Bindia
બળેવ અને રક્ષાબંધન પર્વને હવે ગણતરીના દિવસો બાકી રહ્યા છે ત્યારે યજ્ઞોપવિત એટલે કે જનોઈ બદલવાની તારીખ અને મુહૂર્તને લઈને વિવિધ મત પ્રવર્તી રહ્યા છે. અલગ-અલગ વેદશાખા અને પરંપરા મુજબ જનોઈ બદલવાની તારીખ અલગ હોવાથી લોકોમાં મૂંઝવણ જોવા મળી રહી છે. આ અંગે જ્યોતિષાચાર્ય ડો. દિલીપભાઈ દવેએ સ્પષ્ટતા કરતાં કઈ શાખાના બ્રાહ્મણોએ કયા દિવસે જનોઈ બદલવી તે અંગે માહિતી આપી છે.
તેમના જણાવ્યા મુજબ ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણોએ બુધવાર, 26 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ શ્રવણ નક્ષત્રમાં યજ્ઞોપવિત બદલવાનું રહેશે. જ્યારે અન્ય વેદશાખાના ભૂદેવો માટે પૂર્ણિમાના સમયને ધ્યાનમાં રાખીને અલગ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે.
ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણો 26 ઓગસ્ટે જનોઈ બદલશે
ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણો માટે 26 ઓગસ્ટ, બુધવારનો દિવસ જનોઈ બદલવા માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે. આ દિવસે શ્રવણ નક્ષત્ર હોવાથી ઋગ્વેદી પરંપરા અનુસાર યજ્ઞોપવિત સંસ્કાર કરવાની પરંપરા રહેશે.
આથી ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણોએ રક્ષાબંધનના દિવસે જનોઈ બદલવાની જરૂર નથી. તેઓએ પોતાની પરંપરા મુજબ 26 ઓગસ્ટે જ યજ્ઞોપવિત બદલવાનું રહેશે.
યજુર્વેદી બ્રાહ્મણો માટે 27 ઓગસ્ટ
શુક્લ યજુર્વેદની માધ્યંદિન અને વાજસનેયી શાખાના ભૂદેવો તેમજ અથર્વવેદી ભૂદેવો માટે 27 ઓગસ્ટ, ગુરુવારના દિવસે જનોઈ બદલવાનું જણાવાયું છે.
જ્યોતિષાચાર્યના જણાવ્યા મુજબ યજુર્વેદી બ્રાહ્મણો માટે મધ્યાહ્નવ્યાપિની પૂર્ણિમાનું મહત્વ છે. આ વર્ષે પૂર્ણિમા 27 ઓગસ્ટ, ગુરુવારે સવારે આશરે 9:10 વાગ્યા બાદ શરૂ થાય છે. તેથી આ પરંપરાનું પાલન કરતા યજુર્વેદી બ્રાહ્મણોએ સવારે 9:10 વાગ્યા પછી યજ્ઞોપવિત બદલવાનું રહેશે.
અર્થાત્, યજુર્વેદી પરંપરા અનુસાર જનોઈ બદલવા માટે 27 ઓગસ્ટે પૂર્ણિમા શરૂ થયા બાદનો સમય મહત્વનો રહેશે.
તૈતરીય શાખાના ભૂદેવો 28મીએ જનોઈ બદલશે
બીજી તરફ તૈતરીય શાખાના ભૂદેવો માટે 28 ઓગસ્ટ, શુક્રવારનો દિવસ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. શુક્રવારે સૂર્યોદય સમયે પૂર્ણિમા રહેશે, પરંતુ પૂર્ણિમા સવારે આશરે 9:50 વાગ્યા સુધી જ રહેવાની છે.
આ કારણે તૈતરીય શાખાના ભૂદેવો માટે 28 ઓગસ્ટનો દિવસ માન્ય ગણવામાં આવ્યો છે. એટલે એક જ પર્વ સાથે જોડાયેલા હોવા છતાં અલગ વેદશાખા અને ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર જનોઈ બદલવાની તારીખ અલગ રહેશે.
અન્ય વર્ગો માટે પણ સ્પષ્ટતા
આ ઉપરાંત અન્ય યજુર્વેદી બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, સાધુ-સંતો, બ્રહ્મચારીઓ અને સન્યાસીઓ માટે પણ તારીખ અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. તેઓએ 27 ઓગસ્ટ, ગુરુવારે સવારે 9:10 વાગ્યા બાદ જનોઈ બદલવાનું રહેશે.
આ સમયગાળા દરમિયાન પૂર્ણિમા શરૂ થતી હોવાથી ધાર્મિક પરંપરા મુજબ યજ્ઞોપવિત બદલવાનો સમય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
રક્ષાબંધન ક્યારે ઉજવાશે?
જનોઈ બદલવાની તારીખ અંગેની મૂંઝવણ વચ્ચે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે રક્ષાબંધન એટલે માત્ર રાખડી બાંધવાનો તહેવાર 28 ઓગસ્ટ, શુક્રવારે જ ઉજવવામાં આવશે.
અર્થાત્ જનોઈ બદલવાની તારીખ વેદશાખા પ્રમાણે 26, 27 અથવા 28 ઓગસ્ટ હોઈ શકે છે, પરંતુ બહેન દ્વારા ભાઈને રાખડી બાંધવાની રક્ષાબંધનની ઉજવણી 28 ઓગસ્ટે કરવામાં આવશે.
શા માટે અલગ-અલગ તારીખ?
હિંદુ ધાર્મિક પરંપરામાં વિવિધ વેદશાખા અને સંપ્રદાય અનુસાર પર્વ અને યજ્ઞોપવિત સંસ્કાર માટે અલગ-અલગ પંચાંગ નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. ક્યાંક નક્ષત્રને મહત્વ આપવામાં આવે છે, તો ક્યાંક પૂર્ણિમા કયા સમયે વ્યાપ્ત છે તેને આધાર બનાવવામાં આવે છે.
આ જ કારણસર બળેવ પર્વ દરમિયાન દરેક વ્યક્તિએ પોતાની વેદશાખા અને કુટુંબ પરંપરા મુજબ તારીખ નક્કી કરવી જરૂરી છે. માત્ર એક જ તારીખને તમામ બ્રાહ્મણો માટે લાગુ માનવી યોગ્ય નથી.
આ વર્ષે શ્રાવણ પૂર્ણિમા સાથે જોડાયેલા પર્વોને લઈને તારીખોમાં જોવા મળતી મૂંઝવણને જ્યોતિષાચાર્ય દ્વારા કરવામાં આવેલી આ સ્પષ્ટતાથી દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. તેથી યજ્ઞોપવિત બદલતા ભૂદેવોએ પોતાની વેદશાખા અને પરંપરા અનુસાર યોગ્ય દિવસ અને સમયનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે.
આમ, ઋગ્વેદી બ્રાહ્મણો માટે 26 ઓગસ્ટ, યજુર્વેદી અને અથર્વવેદી પરંપરાના નિર્ધારિત ભૂદેવો માટે 27 ઓગસ્ટ તથા તૈતરીય શાખાના ભૂદેવો માટે 28 ઓગસ્ટ જનોઈ બદલવાની તારીખ રહેશે, જ્યારે રક્ષાબંધનના દિવસે રાખડી બાંધવાની ઉજવણી 28 ઓગસ્ટે કરવામાં આવશે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
