ટોક્યો પરનો ભાર ઘટાડવા જાપાનમાં ‘બીજી રાજધાની’ બનાવવાની તૈયારી

જાપાન સરકારે દેશની વહીવટી વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા ane ટોક્યો પરનો વધતો ભાર ઘટાડવા એક મહત્વપૂર્ણ યોજના પર આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું છે. સરકાર દ્વારા જાપાનમાં એક ‘બીજી રાજધાની’ (Second Capital) વિકસાવવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ટોક્યો પરનો વધતો ભાર ઘટાડવો અને કોઈ મોટી કુદરતી આપત્તિ જેવી પરિસ્થિતિમાં દેશની સરકાર માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા તૈયાર રાખવાનો છે.

મુખ્ય રાજધાની ટોક્યો છે. વર્ષ 1868માં ટોક્યોને જાપાનની રાજધાની તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. જોકે, લાંબા સમયથી ટોક્યોમાં વધતી વસ્તી, આર્થિક કેન્દ્રિતતા અને ભૂકંપની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને વૈકલ્પિક રાજધાની અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી.

બીજી રાજધાનીના પ્રસ્તાવથી રાજકીય વિવાદ

સરકારના આ નિર્ણય બાદ દેશમાં રાજકીય ચર્ચા શરૂ થઈ છે. વિરોધ પક્ષોએ આ પ્રસ્તાવ સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. કેટલાક વિરોધ પક્ષોનું માનવું છે કે નવી રાજધાની બનાવવાની યોજનાથી જાપાન ઇનોવેશન પાર્ટીને રાજકીય લાભ મળી શકે છે.

સરકારનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય કોઈ રાજકીય હિત માટે નહીં પરંતુ દેશની લાંબા ગાળાની સુરક્ષા અને વહીવટી સ્થિરતાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.

ટોક્યોને ભૂકંપનું મોટું જોખમ

જાપાન સરકાર દ્વારા બીજી રાજધાની બનાવવાનો સૌથી મોટો કારણ ટોક્યોની કુદરતી આપત્તિઓ સામેની સંવેદનશીલતા છે. અહેવાલો અનુસાર આગામી 30 વર્ષમાં ટોક્યો વિસ્તારમાં ભારે ભૂકંપની સંભાવના અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

ટોક્યો વિસ્તાર ટેક્ટોનિક પ્લેટોની ગતિવિધિઓને કારણે ભૂકંપ માટે સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. અહીં પેસિફિક પ્લેટ, ફિલિપાઇન પ્લેટ, યુરેશિયન પ્લેટ અને ઉત્તર અમેરિકન પ્લેટ જેવી મોટી ટેક્ટોનિક પ્લેટોનો પ્રભાવ જોવા મળે છે.

જો ટોક્યોમાં મોટો ભૂકંપ અથવા અન્ય કોઈ મોટી આપત્તિ સર્જાય તો દેશની સરકારી કામગીરી પર અસર ન થાય તે માટે એક વૈકલ્પિક વહીવટી કેન્દ્ર તૈયાર કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે.

ટોક્યોમાં વધતું વસ્તી અને આર્થિક દબાણ

ટોક્યોમાં જાપાનની મોટાભાગની મોટી કંપનીઓના મુખ્ય મથક આવેલા છે. આ કારણે દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનો મોટો હિસ્સો એક જ શહેરમાં કેન્દ્રિત થયો છે.

અહેવાલ મુજબ જાપાનની લગભગ 30 ટકા વસ્તી ટોક્યો વિસ્તારમાં રહે છે. નોકરીઓ, ઉદ્યોગો અને વહીવટી સંસ્થાઓ પણ ટોક્યોમાં વધુ પ્રમાણમાં કેન્દ્રિત હોવાથી શહેર પર સતત દબાણ વધી રહ્યું છે.

સરકારનું માનવું છે કે બીજી રાજધાની વિકસાવવાથી આર્થિક અને વહીવટી પ્રવૃત્તિઓનું વિકેન્દ્રીકરણ થઈ શકે છે અને અન્ય શહેરોના વિકાસને પણ પ્રોત્સાહન મળશે.

નવી રાજધાની માટે ઓસાકા સૌથી આગળ

જાપાન સરકારનું મુખ્ય ધ્યાન હાલ ઓસાકા શહેરને બીજી રાજધાની તરીકે વિકસાવવા પર છે. ઓસાકા જાપાનનું ઐતિહાસિક અને આર્થિક રીતે મહત્વપૂર્ણ શહેર છે. પ્રવાસન, વેપાર અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રે પણ તેનું વિશેષ સ્થાન છે.

ઓસાકા ઉપરાંત મિયાગી, હોક્કાઇડો અને ફુકુઓકા જેવા શહેરોના નામ પણ સંભવિત વિકલ્પોમાં સામેલ છે. જોકે, હાલની સ્થિતિમાં ઓસાકા આ રેસમાં સૌથી આગળ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

બીજી રાજધાની માટે ચાર માપદંડ નક્કી

જાપાન સરકારે નવી રાજધાનીની પસંદગી માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ માપદંડ નક્કી કર્યા છે. માત્ર તે જ શહેરોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે જે આ માપદંડો પૂર્ણ કરતા હશે.

મુખ્ય ચાર માપદંડ આ પ્રમાણે છે:

1. સરકારી માળખાગત સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ.
2. શહેરની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત હોવી જોઈએ.
3. પર્યાપ્ત વસ્તી અને માનવ સંસાધન ઉપલબ્ધ હોવું જોઈએ.
4. વહીવટી ક્ષમતા અને સંસ્થાકીય સુવિધાઓ હોવી જોઈએ.

આ માપદંડોના આધારે સરકાર યોગ્ય શહેરની પસંદગી કરશે.

વર્ષ 2010થી ચાલી રહી છે તૈયારી

જાપાનમાં બીજી રાજધાની બનાવવાનો વિચાર નવો નથી. સરકાર દ્વારા આ અંગેની ચર્ચા વર્ષ 2010થી ચાલી રહી છે. લાંબા સમયથી જાપાન વહીવટી વ્યવસ્થાને વધુ સુરક્ષિત અને અસરકારક બનાવવા માટે વિકલ્પ શોધી રહ્યું છે.

સરકારનું માનવું છે કે બીજી રાજધાની માત્ર આપત્તિના સમયમાં બેકઅપ તરીકે કામ નહીં કરે, પરંતુ દેશના સંતુલિત વિકાસમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

ભવિષ્ય માટે જાપાનનું આયોજન

જાપાન પહેલેથી જ ભૂકંપ અને કુદરતી આપત્તિઓ સામેની તૈયારી માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. હવે બીજી રાજધાનીની યોજના દ્વારા દેશ પોતાની વહીવટી વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

આ યોજના અમલમાં આવ્યા બાદ ટોક્યો પરનો ભાર ઓછો થશે, અન્ય શહેરોમાં વિકાસની નવી તકો ઊભી થશે અને કોઈપણ મોટી આપત્તિની સ્થિતિમાં સરકારની કામગીરી સતત ચાલુ રાખી શકાશે.

હાલમાં ઓસાકા સહિતના શહેરોની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં સરકાર દ્વારા અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે કે જાપાનની બીજી રાજધાની તરીકે કયા શહેરને પસંદ કરવામાં આવે છે.

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276