Bindia
ભારત અને ચીન વચ્ચે અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને ચાલી રહેલા લાંબા સમયથી ચાલતા વિવાદ વચ્ચે ભારતે ફરી એકવાર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયે મંગળવારે અરુણાચલ પ્રદેશને ભારતનો અવિભાજ્ય અને અભિન્ન હિસ્સો ગણાવતા ચીનના એકતરફી નામકરણના પ્રયાસોને ફગાવી દીધા છે.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે મીડિયા બ્રીફિંગ દરમિયાન કહ્યું કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને આ વાસ્તવિકતાને કોઈપણ પ્રકારની કાર્યવાહીથી બદલી શકાય નહીં. ભારતનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાના અપડેટેડ સત્તાવાર નકશામાં અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોના નામ સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
અરુણાચલના 27 સ્થળોના નામ સત્તાવાર નકશામાં
ભારતે અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોને પોતાના સત્તાવાર નકશામાં સ્થાન આપ્યું છે. તેમાં ચાર પહાડી દર્રા, એક ઊંચાઈ પર આવેલી ઝીલ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ભૌગોલિક તથા ઐતિહાસિક સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ પ્રકારના નામકરણનો હેતુ માત્ર ભૌગોલિક ઓળખને વધુ સ્પષ્ટ બનાવવાનો નથી, પરંતુ આ વિસ્તારોના ઐતિહાસિક અને ભૌગોલિક મહત્વ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ વધારવાનો પણ છે.
ભારત લાંબા સમયથી અરુણાચલ પ્રદેશ અંગે પોતાના વલણ પર અડગ રહ્યું છે. નવી દિલ્હીએ વારંવાર કહ્યું છે કે રાજ્ય ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને તેના વિસ્તારો પર કોઈ અન્ય દેશ દ્વારા કરવામાં આવતા દાવાઓને ભારત સ્વીકારતું નથી.
ચીનના નામ બદલવાના પ્રયાસો પર ભારતનો વિરોધ
ચીન અરુણાચલ પ્રદેશને ‘ઝાંગનાન’ તરીકે ઓળખાવે છે અને આ વિસ્તારમાં આવેલા અનેક સ્થળોના નામ પોતાના હિસાબે બદલવાના પ્રયાસો કરતું રહ્યું છે.
ચીને 2017માં પ્રથમ વખત અરુણાચલ પ્રદેશના કેટલાક સ્થળોના ચીની નામ જાહેર કર્યા હતા. ત્યારબાદ 2021 અને 2023માં પણ વધુ સ્થળોના નામોની યાદી જાહેર કરવામાં આવી હતી.
ભારતે ચીનના આ પગલાંનો દરેક વખતે વિરોધ કર્યો છે. ભારતનું કહેવું છે કે કોઈ વિસ્તારના નામને એકતરફી રીતે બદલી નાખવાથી તે વિસ્તારની વાસ્તવિક સ્થિતિ કે માલિકી બદલાતી નથી.
વિદેશ મંત્રાલયે અગાઉ પણ ચીનના આવા પ્રયાસોને ‘મનઘડંત’ ગણાવીને કહ્યું છે કે આવા નામકરણથી અરુણાચલ પ્રદેશની સ્થિતિમાં કોઈ ફેરફાર થવાનો નથી.
27 સ્થળોમાં ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા વિસ્તારોનો સમાવેશ
ભારત દ્વારા સત્તાવાર નકશામાં દર્શાવવામાં આવેલા 27 સ્થળોમાં કેટલાક વિસ્તારોનું ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ પણ છે.
આ યાદીમાં લોંગ જુનો સમાવેશ થાય છે. 1959માં આ વિસ્તાર ભારત અને ચીન વચ્ચેની પ્રારંભિક સૈન્ય અથડામણોમાંથી એક સાથે જોડાયેલો હતો.
તે ઉપરાંત થાગ લા પણ મહત્વપૂર્ણ સ્થળ છે. 1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ દરમિયાન આ વિસ્તાર આસપાસ સૈન્ય અથડામણો થઈ હતી. આ કારણે થાગ લા વ્યૂહાત્મક અને ઐતિહાસિક બંને દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
પૂર્વ અરુણાચલ પ્રદેશમાં આવેલું જૈરામપુર પણ મહત્વપૂર્ણ લોજિસ્ટિક કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાય છે. આ ઉપરાંત 1962ના યુદ્ધમાં ભારતીય સૈનિકોની બહાદુરી સાથે જોડાયેલા જસવંત ગઢ અને શેર-એ-થાપા મેમોરિયલનો પણ યાદીમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
ભારતે જમીની વાસ્તવિકતા પર ભાર મૂક્યો
ભારતનો સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે નકશા અથવા સ્થળોના નામમાં ફેરફાર કરીને જમીની વાસ્તવિકતા બદલી શકાય નહીં. અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારતનું વહીવટી નિયંત્રણ અને રાજ્ય તરીકેની તેની સ્થિતિ નવી દિલ્હીના વલણનો મુખ્ય આધાર છે.
ભારત દ્વારા 27 સ્થળોના નામ સત્તાવાર નકશામાં સામેલ કરવાનો નિર્ણય પણ આ જ નીતિ સાથે જોડાયેલો માનવામાં આવે છે. સરકારનું કહેવું છે કે પોતાના પ્રદેશોના સત્તાવાર અને ઐતિહાસિક નામ જાળવવાનો અધિકાર ભારત પાસે છે.
સરહદી મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે તણાવ યથાવત્
ભારત અને ચીન વચ્ચે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી સરહદી મુદ્દાને લઈને તણાવ રહ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે સૈન્ય અને રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીતના અનેક તબક્કા યોજાયા છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તણાવ ઘટાડવા માટે પગલાં લેવાયા હોવા છતાં અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને બંને દેશોના વલણમાં મોટો તફાવત યથાવત્ છે.
ચીન અરુણાચલ પ્રદેશ પર પોતાનો દાવો રજૂ કરે છે, જ્યારે ભારત તેને સંપૂર્ણપણે નકારે છે. ભારતનું કહેવું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને તેના પર ચીનનો કોઈ અધિકાર નથી.
નામ બદલવાથી દાવો મજબૂત થતો નથી
નિષ્ણાતોના મતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કોઈ વિસ્તારના નામને એકતરફી રીતે બદલવાથી તેના પર કાનૂની માલિકી સ્થાપિત થતી નથી. વિસ્તારની વાસ્તવિક સ્થિતિ, વહીવટી નિયંત્રણ, ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો અને દ્વિપક્ષીય સમજૂતીઓ જેવા અનેક પરિબળો મહત્વપૂર્ણ હોય છે.
આથી ચીન દ્વારા વારંવાર કરવામાં આવતા નામકરણના પ્રયાસો સામે ભારત સતત રાજદ્વારી વિરોધ નોંધાવતું રહ્યું છે.
હાલમાં સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાના નકશામાં 27 સ્થળોના નામ ઉમેરવા અને ત્યારબાદ વિદેશ મંત્રાલયના કડક નિવેદનથી અરુણાચલ પ્રદેશનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. ભારતે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ચીનના એકતરફી નામકરણ કે દાવાથી અરુણાચલ પ્રદેશની જમીની અને રાજકીય વાસ્તવિકતા બદલાવાની નથી.
- Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
