મહિલા સશક્તિકરણ: ગામડાઓમાં ‘સરપંચ પતિ’ પ્રથા હટાવવા અનોખો પુરસ્કાર!

પંકજ મકવાણા – અમદાવાદ,
ગુજરાતમાં ગ્રામ પંચાયતોમાં મહિલાઓ માટે 50% અનામત લાગુ થયાને લગભગ એક દાયકા પછી પણ “સરપંચ પતિ”નો શબ્દ ગામડાઓમાં ગુંજે છે. ઘણા ગામોમાં મહિલા સરપંચ માત્ર કાગળ પરની અધ્યક્ષા બને છે, જ્યારે વાસ્તવિક વહીવટ તેમના પતિ કે અન્ય પુરુષ સગા-સંબંધીઓ કરે છે. આ પ્રથાને પડકારવા અને સાચી મહિલા નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન આપવા જુનાગઢ જિલ્લા પંચાયતે અનોખી પહેલ કરી છે. જિલ્લા પંચાયતે 2026-27ના બજેટમાં વિશેષ જોગવાઈ કરીને એવી મહિલા સરપંચોને સન્માનિત કરવાનું નક્કી કર્યું છે જેઓ સ્વતંત્ર રીતે ગામનું નેતૃત્વ કરે છે. જિલ્લાના નવ તાલુકાઓમાંથી એક-એક મહિલા સરપંચની પસંદગી કરીને દરેકને રૂ. 50,000નું રોકડ પુરસ્કાર અને પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવશે. આ સન્માન સાર્વજનિક કાર્યક્રમમાં આપવામાં આવશે. જિલ્લા પંચાયત પ્રમુખ હરેશ ઠુમ્મરના જણાવ્યા અનુસાર, “અમે જોયું છે કે ઘણી પંચાયતોમાં મહિલા સરપંચ કાગળ પર જ છે. તેમના પતિ કે સસરા નિર્ણયો લે છે અને ગામલોકો તેમની સૂચનાઓ માને છે. આ પંચાયતી રાજના હેતુને નિષ્ફળ બનાવે છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે પસંદગી સમિતિમાં અધિકારીઓ અને સમાજસેવકોનો સમાવેશ કરવામાં આવશે, કોઈ રાજકારણીને સ્થાન નહીં આપવામાં આવે. પસંદગી પ્રક્રિયામાં ગામલોકો અને પરિવારજનો પાસેથી અનૌપચારિક અભિપ્રાય લેવામાં આવશે. સ્વતંત્ર નિર્ણય લેનાર, સરકારી યોજનાઓ અમલમાં મૂકનાર અને દૂરના વિસ્તારો સુધી લાભ પહોંચાડનાર મહિલા સરપંચોને પ્રાધાન્ય મળશે. આ પહેલ રાજ્યમાં સંભવતઃ પ્રથમ વખત છે અને મહિલા વહીવટકર્તાઓને પરિવાર તેમજ સમાજમાં આદર્શ બનાવશે. TOI ના રિપોર્ટ પ્રમાણે આ પુરસ્કાર માત્ર આર્થિક સહાય નહીં, પરંતુ મહિલાના સામાજિક-રાજકીય યોગદાનની માન્યતા છે. તે ‘સરપંચ પતિ’ પ્રથાને નબળી પાડીને સાચા અર્થમાં મહિલા સશક્તિકરણ તરફ મોટું પગલું સાબિત થશે.

Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/bindia276
FOLLOW ON WHATSAPP  https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Instagram:  bindia.in