માણેકચોકમાં સોનું ગાળવાની ભઠ્ઠીમાં ધડાકા બાદ બિલ્ડિંગ Seal: 8 મહિના પહેલાં રજૂઆત છતાં કાર્યવાહી કેમ ન થઈ? Safety Hazard

Seal અમદાવાદના ઐતિહાસિક માણેકચોક વિસ્તારમાં સોનું ગાળવાની ભઠ્ઠીમાં બનેલી ધડાકાની ઘટનાએ ફરી એકવાર શહેરના ગીચ વિસ્તારોમાં ચાલતા જોખમી ધંધા અને ફાયર સેફ્ટીને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. ઘાંચીની પોળ વિસ્તારમાં આવેલી એક કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગમાં આગ અને ધડાકાની ઘટના બાદ તંત્ર દ્વારા બિલ્ડિંગને Seal કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિ સામે આઠ મહિના પહેલાં જ રજૂઆત કરવામાં આવી હતી, તો કાર્યવાહી માટે અકસ્માત થવાની રાહ કેમ જોવામાં આવી?

Seal મળતી માહિતી મુજબ, માણેકચોકની એક કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગના ધાબા પર રાખવામાં આવેલા LPG સિલિન્ડરમાં આગ લાગી હતી. ઘટનાની જાણ થતાં ફાયર બ્રિગેડની ટીમો તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી હતી અને આગ પર કાબૂ મેળવ્યો હતો. ઘટનામાં સદનસીબે કોઈ જાનહાનિ નોંધાઈ ન હતી. જોકે, ગીચ વિસ્તાર અને સાંકડી ગલીઓના કારણે ફાયર વિભાગને કામગીરી દરમિયાન મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

-> ધડાકા બાદ તંત્ર દોડતું થયું : ઘટના બાદ બિલ્ડિંગમાં ચાલતી પ્રવૃત્તિઓ અને ત્યાં રાખવામાં આવેલા ગેસ સિલિન્ડરો અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. અહેવાલ મુજબ બિલ્ડિંગના ધાબા પર કુલ ત્રણ સિલિન્ડર મળી આવ્યા હતા, જેમાંથી એકમાં આગ લાગી હતી. ફાયર વિભાગે સમયસર કાર્યવાહી કરીને આગને કાબૂમાં લીધી હતી. હાલ આગ કયા ચોક્કસ કારણોસર લાગી અને સિલિન્ડરો કયા કામ માટે રાખવામાં આવ્યા હતા તેની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.ઘટનાની ગંભીરતા જોતા સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા બિલ્ડિંગને Seal કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ કાર્યવાહી બાદ હવે એ સવાલ ચર્ચામાં છે કે બિલ્ડિંગમાં સોનું ગાળવાની કામગીરી માટે જરૂરી મંજૂરી, ફાયર સેફ્ટી વ્યવસ્થા અને અન્ય નિયમોનું પાલન કરવામાં આવતું હતું કે નહીં.

-> Seal આઠ મહિના પહેલાં રજૂઆત છતાં કાર્યવાહી કેમ નહીં? : આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી ગંભીર મુદ્દો અગાઉ કરવામાં આવેલી રજૂઆતનો છે. સ્થાનિકો અને પૂર્વ ધારાસભ્ય દ્વારા આશરે આઠ મહિના પહેલાં માણેકચોક વિસ્તારમાં સોનું ગાળવાની ભઠ્ઠીઓ અને તેનાથી ઊભા થતા જોખમ અંગે રજૂઆત કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.

જો આ રજૂઆત સત્તાવાર રીતે AMC અથવા અન્ય સંબંધિત વિભાગ સમક્ષ કરવામાં આવી હતી, તો ત્યારબાદ સ્થળ પર તપાસ કરવામાં આવી હતી કે નહીં, કોઈ નોટિસ આપવામાં આવી હતી કે નહીં અને જોખમી પ્રવૃત્તિ બંધ કરાવવા માટે શું પગલાં લેવાયા હતા—તે અંગે હવે સ્પષ્ટતા જરૂરી બની છે.ખાસ કરીને માણેકચોક જેવા અત્યંત ગીચ અને જૂના શહેરના વિસ્તારમાં સોનું-ચાંદી ગાળવાની ભઠ્ઠીઓનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં પણ અમદાવાદમાં સોનું-ચાંદી ગાળવાના ધંધાને ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં ખસેડવા અંગે નીતિગત ચર્ચા અને કાર્યવાહી થઈ ચૂકી છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના એક જૂના ચુકાદામાં પણ માણેકચોક જેવા ગીચ વિસ્તારોમાં સોનું-ચાંદી ગાળવાની પ્રવૃત્તિથી આરોગ્ય અને સલામતી અંગેના જોખમનો ઉલ્લેખ થયો હતો.

