રાજ ઠાકરે અને Uddhav Thackeray 4 ઓક્ટોબરે મુંબઈમાં જનમોર્ચાનું નેતૃત્વ કરશે, SIR મુદ્દે ચૂંટણી પંચ સામે વિરોધ

મુંબઈ : મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં લાંબા સમય બાદ ફરી એકવાર રાજ ઠાકરે અને Uddhav Thackeray એક જ મુદ્દે સાથે જોવા મળવાના છે. મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (MNS)ના પ્રમુખ રાજ ઠાકરે અને શિવસેના (UBT)ના પ્રમુખ Uddhav Thackeray 4 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ મુંબઈમાં સંયુક્ત જનમોર્ચાનું નેતૃત્વ કરશે. આ માર્ચ ચૂંટણી પંચની મતદાર યાદીના Special Intensive Revision (SIR) સહિત ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેના વિરોધને કેન્દ્રમાં રાખીને યોજાશે. બંને પક્ષોએ આ માર્ચમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો અને અન્ય રાજકીય પક્ષોને જોડાવાનું આહ્વાન કર્યું છે. રાજ ઠાકરેએ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ મારફતે માર્ચની જાહેરાત કરી હતી. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે MNS અને શિવસેના (UBT)ના બેનર હેઠળ યોજાનારી આ રેલીને માત્ર બે પક્ષોની રાજકીય પ્રવૃત્તિ તરીકે નહીં પરંતુ મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેની ચિંતાઓને લઈને જનઆંદોલન તરીકે રજૂ કરવામાં આવશે.SIR

SIR મુદ્દે શું છે વિવાદ?

ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી SIR પ્રક્રિયાનો હેતુ મતદાર યાદીની ચકાસણી અને પુનરીક્ષણ સાથે જોડાયેલો છે. જોકે મહારાષ્ટ્ર સહિત કેટલાક રાજ્યોમાં SIRની પ્રક્રિયા અને તેના પરિણામોને લઈને વિપક્ષી પક્ષોએ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. રાજ ઠાકરેએ SIR પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે અને તાજેતરમાં સમગ્ર પ્રક્રિયા રદ કરીને નિષ્પક્ષ તપાસ બાદ નવી પ્રક્રિયા હાથ ધરવાની માંગ કરી છે. તેમના આ વલણને આધારે 4 ઓક્ટોબરની માર્ચમાં SIR મુખ્ય મુદ્દાઓમાં રહેશે. Uddhav Thackerayએ પણ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવાની માંગ કરી છે અને ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે વધુ તપાસની માગણી કરી છે.

ચૂંટણી કમિશનરોના મતભેદની ચર્ચા

4 ઓક્ટોબરની માર્ચની જાહેરાત એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 પ્રસંગોએ કેટલાક નિર્ણય અંગે વાંધા નોંધાવ્યા હતા. આ વાંધાઓમાં મતદાર નોંધણી, નામ ઉમેરવા-કાઢવા, મતદાર યાદીમાં સુધારા અને મતદાર ડેટા મેનેજમેન્ટ સહિતના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હોવાનો અહેવાલ છે. આ મુદ્દાને લઈને Uddhav Thackerayએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે વધુ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. જોકે, આ બાબતે ચૂંટણી પંચે પોતાનું અલગ વલણ રજૂ કર્યું છે.

ચૂંટણી પંચે શું કહ્યું?

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું છે કે SIR સહિત તેના નિર્ણયો કાયદાકીય અને વૈધાનિક પ્રક્રિયા અનુસાર લેવામાં આવ્યા છે. પંચના જણાવ્યા પ્રમાણે ત્રણ સભ્યોની બંધારણીય સંસ્થામાં ચર્ચા દરમિયાન અલગ-અલગ મત, સૂચનો અથવા અવલોકનો થવા સામાન્ય બાબત છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણયો કમિશન દ્વારા લેવામાં આવે છે. ચૂંટણી પંચે SIR સંબંધિત 24 જૂન 2025ના આદેશને પણ સર્વસંમતિથી મંજૂર કરાયો હોવાનું જણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે આ પ્રક્રિયાને સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહીમાંથી પણ સમર્થન મળ્યું છે. આથી એક તરફ વિપક્ષી પક્ષો ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ ચૂંટણી પંચ પોતાના નિર્ણયોને કાયદાકીય પ્રક્રિયા સાથે જોડીને યોગ્ય ગણાવી રહ્યું છે.SIR

