Bindia
વિદેશી ભંડોળના નિયમન સાથે જોડાયેલા Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026ને લઈને સંસદમાં સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે ચાલી રહેલા ઘર્ષણ વચ્ચે લોકસભાએ મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. બુધવારે, 12 ઓગસ્ટે, લોકસભાએ આ બિલને વધુ વિગતવાર તપાસ માટે **31 સભ્યોની જોઈન્ટ પાર્લામેન્ટરી કમિટી (JPC)**ને મોકલવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણય વિપક્ષના વિરોધ અને બિલને JPCમાં મોકલવાની માંગ વચ્ચે લેવામાં આવ્યો છે.
હવે JPC બિલની વિવિધ જોગવાઈઓ, તેની અસર અને કાયદાકીય પાસાઓની વિગતવાર તપાસ કરશે. સમિતિએ 2026ના શિયાળુ સત્રના પ્રથમ સપ્તાહના અંતિમ દિવસ સુધી લોકસભામાં પોતાનો રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો છે.
31 સાંસદોની JPCમાં થશે તપાસ
કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા પ્રસ્તાવ મુજબ JPCમાં કુલ 31 સાંસદો હશે. તેમાં 21 સભ્યો લોકસભામાંથી અને 10 સભ્યો રાજ્યસભામાંથી હશે.
સમિતિનું મુખ્ય કામ FCRA સુધારા વિધેયકની જોગવાઈઓનું વિગતવાર પરીક્ષણ કરવાનું રહેશે. JPC દરમિયાન બંને ગૃહોના સભ્યો બિલની જોગવાઈઓ અંગે પોતાના સૂચનો રજૂ કરી શકશે. ત્યારબાદ ચર્ચા અને તપાસના આધારે સમિતિ પોતાનો રિપોર્ટ તૈયાર કરશે.
આ પ્રકારની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિમાં સરકાર અને વિપક્ષ બંને પક્ષના સાંસદોને બિલની તપાસ કરવાની તક મળે છે. તેથી હવે FCRA સુધારા વિધેયક પર અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલાં સંસદીય તપાસનો વધુ એક તબક્કો પસાર થશે.
FCRA બિલમાં શું બદલાવની દરખાસ્ત છે?
FCRA એટલે Foreign Contribution (Regulation) Act, 2010. આ કાયદો વિદેશમાંથી મળતા નાણાં અને યોગદાનને નિયંત્રિત કરે છે. તેનો ઉપયોગ વિવિધ સંગઠનો, સંસ્થાઓ અને અન્ય પાત્ર વ્યક્તિઓ દ્વારા મળતા વિદેશી ફંડના નિયમન માટે થાય છે.
2026ના સુધારા વિધેયકમાં વિદેશી ભંડોળથી બનેલી સંપત્તિના સંચાલન અને ઉપયોગ માટે નવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની દરખાસ્ત છે. બિલમાં Designated Authorityની જોગવાઈ પણ પ્રસ્તાવિત છે, જે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં વિદેશી ભંડોળ તથા તેમાંથી બનેલી સંપત્તિ અંગે દેખરેખ, સંચાલન અને અન્ય કાર્યવાહી કરી શકે.
બિલમાં FCRA રજિસ્ટ્રેશનની સમાપ્તિ, સસ્પેન્શન દરમિયાન સંપત્તિના સંચાલન, દંડની જોગવાઈઓ અને તપાસ શરૂ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારની પૂર્વ મંજૂરી જેવા ફેરફારો પણ સૂચવવામાં આવ્યા છે.
વિપક્ષે કેમ કર્યો વિરોધ?
