ઘરમાં પત્તા રમવું ગુનો નથી? ગુજરાત હાઇકોર્ટનો મહત્ત્વનો ચુકાદો, જાણો શું કહ્યું

ઘરમાં મિત્રો કે પરિવાર સાથે પત્તા રમવાની પ્રવૃત્તિને લઈને ગુજરાત હાઇકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ કાનૂની સ્પષ્ટતા કરી છે. ગુજરાત હાઇકોર્ટના એક ચુકાદામાં જણાવાયું છે કે માત્ર કોઈ ખાનગી મકાનમાં પત્તા રમવામાં આવી રહ્યા હોય અને ત્યાંથી રોકડ રકમ મળી આવે એટલા માત્રથી તે સ્થળને ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ એટલે કે જુગારના અડ્ડા તરીકે ગણી શકાય નહીં. કોઈ સ્થળને જુગારધામ ગણવા માટે કાયદા હેઠળ જરૂરી તત્ત્વો, ખાસ કરીને નફો અથવા આર્થિક લાભનું તત્ત્વ, સાબિત કરવું જરૂરી છે.

આ ચુકાદો વર્ષ 2018ના અમદાવાદના સેટેલાઇટ વિસ્તારમાં આવેલા એક ફ્લેટમાં પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા દરોડા સાથે સંકળાયેલા કેસમાં આવ્યો હતો.

2018માં અમદાવાદમાં પોલીસનો દરોડો

વર્ષ 2018માં પોલીસને બાતમી મળી હતી કે અમદાવાદના સેટેલાઇટ વિસ્તારમાં આવેલા એક ફ્લેટમાં જુગાર રમાઈ રહ્યો છે. બાતમીના આધારે પોલીસે કાર્યવાહી કરી હતી. દરોડા દરમિયાન ફ્લેટમાંથી પાંચ વ્યક્તિઓ પત્તા રમતી ઝડપાઈ હતી. પોલીસ દ્વારા સ્થળ પરથી પત્તાં અને રોકડ રકમ પણ કબજે કરવામાં આવી હતી.

આ મામલે આનંદનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં ગુજરાત પ્રિવેન્શન ઑફ ગેમ્બલિંગ ઍક્ટ, 1887ની કલમ 4 અને 5 હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ આરોપીઓએ આ FIR અને તેની આધારે શરૂ થયેલી કાયદાકીય કાર્યવાહી રદ કરવા માટે ગુજરાત હાઇકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો.

ખાનગી ઘરમાં પત્તા રમવાથી શું ગુનો બને?

આરોપીઓ તરફથી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના ખાનગી ઘરમાં મિત્રો સાથે પત્તા રમે તે માત્ર કારણસર તે સ્થળને ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ કહી શકાય નહીં. કાયદાની જોગવાઈઓ લાગુ કરવા માટે તે સ્થળનો ઉપયોગ વ્યવસાયિક રીતે જુગાર રમાડવા અથવા તેમાંથી આર્થિક લાભ મેળવવા માટે કરવામાં આવતો હોવાનો પુરાવો જરૂરી છે.

કોર્ટે આ દલીલ અને સંબંધિત કાયદાકીય જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લઈને સમગ્ર કેસનું મૂલ્યાંકન કર્યું હતું.

‘નફાનું તત્ત્વ’ સાબિત કરવું જરૂરી

કોર્ટના અવલોકન મુજબ કોઈ સ્થળને ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ ગણવા માટે માત્ર એટલું પૂરતું નથી કે ત્યાં લોકો પત્તા રમતા હતા. સ્થળના માલિક અથવા કબજેદાર દ્વારા પત્તા રમવા માટે કોઈ ચાર્જ વસૂલવામાં આવતો હતો અથવા તે પ્રવૃત્તિમાંથી કોઈ આર્થિક લાભ કે નફો મેળવવામાં આવતો હતો, તે બાબત પણ સાબિત થવી જરૂરી છે.

અર્થાત્, કોઈ ખાનગી ઘરમાં લોકો પૈસા લગાવીને પત્તા રમતા હોય તો પણ માત્ર તે હકીકતના આધારે આખા સ્થળને ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ તરીકે જાહેર કરી શકાય નહીં. સ્થળનો માલિક કે કબજેદાર જુગારની પ્રવૃત્તિમાંથી નફો કમાતો હતો કે આર્થિક લાભ મેળવતો હતો તે દર્શાવતું તત્ત્વ મહત્વપૂર્ણ બને છે.

