શાળામાં ભણતી 10 લાખથી વધુ દીકરીઓને મળશે મફત સેનેટરી નેપકીન, ગુજરાત સરકારનો મોટો નિર્ણય

ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યની શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતી દીકરીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકારી ઉચ્ચ પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં ધોરણ 6થી 12માં અભ્યાસ કરતી 10 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીનીઓને હવે વિનામૂલ્યે સેનેટરી નેપકીન આપવામાં આવશે. રાજ્ય સરકારની આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ કિશોરીઓમાં માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્વચ્છતા જાળવવા ઉપરાંત આ સમયગાળા દરમિયાન શાળામાં તેમની હાજરી જળવાઈ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

સરકાર દ્વારા આ યોજના માટે રૂ. 46.68 કરોડના ખર્ચની જોગવાઈ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. આ નિર્ણયને કિશોરીઓના આરોગ્ય, સ્વચ્છતા અને શિક્ષણ સાથે જોડાયેલી મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

દર મહિને 30 સેનેટરી નેપકીન મળશે

યોજનાના અમલ હેઠળ સરકારી શાળામાં ધોરણ 6થી 12માં અભ્યાસ કરતી દરેક પાત્ર વિદ્યાર્થીનીને દર મહિને 30 સેનેટરી નેપકીન વિનામૂલ્યે આપવામાં આવશે. આ માટે વિદ્યાર્થીની દીઠ વાર્ષિક રૂ. 360ની બજેટ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

વિદ્યાર્થીનીઓને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ઓક્સો-બાયોડિગ્રેડેબલ સેનેટરી નેપકીન આપવામાં આવશે. તેનો હેતુ કિશોરીઓને માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.

આ વ્યવસ્થાથી ખાસ કરીને આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોની દીકરીઓને સીધો લાભ મળી શકે છે. ઘણી વખત માસિક ધર્મ દરમિયાન જરૂરી સામગ્રી ખરીદવામાં મુશ્કેલીના કારણે કિશોરીઓ શાળામાં ગેરહાજર રહેતી હોય છે. મફત સેનેટરી નેપકીનની ઉપલબ્ધતા આ પ્રકારની સમસ્યામાં ઘટાડો કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.

દરેક શાળામાં ખાસ વ્યવસ્થા

સરકારની યોજના મુજબ વિદ્યાર્થીનીઓ કોઈપણ પ્રકારના સંકોચ કે શરમ વિના સેનેટરી નેપકીન મેળવી શકે તે માટે શાળાઓમાં યોગ્ય વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવશે. આ મુદ્દો માત્ર આરોગ્ય પૂરતો સીમિત ન રહે પરંતુ દીકરીઓ માટે શાળામાં સુરક્ષિત અને આરામદાયક વાતાવરણ ઊભું થાય તે દિશામાં પણ કામગીરી કરવામાં આવશે.

માસિક ધર્મ અંગે સમાજમાં હજુ પણ અનેક પ્રકારની ગેરમાન્યતાઓ અને સંકોચ જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં શાળામાં જ યોગ્ય માર્ગદર્શન અને જરૂરી સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવાથી કિશોરીઓમાં જાગૃતિ વધારી શકાય છે.

નોડલ મહિલા શિક્ષકની રહેશે જવાબદારી

યોજનાના યોગ્ય અમલીકરણ અને સેનેટરી નેપકીનના વિતરણની દેખરેખ માટે દરેક શાળામાં એક મહિલા શિક્ષકને નોડલ શિક્ષક તરીકે જવાબદારી સોંપવામાં આવશે.

નોડલ શિક્ષક માત્ર નેપકીન વિતરણની કામગીરી નહીં કરે, પરંતુ કિશોરીઓને માસિક ધર્મ અને વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા અંગે યોગ્ય માહિતી આપવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. દીકરીઓને માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્વચ્છતા કેવી રીતે જાળવવી, કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અને કોઈ તકલીફ થાય ત્યારે કોની મદદ લેવી તે અંગે પણ માર્ગદર્શન આપવામાં આવી શકે છે.

આ પ્રકારની ખુલ્લી ચર્ચાથી કિશોરીઓના મનમાં રહેલો સંકોચ અને ભય દૂર કરવામાં મદદ મળી શકે છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં માસિક ધર્મને કારણે થતી શાળાની ગેરહાજરી ઘટાડવા માટે આ પહેલ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

વપરાયેલા પેડના નિકાલ માટે પણ વ્યવસ્થા

મફત સેનેટરી નેપકીન આપવાની સાથે તેના યોગ્ય નિકાલને લઈને પણ સરકાર દ્વારા માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવામાં આવી છે. શાળાઓમાં વપરાયેલા સેનેટરી નેપકીનનો ખુલ્લામાં નિકાલ ન થાય અને તેને ટોયલેટના ડ્રેનેજમાં ન નાખવામાં આવે તે માટે ખાસ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.

વપરાયેલા પેડને કાગળમાં લપેટીને ભીના અને સૂકા કચરાથી અલગ રાખવાની અને સ્થાનિક કચરા સંગ્રહ વ્યવસ્થાને સોંપવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. શાળાઓમાં જ્યાં સેનેટરી પેડના નિકાલ માટે ઇન્સિનીરેટર ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં તે કાર્યરત સ્થિતિમાં રહે અને તેની સમયાંતરે સર્વિસ કરવામાં આવે તે પણ સુનિશ્ચિત કરવાનું રહેશે.

ગુજરાત સરકારના વિવિધ ગ્રામ્ય વિકાસ અને શાળા સંબંધિત કાર્યક્રમોમાં પણ કિશોરીઓની સ્વચ્છતા માટે સેનેટરી પેડ અને ઇન્સિનીરેટર જેવી સુવિધાઓને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

દીકરીઓના શિક્ષણને મળશે પ્રોત્સાહન

આ યોજના પાછળ માત્ર મફત સેનેટરી નેપકીનનું વિતરણ કરવાનો હેતુ નથી, પરંતુ દીકરીઓના આરોગ્ય અને શિક્ષણ બંનેને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ છે. માસિક ધર્મ દરમિયાન જરૂરી સ્વચ્છતા સામગ્રી સરળતાથી ઉપલબ્ધ ન હોય તો કિશોરીઓને શાળામાં ગેરહાજર રહેવાની ફરજ પડી શકે છે.

સરકારની આ પહેલથી આવી પરિસ્થિતિમાં ઘટાડો થવાની આશા છે. સાથે જ માતા-પિતા પર સેનેટરી નેપકીન ખરીદવાનો વધારાનો આર્થિક બોજ પણ ઘટશે.

આ યોજના ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગની દીકરીઓ માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. સ્વચ્છતા, આરોગ્ય અને શિક્ષણને એકસાથે જોડતી આ પહેલથી કિશોરીઓમાં આત્મવિશ્વાસ વધે અને માસિક ધર્મ અંગેની ગેરમાન્યતાઓ દૂર થાય તેવી અપેક્ષા છે.

આ રીતે ગુજરાત સરકારનો નિર્ણય લાખો કિશોરીઓને સીધી સુવિધા આપવાની સાથે શાળામાં તેમની નિયમિત હાજરી અને શિક્ષણ ચાલુ રાખવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276