Bindia
બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનની સંભવિત ભારત મુલાકાતને લઈને હજુ પણ અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. ભારત તરફથી દ્વિપક્ષીય મુલાકાત માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે અને નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી BRICS સમિટના આઉટરીચ સત્રમાં હાજરી આપવા માટે પણ આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. જોકે, 21 ઓગસ્ટ સુધી બાંગ્લાદેશ સરકારે મુલાકાતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી. ઢાકાનું કહેવું છે કે ભારત તરફથી શેખ હસીના સહિત અન્ય ફરાર આરોપીઓના પ્રત્યાર્પણ અંગેની વિનંતી પર જવાબની રાહ જોવામાં આવી રહી છે.
આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે 2024માં શેખ હસીનાની સરકારના પતન બાદ ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ વધ્યો છે. તારિક રહેમાનની સરકાર સત્તામાં આવ્યા બાદ ભારત સાથે સંબંધો સુધારવાની વાત કરી રહી છે, પરંતુ શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણનો મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચે સૌથી મોટો રાજદ્વારી વિવાદ બની ગયો છે.
ભારત તરફથી બે મહત્વના આમંત્રણ
ભારતે બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનને બે અલગ પ્રસંગો માટે આમંત્રણ આપ્યું છે. પ્રથમ, ભારતે તારિક રહેમાનને દ્વિપક્ષીય મુલાકાત માટે આમંત્રણ આપ્યું છે. બીજું, સપ્ટેમ્બર 12-13 દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી 18મી BRICS સમિટના આઉટરીચ સત્રમાં ભાગ લેવા આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. બાંગ્લાદેશ BRICSનું સભ્ય નથી, પરંતુ BIMSTECના વર્તમાન અધ્યક્ષ તરીકે તારિક રહેમાનને આઉટરીચ સત્ર માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તારિક રહેમાન માટે દ્વિપક્ષીય મુલાકાતનું આમંત્રણ યથાવત છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે કહ્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચે રચનાત્મક અને ભવિષ્યલક્ષી સંબંધો ભારતની પ્રાથમિકતા છે.
છતાં ઢાકા તરફથી અંતિમ નિર્ણય કેમ નહીં?
બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનના વિદેશી બાબતોના સલાહકાર હુમાયુન કબીરે જણાવ્યું છે કે ભારત મુલાકાત માટે યોગ્ય વાતાવરણ જરૂરી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ મુલાકાત પર ઉતાવળમાં નિર્ણય લેવામાં આવશે નહીં અને બંને દેશો વચ્ચે પરસ્પર વિશ્વાસ, સન્માન, રાજદ્વારી સંવાદ અને રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને વાતાવરણ ઊભું થવું જરૂરી છે.
બીજી તરફ, બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનના પ્રેસ સચિવે 21 ઓગસ્ટે જણાવ્યું કે મુલાકાત અંગે હજુ કોઈ અંતિમ નિર્ણય થયો નથી. ઢાકા ભારત તરફથી શેખ હસીના અને અન્ય ફરાર આરોપીઓના પ્રત્યાર્પણ અંગેની પોતાની વિનંતી પર જવાબની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
આ કારણે અગાઉ સંભવિત માનવામાં આવેલી ઓગસ્ટ 21થી 25 વચ્ચેની મુલાકાત હવે અનિશ્ચિત બની ગઈ છે.
શેખ હસીનાનો મુદ્દો સૌથી મોટો અવરોધ
2024માં વિદ્યાર્થી આંદોલન અને હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ શેખ હસીનાએ બાંગ્લાદેશ છોડીને ભારતમાં આશરો લીધો હતો. ત્યારથી ઢાકા સતત તેમના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી રહ્યું છે.
બાંગ્લાદેશ સરકારનું કહેવું છે કે શેખ હસીના સામે દેશમાં ગંભીર ફોજદારી કાર્યવાહી ચાલી રહી છે અને તેમને ન્યાયિક પ્રક્રિયા માટે બાંગ્લાદેશ પરત મોકલવા જોઈએ. ભારતે પ્રત્યાર્પણની વિનંતી પ્રાપ્ત થઈ હોવાનું સ્વીકાર્યું છે અને કહ્યું છે કે આવા મામલાઓની તપાસ સ્થાપિત કાનૂની પ્રક્રિયા અનુસાર કરવામાં આવે છે.
આ મુદ્દે બંને દેશોના વલણમાં હજુ મોટો તફાવત છે. બાંગ્લાદેશ ઝડપી કાર્યવાહી ઇચ્છે છે, જ્યારે ભારતે કોઈ તાત્કાલિક નિર્ણયની જાહેરાત કરી નથી.
