ઈરાનને લઈને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મોટી જાહેરાત, પરમાણુ હથિયાર મુદ્દે કડક ચેતવણી; ઓમાનને પણ આપી ધમકી

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયાર મેળવવાથી રોકવું તેમની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતાઓમાંની એક છે. સાથે જ તેમણે ઈરાન સાથે કોઈપણ સમજૂતી માટે ઉતાવળ ન હોવાનો સંકેત આપ્યો છે. 17 ઓગસ્ટે ટ્રમ્પે ઈરાનને શરણાગતિ સ્વીકારવાની અપીલ પણ કરી હતી અને અમેરિકા-ઈરાન વાટાઘાટો અંગે કડક વલણ વ્યક્ત કર્યું હતું.

ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદનોથી સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી ઉકેલની શક્યતાઓ હોવા છતાં બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ હજુ યથાવત છે. ખાસ કરીને પરમાણુ કાર્યક્રમ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને લઈને પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે.

ઈરાનને પરમાણુ હથિયારથી રોકવાનો દાવો

ટ્રમ્પે સતત એ વાત પર ભાર મૂક્યો છે કે ઈરાન પાસે પરમાણુ હથિયાર ન હોવા જોઈએ. તેમના મતે આ મુદ્દે અમેરિકા કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ લેવા તૈયાર નથી.

તાજેતરની પરિસ્થિતિમાં અમેરિકાએ ઈરાન પર દબાણ જાળવી રાખ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ તેહરાન પણ પોતાની શરતો પર અડગ હોવાના સંકેતો આપી રહ્યું છે. આ કારણે બંને દેશો વચ્ચે કોઈ સ્થાયી સમજૂતી સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. અમેરિકી અધિકારીઓ તરફથી અગાઉ સમજૂતીની સંભાવનાઓ અંગે આશાવાદી સંકેતો આવ્યા હતા, પરંતુ હવે વાટાઘાટો ફરી અટકેલી જોવા મળી રહી છે.

IRGC સાથે બેકચેનલ વાતચીતનો દાવો

ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાએ ઈરાનની ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ એટલે કે IRGC સાથે બેકચેનલ સંપર્કનો માર્ગ ખુલ્લો રાખ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર ટ્રમ્પ પ્રશાસને IRGCના પ્રભાવને ધ્યાનમાં રાખીને ગુપ્ત રાજદ્વારી સંપર્ક સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

જોકે ઈરાનની IRGCએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે. ઈરાની સૈન્ય સંગઠન તરફથી અમેરિકી દાવાઓને ખોટા ગણાવવામાં આવ્યા છે અને કોઈ સીધી કે પરોક્ષ વાતચીત થઈ રહી હોવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો છે.

આથી એક તરફ વોશિંગ્ટન તરફથી બેકચેનલ કૂટનીતિના સંકેતો મળી રહ્યા છે, જ્યારે તેહરાન તરફથી તેનો ઇનકાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બની મુખ્ય મુદ્દો

અમેરિકા-ઈરાન તણાવમાં હવે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાં સામેલ થઈ છે. પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનની ખાડીને જોડતો આ જળમાર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

હોર્મુઝમાંથી જહાજોની અવરજવર ધીમી પડતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં ચિંતા વધી છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. વિશ્વના તેલ અને LNG પુરવઠા માટે હોર્મુઝ મહત્વપૂર્ણ હોવાથી અહીં લાંબા સમય સુધી અવરોધ રહે તો ક્રૂડ ઓઇલ અને અન્ય ઊર્જા ઉત્પાદનોના ભાવ પર અસર થઈ શકે છે.

ઓમાનને ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી

હોર્મુઝ મુદ્દે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહેલા ઓમાનને પણ ટ્રમ્પે કડક સંદેશ આપ્યો છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઓમાન અમેરિકાના પ્રયાસોમાં અડચણરૂપ બનશે તો અમેરિકા તેની સામે સૈન્ય કાર્યવાહી કરી શકે છે. ટ્રમ્પની આ ટિપ્પણીને કારણે અમેરિકાના લાંબા સમયથી સાથી રહેલા ઓમાન સાથે પણ તણાવ ઊભો થવાની શક્યતા છે.

ટ્રમ્પની આ ધમકી એવા સમયે આવી છે જ્યારે ઓમાન ઈરાન સાથે હોર્મુઝમાંથી વેપારી જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર માટે વ્યવસ્થા અંગે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર ઈરાન અને ઓમાન જહાજોની અવરજવર માટેના રૂટ અંગે સમજૂતીની નજીક પહોંચ્યા છે અને સંયુક્ત જાહેરાત માટે કામ ચાલી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર નજર

હોર્મુઝની સ્થિતિને કારણે વિશ્વભરના ઊર્જા બજારોની નજર હવે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની આગામી કાર્યવાહી પર છે. જો જહાજોની અવરજવર સામાન્ય નહીં બને તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ વધી શકે છે.

રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ 17 ઓગસ્ટે બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ આશરે 88.58 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યો હતો, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ આશરે 82.22 ડોલર હતો. બજાર હાલમાં રાજદ્વારી સમજૂતી અથવા પુરવઠામાં મોટા વિક્ષેપની શક્યતા વચ્ચે સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

સમજૂતીની શક્યતા કે વધુ તણાવ?

હાલની સ્થિતિમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બેકચેનલ કૂટનીતિના સંકેતો તો મળી રહ્યા છે, પરંતુ બંને પક્ષોના જાહેર નિવેદનોમાં કડકાઈ યથાવત છે. એક તરફ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને ટ્રમ્પનું વલણ સખત છે, તો બીજી તરફ હોર્મુઝને લઈને અમેરિકા, ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચેના મતભેદો વધ્યા છે.

આગામી દિવસોમાં હોર્મુઝમાંથી વેપારી જહાજોની અવરજવર કેટલી હદે સામાન્ય બને છે અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમ સહિતના મુદ્દે કોઈ સમજૂતી થાય છે કે નહીં તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે. હાલ માટે મધ્યપૂર્વમાં તણાવ ઓછો થવાને બદલે વધુ જટિલ બનતો દેખાઈ રહ્યો છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276