"કચરો હવે સમસ્યા નહીં, બનશે ઊર્જાનું સાધન! રોકાણકારો માટે ખુલશે તકોના નવા દ્વાર."

કચરામાંથી કંચન: ગુજરાત સરકાર ‘વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી’ પોલિસીમાં કરશે મોટો ફેરફાર, રોકાણકારો માટે ખુલશે નવી તકો

ગાંધીનગર: સ્વચ્છ અને ગ્રીન ગુજરાતના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવા માટે રાજ્ય સરકાર હવે કચરાના નિકાલની દિશામાં ક્રાંતિકારી પગલાં લેવા જઈ રહી છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, રાજ્ય સરકાર પોતાની વર્તમાન ‘વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી’ (Waste-to-Energy) નીતિમાં વ્યાપક ફેરફારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ ફેરફારોનો મુખ્ય હેતુ ખાનગી રોકાણકારોને આ ક્ષેત્રમાં પ્રોત્સાહિત કરવાનો અને કચરામાંથી વીજળી કે અન્ય ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવાની પ્રક્રિયાને વધુ આર્થિક રીતે સધ્ધર બનાવવાનો છે.

નીતિમાં કેવા ફેરફારોની શક્યતા?

સરકાર દ્વારા વિચારવામાં આવી રહેલા ફેરફારોમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે:

સબસિડી અને પ્રોત્સાહન: ખાનગી રોકાણકારોને પ્રોજેક્ટ સ્થાપવા માટે જમીનની સરળ ફાળવણી, મૂડી સબસિડી અને વીજ ખરીદીના દરોમાં રાહત આપવા પર વિચારણા થઈ રહી છે.
કચરાનું વર્ગીકરણ: સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન) દ્વારા પૂર્વ-વર્ગીકૃત કચરો (Source Segregated Waste) પ્લાન્ટ સુધી પહોંચાડવાની જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે, જેથી ટેકનિકલ પ્રક્રિયા સરળ બને.
ટિપિંગ ફીમાં સુધારો: પ્લાન્ટ સંચાલકો માટે ‘ટિપિંગ ફી’ (કચરો લેવા બદલ મળતી ફી) ના માળખામાં ફેરફાર કરી તેને વધુ વ્યવહારુ બનાવવામાં આવશે.
એકલ-બારી મંજૂરી (Single Window Clearance): વિવિધ વિભાગો પાસેથી લેવાની રહેતી પરવાનગીઓ માટે એકલ-બારી પદ્ધતિ અમલમાં મુકાશે, જેથી પ્રોજેક્ટ્સ ઝડપથી શરૂ થઈ શકે.

શા માટે આ ફેરફારો જરૂરી છે?

ગુજરાતના શહેરોમાં ઝડપી શહેરીકરણને કારણે દરરોજ હજારો ટન કચરો ઉત્પન્ન થાય છે. અત્યાર સુધી કચરાનો નિકાલ મુખ્યત્વે લેન્ડફિલ સાઇટ્સ પર ડમ્પિંગ કરીને કરવામાં આવતો હતો, જે પર્યાવરણ માટે જોખમી સાબિત થઈ રહ્યો છે. વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી પ્લાન્ટ દ્વારા: ૧. કચરાના પહાડોમાંથી મુક્તિ મળશે. ૨. પ્રદૂષણનું સ્તર ઘટશે અને પર્યાવરણ શુદ્ધ રહેશે. ૩. કચરામાંથી ગ્રીન એનર્જી (વીજળી અથવા બાયો-ગેસ) મળવાથી ઉર્જા સુરક્ષાને પણ બળ મળશે.

રોકાણકારો માટે તકો

ગુજરાતમાં હાલમાં ઘણા નાના-મોટા પ્લાન્ટ કાર્યરત છે, પરંતુ સરકાર ઈચ્છે છે કે મોટી વૈશ્વિક કંપનીઓ પણ આ ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરે. બદલાતી નીતિઓ દ્વારા સરકાર ખાતરી કરવા માંગે છે કે વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર સામાજિક જવાબદારી ન રહેતા, રોકાણકારો માટે નફાકારક બિઝનેસ મોડેલ પણ બને.

નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?

પર્યાવરણવિદો અને ઉદ્યોગ જગતના નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને આવકારી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે જો આ નીતિમાં વ્યવહારુ સુધારા આવશે, તો ગુજરાત દેશમાં ‘વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી’ ક્ષેત્રે ‘રોલ મોડેલ’ બની શકે છે. આનાથી માત્ર ઉર્જા જ નહીં, પરંતુ હજારોની સંખ્યામાં રોજગારીની તકો પણ ઊભી થશે.