LPG-આધાર પ્રમાણીકરણ: 1 Octoberથી શું ફેરફારો થશે? જાણો કોને કરાવવું પડશે અને કેવી રીતે

નવી દિલ્હી : દેશના કરોડો ઘરેલુ LPG ગ્રાહકો માટે 1 October 2026થી મહત્વપૂર્ણ નિયમ લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે. કેન્દ્રના પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય મુજબ, સબસિડીવાળા ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરનું રિફિલ નિયમિત રિટેલ વેચાણ કિંમત (RSP) પર બુક કરવા માટે બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ (Biometric Aadhaar Authentication-BAA) પૂર્ણ કરવું જરૂરી રહેશે. એટલે કે જે ગ્રાહકોએ હજુ સુધી આધાર આધારિત બાયોમેટ્રિક ચકાસણી પૂર્ણ કરી નથી, તેમણે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ નિયમનો હેતુ સાચા અને પાત્ર ગ્રાહકો સુધી LPG સબસિડી પહોંચાડવાનો, ડુપ્લિકેટ અથવા અયોગ્ય કનેક્શન દૂર કરવાનો અને સબસિડીવાળા સિલિન્ડરોના વ્યાવસાયિક કે ઔદ્યોગિક ઉપયોગ તરફના ડાયવર્ઝનને રોકવાનો છે. મહત્વની વાત એ છે કે જેઓ પહેલેથી આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે, તેમને 1 October પછી ફરીથી કોઈ પ્રક્રિયા કરવાની જરૂર પડશે નહીં.

1 Octoberથી મુખ્ય ફેરફાર શું થશે?

હાલમાં ઘણા LPG ગ્રાહકોને આધાર બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરવા માટે સમય આપવામાં આવ્યો હતો. હવે 1 Octoberથી આ પ્રક્રિયા સબસિડીવાળા રિફિલ સાથે સીધી રીતે જોડાઈ જશે. જે ગ્રાહકનું BAA પૂર્ણ છે, તે અગાઉની જેમ સબસિડી સાથે રિફિલ બુક કરી શકશે. બીજી તરફ, જે ગ્રાહકે હજુ સુધી પ્રમાણીકરણ કરાવ્યું નથી, તેને સબસિડીવાળા દરે રિફિલ બુક કરવાની સુવિધા પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કર્યા પછી જ મળશે. અહીં ખાસ ધ્યાન રાખવાની બાબત એ છે કે આધાર પ્રમાણીકરણ ન કરાવનાર વ્યક્તિને LPG સિલિન્ડર સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે એવું નથી. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આવા ગ્રાહકો માટે બજાર કિંમતે LPG મેળવવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ રહેશે.

અત્યાર સુધી કેટલા ગ્રાહકોનું પ્રમાણીકરણ થયું?

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ 19 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી દેશમાં 27.43 કરોડ સક્રિય ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોએ બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કર્યું છે. આ કુલ સક્રિય ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોના આશરે 89.9 ટકા છે. એટલે કે લગભગ 90 ટકા ગ્રાહકો પહેલેથી જ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે અને તેમને 1 Octoberથી કોઈ વધારાનું કામ કરવાની જરૂર નથી. બાકીના ગ્રાહકોને હવે શક્ય તેટલું વહેલું BAA પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

આધાર પ્રમાણીકરણ કેવી રીતે કરાવી શકાય?

સરકારે LPG ગ્રાહકો માટે એક જ નહીં પરંતુ અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવ્યા છે. ગ્રાહકો પોતાની સુવિધા પ્રમાણે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે.

1. LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી વખતે

જો LPG સિલિન્ડર ઘરે પહોંચાડવામાં આવે ત્યારે તમારું આધાર પ્રમાણીકરણ બાકી હોય, તો ડિલિવરી કરનાર કર્મચારીના મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા સ્થળ પર જ BAA પૂર્ણ કરી શકાય છે. આ માટે ગ્રાહકને અલગથી ગેસ એજન્સી સુધી જવાની જરૂર ન પડે તેવો વિકલ્પ આપવામાં આવ્યો છે.

2. ગેસ એજન્સીના શોરૂમ પર

ગ્રાહક પોતાના LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરના શોરૂમ પર જઈને પણ આધાર બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી શકે છે. ખાસ કરીને જેમને મોબાઇલ એપ્લિકેશનથી પ્રક્રિયા કરવામાં મુશ્કેલી હોય તેમના માટે આ વિકલ્પ ઉપયોગી બની શકે છે.

3. મોબાઇલ એપથી ઘરે બેઠા

સરકારે ત્રણેય મોટી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના મોબાઇલ એપ દ્વારા પણ પ્રમાણીકરણની સુવિધા આપી છે.

