Bindia
ભારતીય વાયુસેના (IAF) પોતાની ઓપરેશનલ ક્ષમતા અને ટેક્નોલોજીકલ તાકાત વધારવા માટે આધુનિકીકરણની દિશામાં મોટા પાયે કામ કરી રહી છે. વાયુસેનાની ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે આશરે 60 જેટલા આધુનિકીકરણ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં સરકારી સંસ્થા DRDOની સાથે દેશની ખાનગી ડિફેન્સ કંપનીઓની પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહેવાની છે.
આ આધુનિકીકરણનો મુખ્ય હેતુ માત્ર નવા હથિયારો અને સિસ્ટમો સામેલ કરવાનો નથી, પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાને વધુ નેટવર્ક-સેન્ટ્રિક, ટેક્નોલોજી આધારિત અને સ્વદેશી ક્ષમતાઓથી સજ્જ બનાવવાનો છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા ભારતની વિદેશી ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સ્થાનિક ડિફેન્સ ઉદ્યોગને વેગ આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
IAFના 60 પ્રોજેક્ટ્સમાં શું થશે?
IAFના આધુનિકીકરણ કાર્યક્રમોમાં અદ્યતન રડાર, એવિઓનિક્સ, ઈલેક્ટ્રોનિક વૉરફેર સિસ્ટમ, સુરક્ષિત કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક, આધુનિક હથિયારો અને એરોસ્પેસ ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સિસ્ટમો દ્વારા ભારતીય વાયુસેનાને દુશ્મનના વિમાનો, ડ્રોન અને અન્ય હવાઈ ખતરાઓને ઝડપથી ઓળખવાની અને તેનો સામનો કરવાની ક્ષમતા વધારવાનો હેતુ છે. સાથે જ યુદ્ધના મેદાનમાં વિવિધ પ્લેટફોર્મ વચ્ચે ઝડપી અને સુરક્ષિત માહિતીની આપ-લે પણ વધુ મજબૂત બનશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં ભારતીય ખાનગી કંપનીઓની ભાગીદારી વધવાથી દેશની ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાને પણ વેગ મળી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સથી દેશની ડિફેન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મોટા પાયે વેપાર અને રોજગારીની તકો ઊભી થવાની અપેક્ષા છે.
IAF ‘સુપર સુખોઈ’ પર ખાસ નજર
IAFના આધુનિકીકરણમાં રશિયન મૂળના Su-30MKI ફાઈટર જેટના અપગ્રેડેશનને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ‘સુપર સુખોઈ’ તરીકે ઓળખાતા આ અપગ્રેડ હેઠળ હાલના Su-30MKI વિમાનોમાં નવી પેઢીના રડાર, એવિઓનિક્સ, ઈલેક્ટ્રોનિક વૉરફેર સિસ્ટમ અને આધુનિક હથિયારોને એકીકૃત કરવાની યોજના છે.
આ કામમાં DRDO અને Hindustan Aeronautics Limited (HAL) સહિતની ભારતીય સંસ્થાઓની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહેશે. Su-30MKI ભારતના ફાઈટર ફ્લીટનો મહત્વનો ભાગ હોવાથી તેના અપગ્રેડથી વાયુસેનાની તાત્કાલિક ઓપરેશનલ ક્ષમતામાં વધારો થઈ શકે છે.
Su-57 કરતાં Su-30MKI અને AMCA પર ભાર
રશિયાના નવા Su-57 સ્ટેલ્થ ફાઈટર અંગે પણ ભારતનું વલણ ચર્ચામાં રહ્યું છે. જોકે, ભારત હાલમાં નવા રશિયન સ્ટેલ્થ ફાઈટર ખરીદવા કરતાં પોતાના હાલના Su-30MKI ફ્લીટને અપગ્રેડ કરવા અને સ્વદેશી Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) કાર્યક્રમને આગળ વધારવા પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું છે.
AMCA ભારતનું મહત્વાકાંક્ષી પાંચમી પેઢીનું ફાઈટર એરક્રાફ્ટ પ્રોગ્રામ છે. લાંબા ગાળે આ વિમાન ભારતીય વાયુસેનાની ફાઈટર ક્ષમતામાં મહત્વપૂર્ણ વધારો કરી શકે છે.
114 રાફેલની ડીલ પણ ચર્ચામાં
AMCA ઓપરેશનલ થાય ત્યાં સુધી ભારતીય વાયુસેનાની ફાઈટર જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે 114 રાફેલ ફાઈટર જેટની પ્રસ્તાવિત ખરીદી પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
તાજેતરમાં ફ્રાન્સની Dassault Aviationએ ભારતને 114 રાફેલ માટે ટેક્નિકલ અને કોમર્શિયલ પ્રસ્તાવ સોંપ્યો છે. આ પ્રસ્તાવથી ભારત-ફ્રાન્સ વચ્ચેની મોટી ડિફેન્સ ડીલ આગળ વધવાના સંકેતો મળ્યા છે. પ્રસ્તાવિત સોદાની કિંમત આશરે ₹3.25 લાખ કરોડ હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
આ પ્રસ્તાવની ખાસિયત એ છે કે મોટી સંખ્યામાં રાફેલ વિમાનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરવાની દિશામાં ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. અગાઉના પ્રસ્તાવોમાં પણ 114માંથી મોટાભાગના વિમાનો ભારતમાં બનાવવાની યોજના સામે આવી હતી.
Dassault Aviationએ પણ ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાઓ વધારવા અને Make in India હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે રોકાણ ચાલુ રાખવાની વાત કરી છે.
‘આત્મનિર્ભર ભારત’ને મળશે વેગ
IAFનું આધુનિકીકરણ માત્ર સૈન્ય ક્ષમતા વધારવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. ભારત હવે ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં સ્વદેશી ઉત્પાદન, ટેક્નોલોજી વિકાસ અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વધારવા પર પણ ભાર મૂકી રહ્યું છે.
રડારથી લઈને એવિઓનિક્સ, ઈલેક્ટ્રોનિક વૉરફેર, મિસાઈલ અને એરક્રાફ્ટ સુધીની ટેક્નોલોજીમાં સ્થાનિક ક્ષમતાઓ વધારવાથી લાંબા ગાળે વિદેશી સપ્લાય ચેઇન પર નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય છે.
આ ઉપરાંત, રાફેલના સંભવિત સ્થાનિક ઉત્પાદનથી ભારતીય એરોસ્પેસ ઉદ્યોગને પણ મોટો ફાયદો થઈ શકે છે. પ્રસ્તાવમાં સ્થાનિક ઉત્પાદન અને ટેક્નોલોજી સહકારને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
વાયુસેનાની ક્ષમતામાં મોટા બદલાવની તૈયારી
એક તરફ Su-30MKI જેવા હાલના ફાઈટર જેટ્સને અપગ્રેડ કરવામાં આવી રહ્યા છે, બીજી તરફ 114 રાફેલની સંભવિત ખરીદી અને AMCA જેવા સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના ફાઈટર પ્રોગ્રામ પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
આ ત્રણેય સ્તરે થતી તૈયારી—હાલના ફાઈટરનું આધુનિકીકરણ, નવા રાફેલની સંભવિત ખરીદી અને સ્વદેશી AMCAનું વિકાસ—ભારતીય વાયુસેનાની ભવિષ્યની યુદ્ધ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસનો ભાગ છે.
આગામી વર્ષોમાં જો આ પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર આગળ વધે તો IAFની હવાઈ શક્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે અને ભારતની ‘આત્મનિર્ભર ડિફેન્સ’ નીતિને પણ મોટો વેગ મળી શકે છે.
- Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