દિલ્હીમાં શેખ હસીનાની પ્રવૃત્તિથી ઢાકા નારાજ
તાજેતરમાં દિલ્હીમાં શેખ હસીનાની મીડિયા સાથેની વર્ચ્યુઅલ અથવા જાહેર વાતચીતને લઈને પણ બાંગ્લાદેશમાં નારાજગી જોવા મળી હતી. ઢાકાએ આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
ભારતે અગાઉ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે શેખ હસીનાની કેટલીક મીડિયા પ્રવૃત્તિઓ ખાનગી સંસ્થા દ્વારા આયોજિત હતી અને તેમાં ભારત સરકારની કોઈ ભૂમિકા કે સમર્થન નહોતું.
આ ઘટનાએ બંને દેશો વચ્ચે પહેલેથી જ નાજુક બનેલા રાજદ્વારી વાતાવરણને વધુ જટિલ બનાવ્યું છે.
રાષ્ટ્રપતિ ભવનની જાહેરાતથી વધ્યું સસ્પેન્સ
21 ઓગસ્ટે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ભવન તરફથી બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાનના સંભવિત સ્વાગત કાર્યક્રમ અંગેની તૈયારીઓની જાણકારી સામે આવી હતી. તેમાં સાપ્તાહિક “Change of Guard” કાર્યક્રમ રદ કરીને સ્વાગત સમારોહની રિહર્સલ માટે વ્યવસ્થા કરવાની વાત હતી.
પરંતુ ત્યારબાદ આ પ્રેસ રિલીઝ પાછી ખેંચી લેવામાં આવી. આ ઘટનાએ તારિક રહેમાનની ભારત મુલાકાત અંગેની અટકળોને વધુ વેગ આપ્યો છે.
જોકે, આ જાહેરાત પાછી ખેંચાઈ હોવાનો અર્થ એ નથી કે મુલાકાત સંપૂર્ણપણે રદ થઈ ગઈ છે. સત્તાવાર રીતે બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત હજુ ચાલુ છે.
ભારતનું વલણ શું છે?
ભારત બાંગ્લાદેશ સાથે સંબંધોને સંપૂર્ણપણે સામાન્ય બનાવવાની દિશામાં આગળ વધવા માંગે છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે “constructive” અને “forward-looking” સંબંધો પર ભાર મૂક્યો છે. વેપાર, ઊર્જા, વિકાસ સહકાર, સરહદી સુરક્ષા અને પાણી સંબંધિત મુદ્દાઓ બંને દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
BRICS સમિટ માટે તારિક રહેમાનને આમંત્રણ આપવું પણ ભારતની વ્યાપક પ્રાદેશિક કૂટનીતિનો ભાગ માનવામાં આવે છે. ભારતે બાંગ્લાદેશને સંપૂર્ણપણે અલગ પાડવાને બદલે ઉચ્ચ સ્તરીય સંવાદનો માર્ગ ખુલ્લો રાખ્યો છે.
બાંગ્લાદેશ માટે પણ ભારત મહત્વનું
બાંગ્લાદેશ અને ભારત વચ્ચે ભૌગોલિક, આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક રીતે ગાઢ સંબંધો છે. વેપાર, વીજળી અને ઈંધણ પુરવઠો, સરહદ વ્યવસ્થાપન, કનેક્ટિવિટી અને નદીના પાણી જેવા મુદ્દાઓ બંને દેશો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
આથી તારિક રહેમાનની ભારત મુલાકાત થાય તો બંને દેશો વચ્ચેના અનેક વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર સીધી વાતચીત માટે તક ઊભી થઈ શકે છે. પરંતુ હાલ ઢાકા શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણને ગંભીર મુદ્દા તરીકે આગળ ધપાવી રહ્યું છે.
હવે આગળ શું?
હાલની સ્થિતિમાં તારિક રહેમાનની ભારત મુલાકાત ન તો સત્તાવાર રીતે રદ થઈ છે કે ન તો તેની અંતિમ તારીખ જાહેર થઈ છે. ભારતનું આમંત્રણ યથાવત છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશ યોગ્ય રાજદ્વારી વાતાવરણ અને પરસ્પર વિશ્વાસ પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.
સપ્ટેમ્બર 12-13ની BRICS સમિટ નજીક આવી રહી હોવાથી આગામી દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચેની ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જો શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણ સહિતના મુદ્દાઓ પર કોઈ સમજૂતી અથવા રાજદ્વારી પ્રગતિ થાય, તો તારિક રહેમાનની દિલ્હી મુલાકાતનો રસ્તો ફરી ખુલવાની શક્યતા છે. પરંતુ હાલ માટે ભારતનું આમંત્રણ હોવા છતાં મુલાકાત અંગેનું સસ્પેન્સ યથાવત છે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
