Bindia
નકલી અથવા નોન-ડેરી પનીરના વેચાણ સામે કાર્યવાહી વધુ કડક બની રહી છે. ગુજરાત બાદ હવે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી તથા દમણ અને દીવ પ્રશાસને પણ એનાલોગ પનીર સામે મોટો નિર્ણય લીધો છે. પ્રશાસન દ્વારા જાહેર આરોગ્યના હિતમાં એનાલોગ પનીરના ઉત્પાદનથી લઈને વેચાણ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયા પર એક વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
પ્રશાસનના આરોગ્ય વિભાગ અને ફૂડ સેફ્ટી તંત્ર દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને અસલી પનીરના નામે નોન-ડેરી અથવા એનાલોગ પનીર વેચવામાં આવતું અટકાવવાનો છે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની સત્તાવાર ગેઝેટ વ્યવસ્થા હેઠળ વિવિધ જાહેરનામા અને નિયમો પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવે છે.
શું છે એનાલોગ પનીર?
સામાન્ય રીતે અસલી પનીર દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે એનાલોગ અથવા નોન-ડેરી પનીરમાં દૂધની ચરબીના સ્થાને વનસ્પતિ તેલ અથવા વનસ્પતિ ચરબીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આવા ઉત્પાદનોને યોગ્ય રીતે લેબલ કરવામાં આવે તો ગ્રાહકને તેની પ્રકૃતિ અંગે જાણકારી મળી શકે છે, પરંતુ સમસ્યા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે નોન-ડેરી ઉત્પાદનને અસલી પનીર તરીકે વેચવામાં આવે.
પ્રશાસનની કાર્યવાહીનો મુખ્ય મુદ્દો ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરતી આવી પ્રથાને અટકાવવાનો છે. ખાસ કરીને હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ અને મીઠાઈની દુકાનોમાં પનીરનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થતો હોવાથી ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ માટે આ ક્ષેત્ર મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
ઉત્પાદનથી વેચાણ સુધી પ્રતિબંધ
પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં એનાલોગ પનીરના ઉત્પાદન, પ્રોસેસિંગ, પેકિંગ, સંગ્રહ, વિતરણ અને વેચાણ પર એક વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. એટલે કે માત્ર દુકાનમાં વેચાણ જ નહીં, પરંતુ આવા પનીરને તૈયાર કરવાથી લઈને બજારમાં પહોંચાડવાની સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનને આ આદેશ હેઠળ આવરી લેવામાં આવી છે.
જથ્થાબંધ અને છૂટક બંને પ્રકારના વેચાણ પર આ પ્રતિબંધ લાગુ પડશે. આ ઉપરાંત હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરર, ક્લાઉડ કિચન અથવા અન્ય ફૂડ સર્વિસ સંસ્થાઓને પણ વાનગી બનાવવામાં પ્રતિબંધિત નોન-ડેરી અથવા એનાલોગ પનીરનો ઉપયોગ ન કરવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે.
સ્થાનિક બજારમાં તપાસ બાદ કાર્યવાહી
ફૂડ સેફ્ટી વિભાગની તપાસ દરમિયાન સ્થાનિક બજારોમાં અસલી પનીરના નામે નોન-ડેરી પનીર વેચાતું હોવાની ફરિયાદો અને કથિત ગેરરીતિઓ સામે આવી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ અને મીઠાઈની દુકાનોમાં પનીરનો ઉપયોગ થતો હોવાથી આવા ઉત્પાદનો ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાની શક્યતા રહે છે.
આ ઉપરાંત પડોશી વિસ્તારોમાંથી આવતા નોન-ડેરી પનીરના પુરવઠા પર પણ નજર રાખવામાં આવી રહી છે. દાદરા અને નગર હવેલી તથા દમણ-દીવની ભૌગોલિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં લેતાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા નજીકના રાજ્યોમાંથી આવતી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની સપ્લાય ચેઇન પર નિયંત્રણ રાખવું પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
ગ્રાહકોને શું ફાયદો થશે?
