Bindia
બજારમાં કોઈ પણ ખાદ્ય પ્રોડક્ટ ખરીદતી વખતે તેના પેકેટ પર લખાયેલા દાવાઓ ગ્રાહકોના નિર્ણયને સીધી અસર કરે છે. ખાસ કરીને ‘100% શુદ્ધ’, ‘100% નેચરલ’, ‘100% અસલી’ અથવા ‘100% ક્લીન’ જેવા શબ્દો ગ્રાહકોમાં પ્રોડક્ટને સંપૂર્ણ ગુણવત્તાવાળી હોવાની છાપ ઊભી કરે છે. જોકે, હવે આવા દાવાઓને લઈને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઑફ ઈન્ડિયા (FSSAI)એ કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
FSSAIની કાર્યવાહી બાદ દેશની છ ફૂડ કંપનીઓએ પોતાના પેકેજિંગ, વેબસાઇટ અથવા માર્કેટિંગ મટિરિયલમાંથી ‘100%’ જેવા દાવા દૂર કર્યા છે. આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને ભ્રામક દાવાઓથી બચાવવાનો અને ખાદ્ય ઉત્પાદનો અંગે પારદર્શિતા જાળવવાનો છે.
‘100%’ શબ્દ સામે FSSAI કેમ સખત?
FSSAIના મતે ખાદ્ય ઉત્પાદનોના લેબલ અને જાહેરાતોમાં કરવામાં આવતા દાવા સચોટ, સ્પષ્ટ, અર્થપૂર્ણ અને બિનભ્રામક હોવા જોઈએ. ‘100%’ જેવા શબ્દો કોઈ પ્રોડક્ટ સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ, શ્રેષ્ઠ અથવા અન્ય પ્રોડક્ટ કરતાં ગુણવત્તામાં ચડિયાતી છે તેવી ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે.
ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો (જાહેરાત અને દાવાઓ) નિયમો, 2018 હેઠળ કંપનીઓને એવા દાવા કરવાથી બચવું જરૂરી છે, જે ગ્રાહકોને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા અથવા તેની વિશેષતાઓ અંગે ખોટી છાપ આપે.
FSSAIએ ફૂડ બિઝનેસ સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓને લેબલ, પેકેજિંગ અને પ્રમોશનલ મટિરિયલમાં ‘100%’ શબ્દના ઉપયોગ અંગે સાવચેત રહેવા સૂચના આપી છે. ત્યારબાદ કેટલીક કંપનીઓએ પોતાના દાવાઓમાં ફેરફાર કરવાની શરૂઆત કરી છે.
કઈ 6 કંપનીઓએ બદલ્યા દાવા?
FSSAIના હસ્તક્ષેપ બાદ અનેક કંપનીઓએ પોતાના પ્રોડક્ટ લેબલ અથવા માર્કેટિંગમાં ફેરફાર કર્યા છે. તેમાં નીચેની છ કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
1. Bonn Biscuits
Bonn Biscuitsએ પોતાની વેબસાઇટ પર ‘Bonn Qumin Flavour Jeera Bite Biscuits’ની જાહેરાતમાં કરવામાં આવેલા ‘100%’ના દાવાને દૂર કર્યો છે. કંપનીએ નિયમનકારી સૂચનાને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના માર્કેટિંગ દાવામાં ફેરફાર કર્યો છે.
2. Emami
Emamiના Zandu Honey પ્રોડક્ટ પર ‘100% Honey’ જેવા દાવાને લઈને નિયમનકારી વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ કંપનીના વેચાણકર્તાઓએ પેકેજિંગ પરથી ‘100% Honey’નો દાવો દૂર કર્યો છે.
