રયાસો ચાલુ છે. પરંતુ વિધાનસભામાં રજૂ થયેલા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે હાલના સમયમાં અનેક જિલ્લાઓમાં ખાલી જગ્યાઓને કારણે સેવા માળખામાં પડકારો ઉભા થઈ શકે છે.

દૂધ ઉત્પાદન અને સહકારી ડેરી વ્યવસ્થાને કારણે ગુજરાતનું નામ રાષ્ટ્રીય સ્તરે લેવાય છે. તેવા સમયે પશુ આરોગ્ય સેવાઓમાં પૂરતી માનવસંસાધન ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી માનવામાં આવે છે, જેથી ગ્રામિણ અર્થતંત્રનો મહત્વપૂર્ણ આધાર ગણાતા પશુપાલન ક્ષેત્રને સ્થિરતા અને વિશ્વાસ મળી રહે.

ક્રમ	જિલ્લો	ખાલી જગ્યાઓ
1	જામનગર	45
2	બનાસકાંઠા	29
3	દાહોદ	29
4	રાજકોટ	21
5	સાબરકાંઠા	23
6	ખેડા	20
7	આણંદ	11
8	અરવલ્લી	23
9	અમદાવાદ	10
10	ગાંધીનગર	10
11	અમરેલી	23