આ નિર્ણયનો સીધો હેતુ ગ્રાહકોને યોગ્ય અને પારદર્શક માહિતી સાથે ખાદ્ય પદાર્થો મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. જો કોઈ ઉત્પાદન પનીર તરીકે વેચાય છે, તો ગ્રાહક સામાન્ય રીતે તેને દૂધ આધારિત પનીર માનીને ખરીદી કરે છે. આવી સ્થિતિમાં નોન-ડેરી ઉત્પાદનને અસલી પનીર તરીકે વેચવાથી ગ્રાહક સાથે છેતરપિંડી થવાની શક્યતા રહે છે.
પ્રશાસનના આદેશથી ગ્રાહકો માટે ખાદ્ય ઉત્પાદનો અંગે વધુ પારદર્શિતા જળવાઈ રહે તેવી અપેક્ષા છે. ખાસ કરીને બહાર જમતા લોકો માટે આ મુદ્દો મહત્વનો છે, કારણ કે રેસ્ટોરન્ટ અને હોટલની વાનગીઓમાં વપરાતી સામગ્રી અંગે ગ્રાહકોને હંમેશા સંપૂર્ણ માહિતી હોતી નથી.
વેપારીઓ માટે લેબલિંગ નિયમો મહત્વના
અસલી પનીરનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કરતા ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરોએ લાગુ પડતા ફૂડ સેફ્ટી અને લેબલિંગ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. ખાદ્ય વ્યવસાય માટે નોંધણી અને લાઇસન્સિંગની સાથે ઉત્પાદનની યોગ્ય માહિતી, લેબલ અને ગુણવત્તા જાળવવી જરૂરી છે.
ફૂડ સેફ્ટી તંત્ર પાસે નિયમોનું ઉલ્લંઘન થતું જણાય તો તપાસ, સેમ્પલિંગ અને કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની સત્તા છે. દાદરા અને નગર હવેલી તથા દમણ-દીવ માટે ફૂડ ટેસ્ટિંગ સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ પણ અગાઉથી અસ્તિત્વમાં છે; FSSAIના દસ્તાવેજોમાં આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ માટે દૂધ અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સના પરીક્ષણની લેબોરેટરી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.
નિયમ તોડનાર સામે કાર્યવાહી
પ્રશાસને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પ્રતિબંધિત એનાલોગ પનીરનો ઉત્પાદન, સંગ્રહ, ઉપયોગ કે વેચાણ કરતા ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરો સામે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. જરૂરી જણાય તો આવા ખાદ્ય પદાર્થો જપ્ત કરી તેનો નિકાલ કરવાની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી શકે છે.
આ નિર્ણયથી એક તરફ ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની ગુણવત્તા અંગે ચેકિંગ વધુ કડક બનશે, તો બીજી તરફ વેપારીઓમાં પણ નિયમોનું પાલન કરવાની જવાબદારી વધશે.
ગુજરાત બાદ હવે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં પણ કડકાઈ
ગુજરાતમાં નકલી પનીર સામે કાર્યવાહી બાદ હવે દાદરા અને નગર હવેલી તથા દમણ અને દીવ પ્રશાસનનો એક વર્ષનો પ્રતિબંધ આ મુદ્દાને વધુ મહત્વનો બનાવે છે. આગામી દિવસોમાં ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ દ્વારા બજારો, હોટલો, રેસ્ટોરન્ટ અને મીઠાઈની દુકાનોમાં તપાસ વધવાની શક્યતા છે.
ગ્રાહકોને પણ પનીર ખરીદતી વખતે પેકેટ પરનું લેબલ, ઉત્પાદકની માહિતી અને ઉત્પાદનની વિગતો તપાસવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ખાદ્ય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા આવા પગલાંનો મુખ્ય ઉદ્દેશ નાગરિકો અને પ્રવાસીઓ બંનેને ગુણવત્તાયુક્ત અને યોગ્ય માહિતી ધરાવતો ખોરાક મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
- Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAGRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
