Bindia
ગાંધી જયંતિ માત્ર એક તહેવાર નહિ, પરંતુ ભારતીય ઇતિહાસની શ્રેષ્ઠ માનવતાવાદી પરંપરાનું પ્રતિબિંબ. દર વર્ષે 2 ઓક્ટોબરના દિવસે સમગ્ર ભારત મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ તરીકે શ્રદ્ધાભાવે ઉજવે છે. 2025માં બાપુજીની 155મી જન્મજયંતિ ઉજવાઈ રહી છે.
કોણ હતા મહાત્મા ગાંધી?
મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર, 1869ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદર શહેરમાં થયો હતો. ભવિષ્યમાં દુનિયાને અહિંસા અને સત્યના માર્ગે ચાલવાનું શીખવનાર આ મહાન ચિંતકને સમગ્ર વિશ્વે “રાષ્ટ્રપિતા” અને “બાપૂ” તરીકે ઓળખ્યો. તેમનો વિચાર હતો કે “અહિંસા એ સૌથી શક્તિશાળી હથિયાર છે”, અને તેમણે આ હથિયારથી અંગ્રેજ સત્તાના ધરબંદ પાયા હલાવી દીધા.
દક્ષિણ આફ્રિકા – જ્યાં જન્મી અહિંસાની ચળવળ
1893માં વકીલ તરીકે દક્ષિણ આફ્રિકા ગયેલા ગાંધીજીને અતિનિર્ભયતાથી જાતિભેદ અને ભેદભાવનો સામનો કરવો પડ્યો. ટ્રેનમાંથી ઉતારવામાં આવી તે રાત્રે તેમણે અહિંસક ચળવળના સંકલ્પ લીધા. તેમણે ત્યાં સત્યાગ્રહની શરૂઆત કરી અને હજારો ભારતીયોને અણગમતા કાયદાઓ સામે એકત્રિત કર્યા.
ભારત છોડો આંદોલન અને દાંડી કૂચ
ગાંધીજી 1915માં ભારત પાછા આવ્યા અને ત્યાંથી સ્વતંત્રતા માટેના અહિંસક આંદોલનોની શરૂઆત થઈ:
– 1930 – દાંડી કૂચ દ્વારા લવાજમ કાયદા સામે અનોખો વિરોધ
– 1942 – “ભારત છોડો આંદોલન” ની આગેવાની કરીને બ્રિટિશ હકુમત સામે ખડખડાટ
આ બંને આંદોલનો દેશભરમાં લોકચળવળ રૂપે ફાટી નીકળ્યા અને અંગ્રેજો માટે સંઘર્ષનું કારણ બન્યા.
કેવી રીતે ઉજવાય છે ગાંધી જયંતિ?
– રાજઘાટ ખાતે રાષ્ટ્રપતિ, વડાપ્રધાન સહિતના નેતાઓ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પે છે
– શાળાઓમાં પ્રાર્થના સભાઓ, વક્તૃત્વ સ્પર્ધાઓ અને ચિત્રપ્રદર્શનોનું આયોજન થાય છે
– સરકારી કચેરીઓ અને સંસ્થાઓમાં સ્વચ્છતા અભિયાન અને અહિંસા સંદેશ સાથે કાર્યક્રમો થાય છે
આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ
ગાંધીજીના અહિંસાના સંદેશને વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા આપતા, સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે (UN) 15 જૂન, 2007ના રોજ 2 ઓક્ટોબરને “International Day of Non-Violence” તરીકે જાહેરાત કરી હતી. આજે અનેક દેશો આ દિવસે ગાંધીજીના વિચારોથી પ્રેરિત કાર્યક્રમો યોજે છે.
