વંદે માતરમના પહેલા બે પેરા જ ગાશે કોંગ્રેસ, CWCમાં વલણ સ્પષ્ટ

રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ને લઈને કોંગ્રેસ અને સત્તા પક્ષ વચ્ચે ચાલી રહેલો રાજકીય વિવાદ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. બુધવારે મળેલી કોંગ્રેસ કાર્ય સમિતિ (CWC)ની બેઠકમાં ‘વંદે માતરમ’ અંગે પાર્ટીના વલણ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બેઠક બાદ કોંગ્રેસે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તે પોતાના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પહેલા બે પેરા જ ગાશે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, CWCની બેઠકમાં કોંગ્રેસના કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓએ 1937માં પાર્ટી દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે ‘વંદે માતરમ’ અંગે તેનું વલણ કોઈ નવું નથી, પરંતુ સ્વતંત્રતા આંદોલનના સમયથી લેવામાં આવેલા ઐતિહાસિક નિર્ણય પર આધારિત છે.

1937ના નિર્ણયને કોંગ્રેસે ફરી યાદ કર્યો

કોંગ્રેસ નેતા જયરામ રમેશે જણાવ્યું કે ‘વંદે માતરમ’ અંગે 1937માં કોંગ્રેસ દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો ત્યારે કોંગ્રેસ કાર્ય સમિતિની બેઠકમાં મહાત્મા ગાંધી, પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ, સુભાષચંદ્ર બોઝ, મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ, ગોવિંદ વલ્લભ પંત અને આચાર્ય નરેન્દ્ર દેવ સહિતના અનેક મોટા નેતાઓ હાજર હતા.

જયરામ રમેશે જણાવ્યું કે આ નિર્ણય પાછળ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની સલાહને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તાજેતરની CWC બેઠકમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે 1937ના પ્રસ્તાવના કેટલાક અંશો પણ વાંચ્યા હતા.

રમેશે કહ્યું કે કોંગ્રેસનું વલણ શરૂઆતથી જ સ્પષ્ટ રહ્યું છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે 28 ઓક્ટોબર 1937ના રોજ જે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, તેને જ આજે પણ આધાર બનાવવામાં આવી રહ્યો છે.

‘વંદે માતરમ’નો ઐતિહાસિક વારસો

‘વંદે માતરમ’ ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું ગીત છે. બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય દ્વારા રચાયેલું આ ગીત બ્રિટિશ શાસન સામેના આંદોલન દરમિયાન દેશભક્તિ અને રાષ્ટ્રવાદની ભાવનાને પ્રેરિત કરતું મહત્વપૂર્ણ પ્રતિક બન્યું હતું.

સ્વતંત્રતા આંદોલન દરમિયાન દેશભક્તોએ ‘વંદે માતરમ’ને રાષ્ટ્રીય જાગૃતિના સૂત્ર તરીકે સ્વીકાર્યું હતું. અનેક આંદોલનો અને જાહેર કાર્યક્રમોમાં આ ગીત ગવાતું હતું. જોકે, ગીતના સંપૂર્ણ સ્વરૂપને લઈને અલગ-અલગ સમયગાળામાં ચર્ચા પણ થતી રહી છે.

કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે 1937માં આ મુદ્દે ચર્ચા કર્યા બાદ ગીતના પ્રથમ બે પેરાને પોતાના કાર્યક્રમો માટે સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા. પાર્ટી હવે પણ એ જ ઐતિહાસિક પરંપરાને અનુસરવા માગે છે.

બંધારણ સભાના નિર્ણયનો પણ ઉલ્લેખ

જયરામ રમેશે 24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ યોજાયેલી બંધારણ સભાની અંતિમ બેઠકનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, તે બેઠકમાં ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે રાષ્ટ્રીય ગાન અને રાષ્ટ્રીય ગીત અંગે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી હતી.

કોંગ્રેસના જણાવ્યા પ્રમાણે, ‘જન ગણ મન’ને રાષ્ટ્રીય ગાન અને ‘વંદે માતરમ’ને રાષ્ટ્રીય ગીત તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી. પાર્ટીનું કહેવું છે કે બંનેનું દેશના રાષ્ટ્રીય જીવનમાં પોતાનું વિશિષ્ટ મહત્વ છે.

કોંગ્રેસ આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા કરતાં કહે છે કે ‘વંદે માતરમ’નું સન્માન કરવું અને ‘જન ગણ મન’ને રાષ્ટ્રીય ગાન તરીકે સ્વીકારવું એકબીજાથી વિરોધાભાસી બાબતો નથી. બંને ભારતના સ્વાતંત્ર્ય અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ પ્રતીકો છે.

સત્તા પક્ષ સાથે રાજકીય ટકરાવ

‘વંદે માતરમ’ને લઈને કોંગ્રેસ અને સત્તા પક્ષ વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી રાજકીય નિવેદનબાજી જોવા મળી રહી છે. કોંગ્રેસના વલણને લઈને સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે, ત્યારે પાર્ટીએ 1937ના ઐતિહાસિક નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરીને પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે.

કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તેના વલણને રાષ્ટ્રવિરોધી અથવા દેશભક્તિની કમી તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. પાર્ટી માને છે કે 1937માં લેવામાં આવેલા નિર્ણય પાછળ તે સમયની સામાજિક, રાજકીય અને ઐતિહાસિક પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી.

CWCની બેઠક બાદ કોંગ્રેસે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પોતાના ઐતિહાસિક સ્ટેન્ડથી પાછળ હટવાની નથી. પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પહેલા બે પેરા ગાવાની પરંપરા ચાલુ રહેશે.

વિવાદ આગળ પણ ગરમ રહેવાની શક્યતા

CWCની બેઠકમાં થયેલી ચર્ચાએ ‘વંદે માતરમ’ના મુદ્દાને ફરી રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધો છે. એક તરફ સત્તા પક્ષ આ મુદ્દાને રાષ્ટ્રવાદ અને દેશભક્તિ સાથે જોડે છે, તો બીજી તરફ કોંગ્રેસ પોતાના ઐતિહાસિક નિર્ણય અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામના સંદર્ભને આગળ મૂકી રહી છે.

કોંગ્રેસના નેતાઓનું કહેવું છે કે આ મુદ્દે પાર્ટીનું વલણ પહેલાથી જ સ્પષ્ટ છે અને તેને અનાવશ્યક રીતે વિવાદનો વિષય બનાવવામાં આવી રહ્યો છે. 1937ના નિર્ણયને આધારે પાર્ટી પોતાના કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમના પહેલા બે પેરા જ ગાવાનું ચાલુ રાખશે.

આ રીતે, CWCની બેઠક બાદ કોંગ્રેસે ‘વંદે માતરમ’ મુદ્દે પોતાનું વલણ વધુ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે રાજકીય પક્ષો વચ્ચે વધુ નિવેદનબાજી થાય તેવી શક્યતા છે. ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય ગીત, રાષ્ટ્રીય ગાન અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામના વારસાને લઈને ચાલતી ચર્ચામાં ‘વંદે માતરમ’ ફરી એકવાર મહત્વનો રાજકીય મુદ્દો બની શકે છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276