Bindia
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ ફરી એકવાર ગ્રીનલેન્ડ પર અમેરિકાના નિયંત્રણની ઇચ્છા વ્યક્ત કરતા વૈશ્વિક રાજકારણમાં ચર્ચાનો તોફાન સર્જ્યો છે. ટ્રમ્પના મતે, ગ્રીનલેન્ડ માત્ર બરફથી ઢંકાયેલો ટાપુ નહીં પરંતુ અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો વ્યૂહાત્મક કિલ્લો છે. તેમના આ નિવેદન બાદ ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડ સરકાર તરફથી કડક પ્રતિક્રિયા સામે આવી છે, તેમ છતાં ટ્રમ્પે આ મુદ્દે ખાસ દૂતની નિમણૂક કરીને પોતાના ઈરાદા સ્પષ્ટ કરી દીધા છે.
અમેરિકા માટે ગ્રીનલેન્ડ કેમ મહત્વનું?
ગ્રીનલેન્ડ ભૌગોલિક રીતે યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકા વચ્ચેના સૌથી ટૂંકા માર્ગ પર સ્થિત છે. અહીંથી અમેરિકા રશિયા અને ચીન જેવી વૈશ્વિક શક્તિઓની આર્કટિક વિસ્તારમાં થતી લશ્કરી અને વ્યાવસાયિક ગતિવિધિઓ પર નજીકથી નજર રાખી શકે છે.
ખાસ કરીને આર્કટિક ક્ષેત્રમાં રશિયન પરમાણુ સબમરીન અને ચીની કાર્ગો જહાજોની વધતી અવરજવરને કારણે અમેરિકા અહીં પોતાની લશ્કરી હાજરી અને મિસાઇલ ચેતવણી પ્રણાલી વધુ મજબૂત બનાવવા માંગે છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે ગ્રીનલેન્ડની રાજધાની નુઉક, ડેનમાર્ક કરતાં ન્યૂયોર્કને વધુ નજીક છે, જે તેને અમેરિકા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
ખનિજ અને કુદરતી સંપત્તિનો ખજાનો
ગ્રીનલેન્ડ માત્ર બરફનું સામ્રાજ્ય નથી; તેના નીચે તેલ, કુદરતી ગેસ અને દુર્લભ ખનિજોનો વિશાળ ભંડાર છુપાયેલો છે. હાલ આ સંસાધનોનો વિકાસ મર્યાદિત છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં આર્કટિક ક્ષેત્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બનવાનું છે. ટ્રમ્પની નજર આ સંસાધનો પર છે, જેથી અમેરિકા આર્કટિકના આર્થિક ભવિષ્યમાં પ્રભુત્વ જમાવી શકે.
લશ્કરી હાજરી અને ઐતિહાસિક કરાર
૧૯૫૧ના એક ઐતિહાસિક કરાર હેઠળ અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડમાં પિટુફિક (Thule) એર બેઝ પર લશ્કરી થાણું રાખવાનો અધિકાર મળ્યો છે. ડેનમાર્ક લાંબા સમયથી અમેરિકાની આ હાજરીને સ્વીકારી રહ્યું છે, કારણ કે તેની પાસે ગ્રીનલેન્ડની સુરક્ષા માટે પૂરતી લશ્કરી ક્ષમતા નથી. ડેનમાર્કને નાટો (NATO) મારફતે અમેરિકાથી સુરક્ષા ગેરંટી મળે છે.
ગ્રીનલેન્ડની સ્વતંત્રતાની ઇચ્છા
ગ્રીનલેન્ડ હાલમાં ડેનમાર્કનો સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે. 2009ના કાયદા મુજબ, ગ્રીનલેન્ડના લોકો લોકમત દ્વારા ડેનમાર્કથી અલગ થઈને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા જાહેર કરી શકે છે. સર્વેક્ષણો દર્શાવે છે કે મોટાભાગના લોકો સ્વતંત્રતા તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે, પરંતુ તેઓ અમેરિકાના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ જવાની સંભાવનાથી ચિંતિત છે. જો ગ્રીનલેન્ડ સ્વતંત્ર બને, તો તે માર્શલ ટાપુઓની જેમ અમેરિકા સાથે ‘ફ્રી એસોસિએશન’ કરાર કરી શકે છે, જેમાં લશ્કરી સુરક્ષાના બદલામાં અમેરિકા આર્થિક સહાય આપે છે.
આર્કટિકનું નવું ‘કોલ્ડ વોર’?
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પની ગ્રીનલેન્ડ પ્રત્યેની જીદ આગામી વર્ષોમાં આર્કટિક ક્ષેત્રને વૈશ્વિક શક્તિઓના નવા સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બનાવી શકે છે. અમેરિકા, રશિયા અને ચીન વચ્ચે વધતી સ્પર્ધા આ બરફીલા પ્રદેશને નવા ‘કોલ્ડ વોર’ તરફ ધકેલી રહી હોવાના સંકેતો આપી રહી છે.
Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/bindia276
FOLLOW ON WHATSAPP https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Instagram: bindia.in
