મ્યાનમારમાં ભારતીય વાયુસેના પર સાયબર હુમલો, કોણ છે તેની પાછળ?

મ્યાનમારમાં રાહત કામગીરી માટે ગયેલા ભારતીય વાયુસેનાના વિમાનો પર એક અનોખા અને ખતરનાક સાયબર હુમલાનો સામનો કરવો પડ્યો. માહિતી અનુસાર, જ્યારે વિમાનો મ્યાનમારના હવાઈ ક્ષેત્રમાં ઉડાન ભરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના GPS સિગ્નલો સાથે છેડછાડ કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના ત્યારે બની જ્યારે ઓપરેશન ‘બ્રહ્મા’ હેઠળ દિલ્હીથી મ્યાનમાર માટે પહેલું C-130J વિમાન ઉડાન ભરી રહ્યું હતું.

GPS સ્પૂફિંગ શું છે?:- GPS સ્પૂફિંગ એ એક પ્રકારનો સાયબર હુમલો છે જેમાં કોઈ ઉપકરણને ખોટા અને શક્તિશાળી સિગ્નલ મોકલીને એવું અનુભવવામાં આવે છે કે તે કોઈ બીજી જગ્યાએ છે. આના કારણે, વિમાનની નેવિગેશન સિસ્ટમ ખોરવાઈ શકે છે અને તે ખોટી દિશામાં ઉડી શકે છે. સૌથી મોટો ખતરો એ છે કે સ્થાન પૂરું પાડતી સિસ્ટમ પોતે જ છેતરાઈ જાય છે.

ભારતીય વાયુસેનાએ પરિસ્થિતિને કેવી રીતે સંભાળી?:- સદનસીબે, IAF વિમાનોમાં GPS તેમજ ઇનર્શિયલ નેવિગેશન સિસ્ટમ (INS) પણ છે. આ સિસ્ટમ કોઈપણ સેટેલાઇટ સિગ્નલ વિના પણ કામ કરે છે અને ફ્લાઇટની દિશા અને અંતર માપી શકે છે. પાઇલટ્સને GPS સ્પૂફિંગની જાણ થતાં જ, તેમણે તરત જ INS અને અન્ય નેવિગેશન તકનીકોનો ઉપયોગ કર્યો અને પરિસ્થિતિ પર કાબુ મેળવ્યો.

શંકાસ્પદ કોણ છે?:- આ હુમલા પાછળ કોણ છે તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી, પરંતુ ચીન અને તેના સમર્થિત આતંકવાદી જૂથો પર શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. મ્યાનમારમાં ચીનની વધતી જતી પ્રવૃત્તિઓ અને ટેકનિકલ તાકાતને જોતાં, એવું માનવામાં આવે છે કે આ સાયબર હુમલો ચીન સાથે જોડાયેલા તત્વો દ્વારા કરવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે.

સરહદી વિસ્તારોમાં GPS હુમલામાં વધારો:- GPS જામ પોર્ટલના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાન અને મ્યાનમાર સરહદો નજીક GPS સ્પૂફિંગના કેસોને વિશ્વના ટોચના 5 ક્ષેત્રોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. માત્ર મ્યાનમાર જ નહીં, ભારત-પાક સરહદ નજીકની પરિસ્થિતિ પણ ચિંતાજનક છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે નવેમ્બર 2023 થી ફેબ્રુઆરી 2025 સુધીમાં, અમૃતસર અને જમ્મુની આસપાસ GPS સ્પૂફિંગના 465 કેસ નોંધાયા છે.

વૈશ્વિક સ્તરે વધતો ખતરો:- OPSGROUP ના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વર્ષ 2024 માં GPS સ્પૂફિંગના કેસોમાં 500% વધારો થયો છે. અગાઉ, દરરોજ લગભગ 300 ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થતી હતી, પરંતુ હવે આ સંખ્યા 1500 સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ પરિસ્થિતિ માત્ર લશ્કરી વિમાનો માટે જ નહીં પરંતુ નાગરિક ઉડ્ડયનની સલામતી માટે પણ એક મોટો ખતરો બની રહી છે.

ભવિષ્યની ચેતવણી:- મ્યાનમારમાં ભારતીય વાયુસેનાના વિમાન પર GPS સ્પૂફિંગ હુમલો માત્ર એક ઘટના નથી પરંતુ ચેતવણી છે કે હવે યુદ્ધો ફક્ત જમીન અને આકાશમાં જ નહીં પરંતુ ઉપગ્રહો અને સાયબર સ્પેસમાં પણ લડવામાં આવશે. તેથી, હવે જરૂર છે કે ભારત અને વિશ્વની સેનાઓએ પણ સાયબર અને ટેકનિકલ સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

Follow us On Social Media

YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/buletin_india
FOLLOW ON WHATSAPP https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I