માણેકચોક અમદાવાદનું અત્યંત ગીચ વેપારી અને રહેણાંક વિસ્તાર છે. અહીં દિવસ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં લોકોની અવરજવર રહે છે. તેની સાથે અનેક ઇમારતો એકબીજાની નજીક આવેલી હોવાથી આગ જેવી ઘટનામાં જોખમ અનેકગણું વધી શકે છે.તાજેતરની ઘટનામાં પણ ફાયર બ્રિગેડ માટે ઘટનાસ્થળ સુધી પહોંચવું સરળ નહોતું. સાંકડી ગલીઓના કારણે ફાયર ટેન્ડરોને નજીક લઈ જવામાં મુશ્કેલી પડી હતી.આવી સ્થિતિમાં જો ગેસ સિલિન્ડર, જ્વલનશીલ સામગ્રી અને સોનું ગાળવાની ભઠ્ઠી એક જ સ્થળે હોય તો નાની ઘટના પણ મોટી દુર્ઘટનામાં ફેરવાઈ શકે છે. તેથી માત્ર અકસ્માત બાદ બિલ્ડિંગ Seal કરવાથી સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ આવશે કે કેમ તે અંગે પણ ચર્ચા જરૂરી છે.

-> સવાલ માત્ર એક બિલ્ડિંગનો નથી : માણેકચોકમાં બનેલી આ ઘટના માત્ર એક બિલ્ડિંગ પૂરતી મર્યાદિત નથી. અહીં સોનું અને ચાંદીના વેપાર સાથે જોડાયેલી અનેક પ્રવૃત્તિઓ ચાલે છે. અગાઉ પણ સોનું-ચાંદી ગાળવાની ભઠ્ઠીઓ અંગે પર્યાવરણ, આરોગ્ય અને સલામતીના મુદ્દા સામે આવ્યા છે.1999ના એક કાનૂની મામલામાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને રાજ્ય સરકાર તરફથી એવી નીતિનો ઉલ્લેખ થયો હતો કે સોનું-ચાંદી ગાળવાની અને રિફાઇનરી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓને ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં જ રાખવી જોઈએ. ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારોમાં આવી પ્રવૃત્તિઓ માનવ આરોગ્ય અને જાહેર સલામતી માટે જોખમી હોવાની દલીલ પણ કરવામાં આવી હતી.એટલે આજની ઘટના ફરી એ જ જૂના પ્રશ્નને સામે લાવે છે—નિયમો કાગળ પર છે કે તેનો વાસ્તવિક અમલ પણ થાય છે?

બિલ્ડિંગSealથયા બાદ AMC અને સંબંધિત વિભાગોએ સમગ્ર વિસ્તારની અન્ય ભઠ્ઠીઓ અને જોખમી એકમોની પણ તપાસ કરવી જોઈએ તેવી માંગ ઉઠી શકે છે. માત્ર એક ઘટનાસ્થળની તપાસ પૂરતી નહીં, પરંતુ માણેકચોક અને આસપાસના ગીચ વિસ્તારોમાં ફાયર સેફ્ટી ઓડિટ કરવાની જરૂરિયાત પણ ઊભી થઈ છે.

Seal ખાસ કરીને અગાઉથી ફરિયાદ કે રજૂઆત મળી હોય તો તેના પર શું કાર્યવાહી થઈ હતી તેનો રેકોર્ડ પણ તપાસવો જરૂરી છે. કઈ કચેરીએ રજૂઆત મેળવી હતી, અધિકારીઓએ સ્થળ તપાસ કરી હતી કે નહીં અને જો નિયમભંગ મળ્યો હતો તો નોટિસ કેSeal જેવી કાર્યવાહી કેમ ન થઈ—આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ હવે મહત્વના બન્યા છે.AMC દ્વારા તાજેતરમાં વિકાસ કામોમાં ગુણવત્તા અને જાહેર સલામતીને લઈને વધુ કડક તપાસની વ્યવસ્થા કરવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે, જેમાં ગંભીર ખામી જણાય તો કામ અટકાવવાની જોગવાઈ છે.

-> અકસ્માત પછી નહીં, પહેલાં કાર્યવાહી જરૂરી : માણેકચોકની ઘટના સદનસીબે મોટી જાનહાનિ વિના ટળી છે. પરંતુ આ ઘટનાને માત્ર એક આગ કે સિલિન્ડર બ્લાસ્ટ તરીકે જોવાને બદલે ચેતવણી તરીકે જોવાની જરૂર છે.જો ખરેખર આઠ મહિના પહેલાં જ જોખમ અંગે રજૂઆત થઈ હતી, તો હવે તેની સંપૂર્ણ તપાસ થવી જોઈએ. જાહેર સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા મુદ્દામાં તંત્રએ અકસ્માતની રાહ જોવાને બદલે અગાઉથી જોખમ ઓળખીને કાર્યવાહી કરવી જરૂરી છે.માણેકચોક જેવા ગીચ વિસ્તારમાં એક નાનો ધડાકો પણ મોટી દુર્ઘટનાનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. તેથી હવે સવાલ માત્ર એ નથી કે બિલ્ડિંગ કેમSeal કરવામાં આવ્યું, પરંતુ આ કાર્યવાહી આઠ મહિના પહેલાં કેમ ન થઈ? આ સવાલનો જવાબ AMC અને સંબંધિત વિભાગો પાસેથી લોકો ચોક્કસપણે જાણવા માંગશે.

• us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276