3. Apis India
Apis Honeyના ઉત્પાદનો પર પણ ‘100% Honey’ લખવામાં આવતું હતું. FSSAIની ચેતવણી બાદ આ દાવો લેબલ પરથી હટાવવામાં આવ્યો છે. આ પગલું ગ્રાહકોને પ્રોડક્ટ અંગે વધુ ચોક્કસ માહિતી આપવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
4. Amway India
Amway Indiaએ પોતાના ‘Persona 100% Pure Coconut Oil’ના પેકેજિંગ અને માર્કેટિંગમાંથી ‘100%’ શબ્દ દૂર કર્યો છે. કંપનીએ જૂનો સ્ટોક બજારમાંથી પાછો ખેંચવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી છે. નવા પેકેજિંગને તબક્કાવાર સપ્ટેમ્બર-ઑક્ટોબર 2026 સુધીમાં બજારમાં લાવવાની યોજના હોવાનું જણાવાયું છે.
5. Juza Foods
કેરળ સ્થિત Juza Foods બાળકો માટેના ખાદ્ય ઉત્પાદનો પર ‘100% Ragi’, ‘100% Vegan’ અને ‘100% Clean Ingredients’ જેવા દાવા કરતી હતી. કંપનીએ નિયમોના ઉલ્લંઘન અંગે વાંધો સ્વીકાર્યો છે અને સમસ્યાઓનું નિરાકરણ થાય ત્યાં સુધી પોતાની વેબસાઇટ ઓફલાઇન કરી હોવાનું જણાવાયું છે.
6. Masterchow Foods
Masterchow Foodsએ પોતાના રામેન નૂડલ્સના પેકેજિંગ પરથી ‘100%’ અને ‘100% Natural’ જેવા દાવા દૂર કર્યા છે. FSSAIના વલણ મુજબ સંયુક્ત અથવા અનેક ઘટકોમાંથી બનેલા ખાદ્ય ઉત્પાદનને સીધું ‘નેચરલ’ ગણાવવાથી ગ્રાહકોમાં ગેરસમજ ઊભી થઈ શકે છે.
અન્ય કંપનીઓ પર પણ નજર
FSSAIની કાર્યવાહી માત્ર આ છ કંપનીઓ પૂરતી મર્યાદિત રહે તેવી શક્યતા નથી. અહેવાલો મુજબ Dabur જેવી અન્ય જાણીતી કંપનીઓને પણ મધ, એપલ સાઇડર વિનેગર અને નાળિયેર પાણી જેવી પ્રોડક્ટ્સ પર કરવામાં આવતા ભ્રામક અથવા અતિશયોક્તિભર્યા દાવાઓ અંગે સાવચેત કરવામાં આવી છે.
આ કાર્યવાહીથી સ્પષ્ટ સંદેશ મળે છે કે હવે ખાદ્ય કંપનીઓએ પોતાના પ્રોડક્ટની જાહેરાત કરતી વખતે વધુ જવાબદારીપૂર્વક ભાષાનો ઉપયોગ કરવો પડશે. માત્ર ગ્રાહકોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે ‘100%’ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે.
ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?
FSSAIના આ પગલાથી ગ્રાહકોને ખાદ્ય પ્રોડક્ટ ખરીદતી વખતે લેબલ વધુ ધ્યાનથી વાંચવાની જરૂરિયાત પણ સામે આવી છે. ‘100% શુદ્ધ’ અથવા ‘100% નેચરલ’ લખેલું હોય એટલે ઉત્પાદન દરેક દૃષ્ટિએ સંપૂર્ણપણે શ્રેષ્ઠ છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
ગ્રાહકોએ પ્રોડક્ટના ઘટકો, પોષક માહિતી, ઉત્પાદનની તારીખ, સમાપ્તિ તારીખ અને અન્ય જરૂરી વિગતો તપાસવી જોઈએ. સાથે જ કોઈ દાવો માત્ર માર્કેટિંગ માટે કરવામાં આવ્યો છે કે તેની પાછળ યોગ્ય આધાર છે, તે અંગે પણ સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
FSSAIની આ કાર્યવાહીથી ખાદ્ય ઉદ્યોગમાં પારદર્શિતા વધવાની અને કંપનીઓને વધુ જવાબદારીપૂર્વક જાહેરાત કરવાની અપેક્ષા છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ગ્રાહકોને પ્રોડક્ટ વિશે સાચી અને સ્પષ્ટ માહિતી મળે અને માત્ર આકર્ષક શબ્દોના આધારે તેઓ ખરીદીનો નિર્ણય ન લે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