બિલને લઈને કોંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષી પક્ષોએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કોંગ્રેસ સાંસદ કે.સી. વેણુગોપાલ અને સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા અખિલેશ યાદવ સહિતના વિપક્ષી નેતાઓએ સરકાર પર આ કાયદાના માધ્યમથી NGO અને લઘુમતી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
વિપક્ષની દલીલ છે કે વિદેશી ફંડ સાથે જોડાયેલા નિયમોમાં જો વધુ કડક સત્તા સરકાર અથવા નિયુક્ત સત્તાધિકારીને આપવામાં આવે તો તેનો ઉપયોગ રાજકીય અથવા વહીવટી દબાણ માટે થઈ શકે છે. આ કારણસર વિપક્ષે બિલ પાછું ખેંચવાની અથવા ઓછામાં ઓછું તેની વિસ્તૃત તપાસ કરવાની માંગ કરી હતી.
સરકારનો જવાબ શું છે?
કેન્દ્રીય સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ વિપક્ષના આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. તેમણે કહ્યું કે વિપક્ષ જ બિલને JPCમાં મોકલવાની માંગ કરી રહ્યો હતો અને હવે તેને સમિતિને મોકલવામાં આવ્યું છે.
રિજિજુએ એવો પણ દાવો કર્યો કે બિલમાં લઘુમતીઓ વિરુદ્ધ કોઈ વિશેષ જોગવાઈ નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, FCRAમાં સુધારા કરવાનો હેતુ દેશની સુરક્ષા, વિદેશી ભંડોળના યોગ્ય નિયમન અને કાયદાકીય ખામીઓ દૂર કરવાનો છે. તેમણે વિપક્ષને JPCની પ્રક્રિયા દરમિયાન પોતાના સૂચનો અને વાંધા રજૂ કરવાની તક હોવાનું પણ જણાવ્યું.
NGO અને વિદેશી ભંડોળ પર કેમ મહત્વનું?
FCRA હેઠળ વિદેશી યોગદાન સ્વીકારતી સંસ્થાઓ માટે રજિસ્ટ્રેશન અને નિયમોનું પાલન જરૂરી છે. PRSના વિશ્લેષણ મુજબ ભારતમાં આશરે 16,000 સંગઠનો FCRA હેઠળ નોંધાયેલા છે અને તેઓ વાર્ષિક આશરે રૂ. 22,000 કરોડનું વિદેશી યોગદાન મેળવે છે.
આથી FCRAમાં કોઈપણ મોટો ફેરફાર NGO, ચેરિટેબલ સંસ્થા, ધાર્મિક સંસ્થા અને અન્ય વિદેશી ભંડોળ મેળવનારા સંગઠનો માટે મહત્વપૂર્ણ અસર પેદા કરી શકે છે.
હવે આગળ શું થશે?
લોકસભામાં JPCને મોકલવાનો પ્રસ્તાવ મંજૂર થયા બાદ હવે સમિતિ બિલની દરેક મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈની તપાસ કરશે. સમિતિમાં સાંસદો ચર્ચા કરશે અને જરૂરી સૂચનો મેળવી શકે છે. ત્યારબાદ રિપોર્ટ તૈયાર કરીને 2026ના શિયાળુ સત્રના પ્રથમ સપ્તાહના અંતિમ દિવસે અથવા તે પહેલાં લોકસભામાં રજૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
આથી હાલ FCRA સુધારા વિધેયક કાયદો બની ગયો નથી. હવે JPCની તપાસ અને રિપોર્ટ બાદ સરકાર આગળની સંસદીય પ્રક્રિયા હાથ ધરશે. વિપક્ષના વિરોધ અને સરકારના દાવા વચ્ચે આ બિલ પર આગામી મહિનાઓમાં સંસદમાં વધુ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
JPCને બિલ મોકલવાનો નિર્ણય હવે સરકાર અને વિપક્ષ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. એક તરફ સરકાર વિદેશી ભંડોળના નિયમન અને રાષ્ટ્રીય હિતની દલીલ કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષ સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા અને સંભવિત દુરુપયોગ અંગે સવાલ ઉઠાવી રહ્યો છે. હવે JPCની તપાસથી આ વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર વધુ સ્પષ્ટતા થવાની અપેક્ષા છે.
- Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
