ગાઝા મુદ્દે ટ્રમ્પના પ્લાનને નેતન્યાહૂનો મોટો ઝટકો, ‘હમાસ ખતમ નહીં થાય ત્યાં સુધી સેના પાછી નહીં હટે’

ગાઝામાં યુદ્ધ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળ આગળ ધપાવવામાં આવી રહેલા શાંતિ પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ રવિવારે સ્પષ્ટ કરી દીધું કે ઇઝરાયલ ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા 15 મુદ્દાના પ્રસ્તાવને સ્વીકારતું નથી. સાથે જ તેમણે કહ્યું કે હમાસ સંપૂર્ણપણે નિઃશસ્ત્ર નહીં થાય ત્યાં સુધી ઇઝરાયલી સેના ગાઝામાંથી પાછી નહીં ખેંચાય.

નેતન્યાહૂનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ગાઝામાં યુદ્ધવિરામ બાદ આગળની શાંતિ પ્રક્રિયા, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને પુનર્નિર્માણને લઈને અમેરિકા તથા અન્ય દેશો દ્વારા પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પના સમર્થનથી તૈયાર કરવામાં આવેલા પ્રસ્તાવમાં હમાસના નિઃશસ્ત્રીકરણની સાથે ગાઝામાં નવી વહીવટી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની યોજના હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.

‘ઇઝરાયલ 15 મુદ્દાના દસ્તાવેજને સ્વીકારતું નથી’

નેતન્યાહૂએ પોતાની કેબિનેટ બેઠક દરમિયાન કહ્યું કે ઇઝરાયલ 15 મુદ્દાના દસ્તાવેજને સ્વીકારતું નથી. તેમણે ખાસ કરીને ઇઝરાયલી સેનાની પીછેહઠને હમાસના સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ સાથે જોડી છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર માત્ર નામ પૂરતું અથવા દેખાવ પૂરતું નિઃશસ્ત્રીકરણ ઇઝરાયલ માટે સ્વીકાર્ય નહીં હોય. હમાસ પાસે રહેલા ભારે હથિયારો, અન્ય શસ્ત્રો અને તેની સૈન્ય ક્ષમતાને વાસ્તવિક રીતે દૂર કરવી પડશે. નેતન્યાહૂએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે ઇઝરાયલ ‘વાસ્તવિક નિઃશસ્ત્રીકરણ’ ઇચ્છે છે, કોઈ કાગળ પરની પ્રક્રિયા નહીં.

ટ્રમ્પના પ્લાનમાં શું છે?

અમેરિકાના નેતૃત્વ હેઠળના ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ની 15 મુદ્દાની યોજના ગાઝામાં યુદ્ધ બાદની વ્યવસ્થા માટે એક તબક્કાવાર માળખું રજૂ કરે છે. તેમાં હમાસ અને અન્ય સશસ્ત્ર જૂથોના નિઃશસ્ત્રીકરણ, ગાઝામાં નવી સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગથી પુનર્નિર્માણ જેવા મુદ્દાઓ સામેલ છે.

યોજનાના માળખા અનુસાર હમાસના હથિયારો નવી વહીવટી વ્યવસ્થાને સોંપવાની પ્રક્રિયા આગળ વધે અને નિઃશસ્ત્રીકરણ થાય તેમ ઇઝરાયલી દળોની તબક્કાવાર પીછેહઠ થવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ પ્રક્રિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્ટેબિલાઇઝેશન ફોર્સ અને નવી પેલેસ્ટિનિયન પોલીસ વ્યવસ્થા દ્વારા ટેકો આપવાનો વિચાર છે.

પરંતુ ઇઝરાયલ આ ક્રમને લઈને અસહમત છે. નેતન્યાહૂનું કહેવું છે કે હમાસ સંપૂર્ણપણે નિઃશસ્ત્ર થયા પહેલાં ઇઝરાયલી સેનાની પીછેહઠ કરવામાં આવશે નહીં.

અમેરિકા સાથે વાતચીત હજુ ચાલુ

નેતન્યાહૂએ ટ્રમ્પના સમગ્ર પ્રયાસ સાથેનો સંપર્ક તોડી નાખ્યો નથી. તેમણે જણાવ્યું કે ઇઝરાયલ અમેરિકનો સાથે આ મુદ્દે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. અમેરિકન પ્રસ્તાવમાં કેટલીક બાબતો ઇઝરાયલને સ્વીકાર્ય છે, જ્યારે કેટલીક બાબતો સામે તેને વાંધો છે.

આ સ્થિતિ અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ગાઝાના ભવિષ્યને લઈને મતભેદ દર્શાવે છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન શાંતિ પ્રક્રિયાને આગળ વધારવા અને ગાઝામાં યુદ્ધનો અંત લાવવા માંગે છે, જ્યારે નેતન્યાહૂ સરકાર હમાસની સૈન્ય ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ અંત ઇઝરાયલની સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય માની રહી છે.

હમાસનું પણ અલગ વલણ

બીજી તરફ, હમાસે પણ શાંતિ યોજનાના અમલ માટે પોતાની શરતો આગળ મૂકી છે. અહેવાલો અનુસાર હમાસનું વલણ છે કે ઇઝરાયલ તરફથી ગાઝામાં હુમલા અટકાવવા અને સૈન્યને નિર્ધારિત લાઇન સુધી પાછું ખેંચવાની પ્રક્રિયા જરૂરી છે. ત્યારબાદ જ હથિયારો અંગેની વ્યવસ્થા આગળ વધી શકે.

આથી બંને પક્ષોની મુખ્ય શરતો એકબીજાથી વિપરીત બની રહી છે. ઇઝરાયલ પહેલા હમાસના સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ પર ભાર મૂકે છે, જ્યારે હમાસ ઇઝરાયલી સૈન્ય કાર્યવાહી અને પીછેહઠના મુદ્દાને મહત્વ આપે છે.

ગાઝામાં શાંતિ માટે મુશ્કેલી વધી

નેતન્યાહૂના તાજા નિવેદનથી ગાઝામાં લાંબા ગાળાના શાંતિ કરાર સુધી પહોંચવાનો માર્ગ વધુ મુશ્કેલ બન્યો છે. એક તરફ અમેરિકી વહીવટીતંત્ર યુદ્ધવિરામ અને નવી રાજકીય-સુરક્ષા વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધવા માંગે છે, તો બીજી તરફ ઇઝરાયલ હમાસના સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ વિના સૈન્ય પીછેહઠ માટે તૈયાર નથી.

ગાઝામાં સ્થાયી શાંતિ માટે હમાસનું નિઃશસ્ત્રીકરણ, ઇઝરાયલી સેનાની પીછેહઠ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને યુદ્ધ બાદના શાસન જેવા મુદ્દાઓ પર સમજૂતી જરૂરી છે. હાલના તબક્કે આમાંથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ બે મુદ્દા—હમાસના હથિયારો અને ઇઝરાયલી સેનાની પીછેહઠ—પર જ ગંભીર મતભેદ જોવા મળી રહ્યા છે.

હવે નજર અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની આગામી વાટાઘાટો પર રહેશે. જો બંને પક્ષો પોતાની શરતોમાં સમાધાન કરી શકે તો ગાઝા માટેની શાંતિ પ્રક્રિયા આગળ વધી શકે છે; પરંતુ જો હમાસના નિઃશસ્ત્રીકરણ અને ઇઝરાયલી પીછેહઠ અંગે સહમતી નહીં બને તો ટ્રમ્પના ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ પ્લાનનું ભવિષ્ય અનિશ્ચિત બની શકે છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276