“ભારતમાં એક ગ્રામ પણ નહીં આવે”: અમિત શાહે Drugs વિરુદ્ધની લડાઈ માટે 2029ની સમયમર્યાદા નક્કી કરી...

નવી દિલ્હી : દેશમાં નશીલા પદાર્થોના વધતા જોખમ સામે કેન્દ્ર સરકારે હવે સમયબદ્ધ અને સંકલિત કાર્યવાહી માટે મોટો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 2029 સુધી ભારતને Drugs મુક્ત બનાવવાનો લક્ષ્યાંક જાહેર કર્યો છે. તેમણે કહ્યું છે કે દેશની સરહદો મારફતે એક ગ્રામ પણ નશીલો પદાર્થ ભારતમાં પ્રવેશ ન કરે અને ભારતનો ઉપયોગ ડ્રગ્સના ટ્રાન્ઝિટ માટે પણ ન થાય તે સરકારનો ઉદ્દેશ છે. ગોવામાં 6 સપ્ટેમ્બરે નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ અંગેની પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન અમિત શાહે જુલાઈ 2026થી જુલાઈ 2029 સુધીના ત્રણ વર્ષના રોડમેપની માહિતી આપી હતી. આ સમગ્ર અભિયાનને ચાર મુખ્ય આધારસ્તંભો પર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ગુપ્તચર આધારિત કાર્યવાહી, પ્રીકર્સર અને સિન્થેટિક Drugs પર નિયંત્રણ, ડિમાન્ડ તથા હાર્મ રિડક્શન અને ક્ષમતા નિર્માણ-સંકલનનો સમાવેશ થાય છે.

ડ્રગ્સ સામેની લડાઈને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડવામાં આવી

અમિત શાહે નશીલા પદાર્થોના વેપારને માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થાનો મુદ્દો નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો પ્રશ્ન ગણાવ્યો છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ Drugsના ગેરકાયદે વેપારમાંથી મળતા નાણાંનો ઉપયોગ સંગઠિત ગુનાખોરી અને નાર્કો-ટેરરિઝમમાં થઈ શકે છે. ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે Drugs સામેની લડાઈ હવે અલગ-અલગ એજન્સીઓની છૂટક કાર્યવાહી સુધી સીમિત નહીં રહે. કેન્દ્ર અને રાજ્યોની એજન્સીઓ વચ્ચે વધુ સંકલન, ગુપ્તચર માહિતીનું વહન અને નાણાકીય તપાસને એકસાથે આગળ વધારવામાં આવશે.

2029 સુધી 100 મોટા ડ્રગ નેટવર્ક તોડવાનો લક્ષ્યાંક

સરકારે આગામી ત્રણ વર્ષ માટે કેટલાક માપી શકાય તેવા લક્ષ્યાંકો પણ નક્કી કર્યા છે. News On AIRના અહેવાલ મુજબ સરકારનો ઉદ્દેશ 100 આંતરરાષ્ટ્રીય અને આંતરરાજ્ય ડ્રગ નેટવર્કને તોડી પાડવાનો, 100 નાર્કોટિક્સ સંબંધિત ફરાર આરોપીઓને ભારતમાં પરત લાવવાનો અને 100 ગુપ્ત ડ્રગ મેન્યુફેક્ચરિંગ લેબોરેટરીને નષ્ટ કરવાનો છે. આ માટે તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન વધારવા ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવશે. વિદેશમાં બેઠેલા ડ્રગ નેટવર્કના સંચાલકો અને ફરાર આરોપીઓ સુધી પહોંચવા માટે કાયદાકીય તથા રાજદ્વારી માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

સિન્થેટિક Drugs અને કેમિકલ્સ પર ખાસ નજર

સરકારના નવા રોડમેપમાં સિન્થેટિક Drugs અને તેને બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રીકર્સર કેમિકલ્સ પર નિયંત્રણને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ગેરકાયદે લેબોરેટરીઓમાં તૈયાર થતા નશીલા પદાર્થો સામે કાર્યવાહી ઉપરાંત આવા પદાર્થોના ઉત્પાદન માટે જરૂરી કાચા માલની હેરફેર પર નજર રાખવામાં આવશે. આ ઉપરાંત ડાર્ક વેબ અને ક્રિપ્ટોકરન્સી મારફતે થતા ડ્રગ્સના ગેરકાયદે વ્યવહારની તપાસ પણ આગામી અભિયાનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહેશે. 22 સપ્ટેમ્બરે યોજાનારી રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની Anti-Narcotics Task Forceના વડાઓની રાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સમાં પણ ડ્રગ કાર્ટેલ, સિન્થેટિક Drugs, ક્લેન્ડેસ્ટાઇન લેબોરેટરી, ડાર્કનેટ અને ક્રિપ્ટો તપાસ જેવા મુદ્દાઓ એજન્ડામાં છે.

