જાણો શું છે સિંધુ જળ સંધિ, ભારતના નિર્ણયથી પાકિસ્તાનને કેમ લાગશે મોટો ફટકો?

જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે એક મોટો અને કઠોર નિર્ણય લીધો છે. સરકારે પાકિસ્તાન સાથેની સિંધુ જળ સંધિ હાલ પૂરતી અટકાવી દેવાનો નિર્ણય લીધો છે. બુધવાર, 23 એપ્રિલના રોજ સાંજે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં સુરક્ષા પરની કેબિનેટ સમિતિ (CCS) ની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ અને વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકર પણ હાજર રહ્યા હતા. આના થોડા સમય પછી, વિદેશ મંત્રાલયે એક બ્રીફિંગમાં માહિતી આપી કે ભારત સરકારે પાકિસ્તાન સાથે સિંધુ જળ સંધિ પર રોક લગાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણયથી પાકિસ્તાનને અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ફટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ભારતે પાકિસ્તાન સામે કડક કાર્યવાહી કરીને આ નિર્ણય લીધો છે. વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે સીસીએસને આપવામાં આવેલી બ્રીફિંગમાં પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના સરહદ પારના જોડાણો પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ હુમલો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ચૂંટણીઓના સફળ સંચાલન અને આર્થિક વિકાસ અને વિકાસ તરફ તેની સતત પ્રગતિના પગલે થયો છે.

વિદેશ સચિવે વધુમાં કહ્યું, આ આતંકવાદી હુમલાની ગંભીરતાને ઓળખીને, CCS એ નિર્ણય લીધો કે 1960 ની સિંધુ જળ સંધિ તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત કરવામાં આવશે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદ પારના આતંકવાદને સંપૂર્ણપણે અને વિશ્વસનીય રીતે સમર્થન બંધ ન કરે.

સિંધુ જળ સંધિ શું છે?
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 19 સપ્ટેમ્બર 1960 ના રોજ વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થી હેઠળ સિંધુ જળ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. ભારત વતી તત્કાલીન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા અને પાકિસ્તાન વતી તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ફિલ્ડ માર્શલ અયુબ ખાને કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ અંતર્ગત, ભારતથી પાકિસ્તાનમાં વહેતી 6 નદીઓ – સિંધુ, ઝેલમ, ચિનાબ, રાવી, બિયાસ અને સતલજ – ને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવી હતી. પૂર્વીય નદીઓ (રાવી, બિયાસ, સતલજ): ભારતને આના પર સંપૂર્ણ અધિકાર આપવામાં આવ્યો હતો. પશ્ચિમી નદીઓ (સિંધુ, ઝેલમ, ચિનાબ): તેમનું મોટાભાગનું પાણી પાકિસ્તાન જાય છે. ભારત આ પશ્ચિમી નદીઓના પાણીનો ઉપયોગ ફક્ત વીજળી ઉત્પન્ન કરવા જેવા બિન-વપરાશકારી ઉપયોગ માટે જ કરી શકે છે, આ સ્થિતિમાં પાણી નદીમાં પાછું જાય છે. મતલબ કે, આ પાણીને નદીમાં પાછું છોડી શકાય છે.

પાકિસ્તાન પર શું અસર પડશે?
આ પહેલી વાર છે જ્યારે ભારતે સિંધુ જળ સંધિ પર રોક લગાવી છે. આ કરાર બંધ કરવાથી પાકિસ્તાનના પાણી પુરવઠા પર સીધી અસર પડી શકે છે. પાકિસ્તાનની લગભગ 80% કૃષિ સિંચાઈ સિંધુ નદીની જળ વ્યવસ્થા પર આધારિત છે. સિંધુ જળ સંધિ પર ભારતનો પ્રતિબંધ પાકિસ્તાનમાં પાણીની કટોકટી પેદા કરશે અને તેની અસર કૃષિ પર પડશે. સામાન્ય નાગરિકો પર પણ તેની અસર પડશે. પાકિસ્તાનમાં સિંધુ નદી સાથે સંબંધિત ઘણા જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ છે. આવી સ્થિતિમાં, પાણીની અછતને કારણે તેમના ઉત્પાદન પર અસર પડશે અને ઉર્જા સંકટ વધુ ઘેરું બનશે, જે પાકિસ્તાનમાં પહેલેથી જ એક મોટી સમસ્યા છે. પાકિસ્તાનના પંજાબ અને સિંધ પ્રદેશોમાં લાખો લોકો પીવાના પાણી માટે આ નદી પ્રણાલી પર આધાર રાખે છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદ પારના આતંકવાદ સામે કડક અને વિશ્વસનીય કાર્યવાહી નહીં કરે ત્યાં સુધી આ કરાર મુલતવી રહેશે. આ સાથે, અટારી બોર્ડર બંધ કરવા સહિત અનેક નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે.

Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/buletin_india
FOLLOW ON WHATSAPP  https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I