ભારે વરસાદ અને આકાશી વીજળીથી કેવી રીતે બચશો?, નિષ્ણાતોની મહત્વપૂર્ણ સલાહ

ગુજરાતમાં ચોમાસું જોર પકડી રહ્યું છે અને અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ તેમજ આકાશી વીજળીની ઘટનાઓમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં જાનમાલનું નુકસાન ટાળવા માટે સાવચેતી રાખવી અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. ગુજરાત સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટના નિષ્ણાતોએ નાગરિકો, ખેડૂતો અને પશુપાલકો માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. સમયસર ચેતવણી અને યોગ્ય સાવચેતી અપનાવવામાં આવે તો મોટાભાગની દુર્ઘટનાઓને ટાળી શકાય છે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આકાશી વીજળી અને ભારે વરસાદ દરમિયાન સાવચેતી જ સૌથી મોટું રક્ષણ છે. ભારત સરકારની સત્તાવાર Damini App મોબાઇલમાં ડાઉનલોડ કરીને વીજળી અંગે અગાઉથી ચેતવણી મેળવી શકાય છે. ઉપરાંત કોઈપણ ઇમરજન્સીમાં 108 એમ્બ્યુલન્સ સેવા અને 1070 અથવા 1077 ડિઝાસ્ટર કંટ્રોલ રૂમનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

વરસાદમાં ઘરની અંદર હોવ તો આ સાવચેતીઓ રાખો

ભારે વરસાદ અને વીજળીના સમયે ઘરની અંદર રહેલા લોકોએ પણ કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. ટીવી, ફ્રિજ, કમ્પ્યુટર, એસી સહિત તમામ વીજ ઉપકરણોના પ્લગ તરત જ કાઢી દેવા જોઈએ. તોફાન દરમિયાન નહાવું, વાસણ ધોવા અથવા નળના પાણીનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ, કારણ કે વીજળી ધાતુની પાઇપો દ્વારા પણ અસર પહોંચાડી શકે છે.

નિષ્ણાતો વાયરવાળા લેન્ડલાઇન ફોનનો ઉપયોગ ન કરવાની સલાહ આપે છે, જ્યારે મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઘરની બારીઓ, દરવાજા અને અગાશીથી દૂર રહીને ઘરની મધ્ય ભાગમાં રહેવું વધુ સલામત ગણાય છે.

ખુલ્લામાં હોવ તો તરત સુરક્ષિત સ્થળે જાઓ

જો તમે ખુલ્લી જગ્યામાં હોવ અને વીજળી ચમક્યા બાદ 30 સેકન્ડની અંદર ગર્જના સંભળાય તો તરત જ નજીકના પાકા મકાન અથવા સંપૂર્ણ બંધ વાહનમાં આશરો લેવો જોઈએ. વૃક્ષ નીચે ઊભા રહેવું ખૂબ જ જોખમી છે, કારણ કે ઊંચા વૃક્ષો પર વીજળી પડવાની શક્યતા વધુ હોય છે.

બાઇક, ટ્રેક્ટર, વીજ થાંભલા, ટ્રાન્સફોર્મર, લોખંડની વાડ અથવા ધાતુની વસ્તુઓથી દૂર રહેવું જોઈએ. લોખંડની ડાંડીવાળી છત્રીનો ઉપયોગ પણ ટાળવો જોઈએ. જો નદી, તળાવ અથવા સ્વિમિંગ પુલમાં હોવ તો તાત્કાલિક પાણીમાંથી બહાર નીકળી જવું જરૂરી છે.

આકાશી વીજળી પડવાની સંભાવના જણાય તો શું કરવું?

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જો અચાનક માથાના વાળ ઊભા થઈ જાય અથવા શરીરમાં ઝણઝણાટી અનુભવાય તો તે નજીકમાં વીજળી પડવાની સંભાવનાનો સંકેત હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં જમીન પર સીધા સૂઈ જવું નહીં. તેના બદલે બંને પગ ભેગા રાખીને, એડીઓ અડાડીને પગના પંજા પર બેઠા થઈ જવું અને માથું ઘૂંટણ વચ્ચે રાખીને કાન ઢાંકી દેવા જોઈએ.