માત્ર જપ્તી નહીં, ડિમાન્ડ ઘટાડવા પર પણ ભાર

Drugs સામેની લડાઈમાં માત્ર સપ્લાય અટકાવવાથી સમસ્યા સંપૂર્ણપણે ઉકેલાતી નથી. તેથી સરકારના 2026-29 રોડમેપમાં ડિમાન્ડ રિડક્શન અને હાર્મ રિડક્શનને પણ ચાર મુખ્ય સ્તંભોમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. સરકારે Drugsની લત ધરાવતા લોકો માટે ડિ-એડિક્શન અને પુનર્વસન સેવાઓને વિસ્તૃત કરવાની યોજના પણ બનાવી છે. News On AIR અનુસાર આગામી ત્રણ વર્ષમાં ડિ-એડિક્શન સેન્ટરોની સંખ્યા વધારીને 1,751 કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. સાથે જ એક લાખ ‘નશા મુક્ત મિત્ર’ તૈયાર કરવાનો અને દેશના આશરે 50 કરોડ લોકોને જાગૃતિ અભિયાન સાથે જોડવાનો ઉદ્દેશ છે. આ અભિગમમાં ડ્રગ્સના વેપારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી સાથે લતથી પીડાતા લોકો માટે સારવાર અને પુનર્વસનને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

અત્યાર સુધીની કાર્યવાહીનો પણ ઉલ્લેખ

અમિત શાહે અગાઉની કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે 2014થી 2024 દરમિયાન નશીલા પદાર્થોની મોટી માત્રામાં જપ્તી અને નાશ કરવામાં આવ્યો છે. ગૃહ મંત્રાલયના અગાઉના આંકડા મુજબ 2014થી 2024 વચ્ચે આશરે 31 લાખ કિલોગ્રામ ડ્રગ્સનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો અને 72 સિન્થેટિક ડ્રગ મેન્યુફેક્ચરિંગ લેબોરેટરી ઝડપીને નષ્ટ કરવામાં આવી હતી. આ આંકડા સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. સરકારનું કહેવું છે કે અગાઉ જ્યાં વિવિધ એજન્સીઓ અલગ-અલગ રીતે કાર્યવાહી કરતી હતી, ત્યાં હવે સમગ્ર નાર્કોટિક્સ નેટવર્કને ઓળખીને તેની સામે સંકલિત કાર્યવાહી કરવાની દિશામાં આગળ વધવામાં આવી રહ્યું છે.

સરહદો પર વધુ કડક નજર

ભારતમાં Drugsની હેરાફેરી રોકવા માટે સરહદી વિસ્તારોમાં દેખરેખ વધુ મજબૂત કરવાની યોજના છે. સરકાર ખાસ કરીને એવા માર્ગો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રગ નેટવર્ક સક્રિય હોવાની માહિતી મળે છે. અમિત શાહે ‘ડેથ ટ્રાયએન્ગલ’ અને ‘ડેથ ક્રેસન્ટ’ તરીકે ઓળખાતા Drugs સપ્લાયના માર્ગો સામે પણ સંકલિત કાર્યવાહી કરવાની વાત કરી છે. આ માટે સરહદી સુરક્ષા દળો, નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો, રાજ્ય પોલીસ અને અન્ય તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચે વધુ સંકલન કરવામાં આવશે.

2029 સુધી કેટલું સફળ થશે તે અમલીકરણ પર નિર્ભર

કેન્દ્ર સરકારે 2029 સુધી Drugs મુક્ત ભારત માટે સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા અને અનેક માપી શકાય તેવા લક્ષ્યાંકો જાહેર કર્યા છે. જોકે, આવા વિશાળ લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે સતત સંકલન, સરહદોની અસરકારક દેખરેખ, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ, નાણાકીય તપાસ અને ડિ-એડિક્શન સેવાઓનું વિસ્તરણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. સરકાર હવે આ રોડમેપને મિશન મોડમાં અમલમાં મૂકવાની વાત કરી રહી છે. 2026થી 2029 વચ્ચે નક્કી કરાયેલા લક્ષ્યાંકોની સમીક્ષા અને જવાબદારી નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા પણ રોડમેપનો ભાગ છે. આ રીતે અમિત શાહે 2029ને Drugs વિરુદ્ધની રાષ્ટ્રીય લડાઈ માટે મહત્વપૂર્ણ સમયમર્યાદા તરીકે નિર્ધારિત કરી છે. હવે આગામી ત્રણ વર્ષમાં ડ્રગ કાર્ટેલ તોડવા, સરહદો પરથી નશીલા પદાર્થોની હેરાફેરી અટકાવવા અને વ્યસનમુક્તિ માટેની વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાના સરકારના લક્ષ્યાંકોનો અમલ કેવી રીતે થાય છે તે મહત્વનું રહેશે.