Indane ગ્રાહકો માટે IndianOil ONE,
Bharatgas ગ્રાહકો માટે HelloBPCL,
અને HP Gas ગ્રાહકો માટે HP PAY એપ ઉપલબ્ધ છે.

આ એપ્સ દ્વારા ગ્રાહકો ઘરે બેઠા જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે.

આધાર પ્રમાણીકરણ ન કરાવો તો શું થશે?

આ સૌથી મહત્વનો સવાલ છે. સરકારના તાજેતરના સ્પષ્ટીકરણ મુજબ BAA પૂર્ણ ન કરનાર ગ્રાહકને LPGથી વંચિત કરવામાં આવશે નહીં. જોકે, સબસિડીવાળા દરે રિફિલ મેળવવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ નહીં રહે જ્યાં સુધી પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ ન થાય. આવા ગ્રાહકો પોતાની OMCની ડિજિટલ ચેનલ દ્વારા બજાર કિંમતે LPG મેળવવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. ગ્રાહક પોર્ટલ, મોબાઇલ એપ, WhatsApp ચેટબોટ અથવા IVRS જેવી સુવિધાઓ દ્વારા પોતાની પસંદગી નોંધાવી શકાય છે. સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા અનુસાર 5 કિલો અથવા 10 કિલોના સિલિન્ડરનો વિકલ્પ પણ મળી શકે છે.

સરકાર શા માટે કરી રહી છે આ પ્રક્રિયા?

સરકારનું કહેવું છે કે બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણનો મુખ્ય હેતુ સબસિડી યોગ્ય લાભાર્થી સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. સરકારી માહિતી પ્રમાણે આધાર-પ્રમાણીકૃત ગ્રાહક સાથે LPG કનેક્શન જોડવાથી ડુપ્લિકેટ અને અયોગ્ય કનેક્શન ઓળખવામાં મદદ મળશે. સાથે જ ઘરેલુ ઉપયોગ માટે આપવામાં આવતા સબસિડીવાળા LPG સિલિન્ડરોના કોમર્શિયલ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ તરફ થતા ડાયવર્ઝનને અટકાવવામાં મદદ મળશે.

LPG સબસિડી કેટલી છે?

સરકારી માહિતી અનુસાર સપ્ટેમ્બર 2026માં 14.2 કિલોના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડર પર આશરે ₹210ની ઇમ્પ્લિસિટ સબસિડી હતી. જોકે આ રકમ સમય પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. જૂન 2026માં આ રકમ આશરે ₹721 પ્રતિ સિલિન્ડર હતી. સરકારે ઘરેલુ LPGને ગ્રાહકો માટે પોસાય તેવા ભાવે ઉપલબ્ધ રાખવા માટે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને નાણાકીય સહાય પણ પૂરી પાડી છે.

કોને હવે કંઈ કરવાની જરૂર નથી?

જો તમે અગાઉ જ LPG કનેક્શન માટે બાયોમેટ્રિક આધાર પ્રમાણીકરણ પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છો, તો 1 Octoberથી ફરીથી આ પ્રક્રિયા કરવાની જરૂર નથી. તમારું રિફિલ બુકિંગ અગાઉની જેમ ચાલુ રહેશે અને લાગુ પડતી સબસિડીની વ્યવસ્થા યથાવત રહેશે.

ગ્રાહકોએ શું કરવું?

જો તમારું LPG કનેક્શન ઘરેલુ છે અને તમને સબસિડીવાળા દરે રિફિલ મળતું હોય, તો 1 October પહેલાં તમારું BAA સ્ટેટસ ચકાસવું મહત્વપૂર્ણ છે. જો પ્રમાણીકરણ બાકી હોય તો ડિલિવરી સમયે, ગેસ એજન્સી પર અથવા સંબંધિત OMCની સત્તાવાર એપ દ્વારા પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકાય છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ પ્રક્રિયા સાચા લાભાર્થીઓ સુધી સબસિડી પહોંચાડવા માટે છે અને તેનો હેતુ કોઈ પાત્ર પરિવારને LPGથી વંચિત કરવાનો નથી. આ રીતે 1 October 2026થી LPG ક્ષેત્રમાં સૌથી મોટો ફેરફાર સબસિડીવાળા રિફિલ માટે આધાર બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણની ફરજિયાતતા છે. તેથી LPG ગ્રાહકોએ છેલ્લી ઘડીએ મુશ્કેલી ટાળવા માટે પોતાનું આધાર પ્રમાણીકરણ સમયસર પૂર્ણ કરવું અથવા પહેલેથી પૂર્ણ થયું છે કે નહીં તે ચકાસી લેવું જરૂરી છે.