ખુલ્લા મેદાન, ખેતર, ટેકરી, પાણી ભરાયેલા વિસ્તારો અથવા તળાવની આસપાસ રહેવાનું ટાળવું જોઈએ. શક્ય હોય ત્યાં સુધી પાકા મકાન અથવા બંધ વાહનમાં જ આશરો લેવો સલામત રહે છે.

ખેડૂતો અને પશુપાલકો માટે ખાસ માર્ગદર્શન

ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડા દરમિયાન ખેડૂતો તથા પશુપાલકોએ પણ ખાસ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. પશુઓને ક્યારેય પણ ખીલે બાંધી રાખવા જોઈએ નહીં. ખુલ્લા રાખવામાં આવેલા પશુઓ જોખમની સ્થિતિમાં સુરક્ષિત સ્થળે જઈ શકે છે.

ઘેટાં, બકરાં અને મરઘાં જેવા નાના પશુ-પક્ષીઓને હવા અને પ્રકાશવાળી સુરક્ષિત જગ્યાએ રાખવા જોઈએ. પશુઓને મોટા વૃક્ષો, કાચી દીવાલો, વીજ થાંભલા અથવા ટ્રાન્સફોર્મર નજીક ન રાખવા જોઈએ. કોઈપણ પ્રકારની કટોકટી અથવા પશુના આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યામાં Animal Helpline 1962 પર સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

SACHET એપ બનશે આપત્તિના સમયમાં ડિજિટલ સાથી

નાગરિકોને સમયસર અને અધિકૃત માહિતી પહોંચાડવા માટે SACHET App પણ ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ રહી છે. આ એપ દ્વારા ભારે વરસાદ, પૂર, વાવાઝોડું, આકાશી વીજળી, ભૂસ્ખલન અને જંગલમાં લાગતી આગ જેવી કુદરતી તેમજ માનવસર્જિત આપત્તિઓ અંગે રિયલ-ટાઇમ એલર્ટ મળે છે.

એપમાં લોકેશન આધારિત Geo-Targeted Alerts, રાજ્ય અને જિલ્લાને સબસ્ક્રાઇબ કરવાની સુવિધા, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ની હવામાન આગાહી, આપત્તિ સમયે શું કરવું અને શું ન કરવું તેની માહિતી તેમજ મહત્વના હેલ્પલાઇન નંબર ઉપલબ્ધ છે. ગુજરાતી સહિત 12 ભારતીય ભાષાઓમાં એપનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

આ રીતે ડાઉનલોડ કરો SACHET એપ

નાગરિકો Google Play Store પરથી SACHET એપ સરળતાથી ડાઉનલોડ કરી શકે છે. એપ ઇન્સ્ટોલ કર્યા બાદ Location અને Notificationની પરવાનગી આપવી જરૂરી છે. ત્યારબાદ પોતાની વર્તમાન જગ્યા ઉપરાંત અન્ય રાજ્ય અથવા જિલ્લાને પણ સબસ્ક્રાઇબ કરી શકાય છે, જેથી તે વિસ્તારની આપત્તિ સંબંધિત ચેતવણીઓ પણ સમયસર મળી રહે.

સાવચેતી જ સૌથી મોટું રક્ષણ

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારે વરસાદ અને આકાશી વીજળી જેવી કુદરતી આપત્તિઓને અટકાવી શકાતી નથી, પરંતુ યોગ્ય માહિતી, સમયસર મળતી ચેતવણી અને સાવચેતી રાખીને જાનમાલનું નુકસાન ચોક્કસપણે ઘટાડી શકાય છે. તેથી ચોમાસા દરમિયાન હવામાન વિભાગની આગાહી પર નજર રાખવી, અધિકૃત એપ્સનો ઉપયોગ કરવો અને તંત્ર દ્વારા આપવામાં આવતી સૂચનાઓનું પાલન કરવું દરેક નાગરિક માટે જરૂરી છે.

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276