મહારાષ્ટ્રમાં મતદાર યાદી અંગેના આંકડા પણ ચર્ચામાં

મહારાષ્ટ્રમાં SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારોને લઈને પણ રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ 31 ઓગસ્ટે પ્રકાશિત થયેલા ડ્રાફ્ટ SIR રોલમાં અગાઉની મતદાર યાદીની સરખામણીએ આશરે 2.07 કરોડ નામો સામેલ ન હતા. જોકે ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ આંકડાને અંતિમ રીતે કાઢી નાખવામાં આવેલા નામોની સંખ્યા તરીકે જોવો યોગ્ય નથી. આ ઉપરાંત અહેવાલમાં લાખો મતદાર રેકોર્ડમાં સંબંધીઓની વિગતો અંગે વિસંગતિ અને અગાઉની યાદી સાથે મતદારોને લિંક ન કરી શકાય તેવી બાબતોનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જ મુદ્દાઓને લઈને વિપક્ષી પક્ષો SIRની પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શકતા અને ચકાસણીની માંગ કરી રહ્યા છે.SIR

રાજ-ઉદ્ધવનું સાથે આવવું કેમ મહત્વનું?

રાજ ઠાકરે અને Uddhav Thackeray બંને લાંબા સમયથી અલગ રાજકીય માર્ગે આગળ વધી રહ્યા છે. પરંતુ મહારાષ્ટ્રમાં SIR અને ચૂંટણી પંચના મુદ્દે બંને પક્ષો હવે એક મંચ પર આવ્યા છે. 4 ઓક્ટોબરની માર્ચ આ બંને નેતાઓના સંયુક્ત રાજકીય કાર્યક્રમ તરીકે પણ મહત્વ ધરાવે છે. જોકે હાલ ઉપલબ્ધ અહેવાલોનું મુખ્ય કેન્દ્ર SIR અને ચૂંટણી પંચ સામેનો વિરોધ છે; આ માર્ચને અન્ય કોઈ ચૂંટણી ગઠબંધન અથવા ભવિષ્યની સીટ વહેંચણી સાથે સીધી રીતે જોડતી સત્તાવાર જાહેરાત ઉપલબ્ધ નથી. રાજ ઠાકરેએ અન્ય રાજકીય પક્ષોને પણ આ જનમોર્ચામાં જોડાવા માટે અપીલ કરી છે. અહેવાલો અનુસાર તેઓ ઈચ્છે છે કે આ મુદ્દો માત્ર MNS અથવા શિવસેના (UBT) પૂરતો સીમિત ન રહે પરંતુ અન્ય પક્ષો અને નાગરિકો પણ તેમાં ભાગ લે.

અગાઉ પણ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે ઉઠ્યા છે સવાલ

મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા, કાઢવા અને સુધારા કરવાની પ્રક્રિયા અંગે મહારાષ્ટ્રમાં અગાઉ પણ રાજકીય પક્ષો વચ્ચે મતભેદ જોવા મળ્યા છે. Uddhav Thackerayએ તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્ર ઉપરાંત પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા અને ચૂંટણીની વિશ્વસનીયતા અંગે તપાસની માંગ કરી હતી. આ નિવેદનો પણ હાલની રાજકીય ચર્ચાનો ભાગ બન્યા છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીની પ્રક્રિયા નિર્ધારિત કાયદા અને નિયમો મુજબ કરવામાં આવે છે અને અંતિમ નિર્ણય સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ લેવામાં આવે છે.

4 ઓક્ટોબરની માર્ચ પર નજર

હવે 4 ઓક્ટોબરે મુંબઈમાં યોજાનારી માર્ચ તરફ મહારાષ્ટ્રના રાજકીય વર્તુળોની નજર છે. રાજ ઠાકરે અને Uddhav Thackeray બંને આ માર્ચનું નેતૃત્વ કરશે. MNS અને શિવસેના (UBT) દ્વારા તેને SIR તથા ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગેના વિરોધ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે. માર્ચમાં અન્ય રાજકીય પક્ષો અને સામાન્ય લોકોની ભાગીદારી કેટલી રહે છે, તેમાં કયા મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ચૂંટણી પંચ અથવા સરકાર તરફથી શું પ્રતિક્રિયા આવે છે તે આગામી તબક્કામાં મહત્વનું રહેશે. હાલમાં સ્પષ્ટ છે કે SIR મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચર્ચાનો મુદ્દો બની ગયો છે અને રાજ-Uddhav Thackerayનું એકસાથે આવીને 4 ઓક્ટોબરે મુંબઈમાં જનમોર્ચાનું નેતૃત્વ કરવું આ મુદ્દાને વધુ રાજકીય મહત્વ આપી રહ્યું છે. જોકે SIR અંગેના આક્ષેપો અને ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા અંગેના દાવાઓ વચ્ચે અંતિમ હકીકત સમજવા માટે સત્તાવાર દસ્તાવેજો અને પ્રક્રિયાના પરિણામોને ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી રહેશે.