FIRમાં પણ મહત્વની વિગતોનો અભાવ

હાઇકોર્ટે પોલીસની ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલી રજૂઆતોનું પણ પરીક્ષણ કર્યું હતું. કોર્ટના અવલોકન મુજબ FIRમાં તે સ્થળને નફાના હેતુથી ચલાવવામાં આવતા ‘જુગારખાના’ તરીકે દર્શાવતું સ્પષ્ટ તત્ત્વ જોવા મળતું નહોતું.

માત્ર પત્તાં અને રોકડ રકમ મળી આવી હોવાના આધારે કોઈ ખાનગી મકાનને જુગારનો અડ્ડો માનવો યોગ્ય નથી, એવું કોર્ટના અવલોકનો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે.

સર્ચ વોરન્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયા પર પણ સવાલ

કોર્ટે પોલીસ દ્વારા સર્ચ વોરન્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયા અંગે પણ નોંધપાત્ર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. પોલીસને બાતમી મળ્યા બાદ માત્ર આશરે 23 મિનિટમાં વોરન્ટ મેળવીને દરોડો પાડવામાં આવ્યો હતો.

કોર્ટના મત મુજબ આટલી ઝડપથી વોરન્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયા એ બાબત તરફ સંકેત કરતી હતી કે સક્ષમ અધિકારીએ ઉપલબ્ધ માહિતી અંગે પૂરતી તપાસ કર્યા વિના નિર્ણય લીધો હોઈ શકે છે. કોર્ટ દ્વારા સર્ચ વોરન્ટ જારી કરવાની પ્રક્રિયામાં જરૂરી કાળજી અને સ્વતંત્ર વિચારણા થઈ હતી કે નહીં તે મુદ્દે પણ ગંભીર નોંધ લેવામાં આવી હતી.

FIR અને કાર્યવાહી રદ કરવાનો આદેશ

કેસના સમગ્ર રેકોર્ડ અને કાયદાકીય જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લીધા બાદ ગુજરાત હાઇકોર્ટે આરોપીઓ સામે નોંધાયેલી FIR તેમજ તેના આધારે ચાલી રહેલી કાર્યવાહી રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

કોર્ટના આ નિર્ણયથી એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની સિદ્ધાંત સામે આવે છે કે માત્ર ખાનગી સ્થળે પત્તા રમાઈ રહ્યા છે એટલા આધારે ગુજરાતના જુગાર વિરોધી કાયદાની કલમો લાગુ કરી શકાય નહીં. કાયદા હેઠળ જરૂરી તત્ત્વો, ખાસ કરીને સ્થળને ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ તરીકે ચલાવવામાં આવતું હોવું અને તેમાંથી આર્થિક લાભ મેળવાતો હોવો, ફરિયાદ તથા પુરાવાથી સ્થાપિત થવું જરૂરી છે.

ચુકાદાનો સામાન્ય અર્થ શું?

આ ચુકાદાનો અર્થ એવો નથી કે પૈસા લગાવીને રમાતી દરેક પ્રકારની જુગાર પ્રવૃત્તિ કાયદેસર બની જાય છે. કોર્ટનો નિર્ણય સંબંધિત કેસની હકીકતો અને ગુજરાતના જુગાર વિરોધી કાયદાની ચોક્કસ જોગવાઈઓના અર્થઘટન સાથે જોડાયેલો છે.

સાદી ભાષામાં કહીએ તો, મિત્રો કે પરિવાર સાથે ખાનગી ઘરમાં પત્તા રમવામાં આવે છે એટલા માત્રથી તે સ્થળને જુગારધામ કહી શકાય નહીં. ખાસ કરીને પોલીસ ફરિયાદમાં સ્થળનો ઉપયોગ નફો અથવા આર્થિક લાભ મેળવવાના હેતુથી ‘કોમન ગેમિંગ હાઉસ’ તરીકે થતો હોવાના જરૂરી પુરાવા ન હોય, તો જુગારધારાની જોગવાઈઓ લાગુ કરવાની બાબત ટકી શકતી નથી.

આ ચુકાદો ખાનગી મિલકતમાં પત્તા રમવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ અંગે કાયદાની જોગવાઈઓ કેવી રીતે લાગુ કરવી તે બાબતે મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276