હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફરી તણાવ: ઈરાને ત્રણ તેલ ટેન્કરોને પાછા વાળ્યા, અમેરિકાે આપી કડક ચેતવણી

વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન સામાન્ય થવાની આશાઓ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલી નવી ઘટનાએ ફરી એકવાર મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધારી દીધો છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરનારા ત્રણ તેલ ટેન્કરોને પાછા વાળ્યા હતા. આ ઘટનાને પગલે અમેરિકાે કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે અને જહાજોની અવરજવર રોકવાનો કોઈપણ પ્રયાસ ગંભીર પરિણામો લાવી શકે તેવી ચેતવણી આપી છે.

ઈરાનની નવી દરિયાઈ ચેતવણી
ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) નેવીના જણાવ્યા અનુસાર, સંબંધિત જહાજોએ ઈરાની અધિકારીઓ સાથે જરૂરી સંકલન કર્યા વિના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ ઈરાની દળોએ દરમિયાનગીરી કરીને તેમને પાછા જવા જણાવ્યું. સાથે જ ઈરાને ગલ્ફ અને ઓમાનના સમુદ્રી વિસ્તારમાં અવરજવર કરતા તમામ જહાજોને ચેતવણી આપી છે કે તેની મંજૂરી વિના કોઈ નવો અથવા વૈકલ્પિક દરિયાઈ માર્ગ અપનાવવો સ્વીકાર્ય રહેશે નહીં.

જહાજોની સુરક્ષા અંગે ચેતવણી
ઈરાનના ગલ્ફ વોટર્સ મેનેજમેન્ટ એડમિનિસ્ટ્રેશને જણાવ્યું છે કે જહાજોએ માત્ર નિર્ધારિત અને મંજૂર માર્ગનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે. જો કોઈ જહાજ પરવાનગી વિના અન્ય માર્ગ અપનાવશે તો તેની સુરક્ષા માટે ઊભા થતા જોખમની જવાબદારી જહાજના માલિકો, સંચાલકો અને કેપ્ટનની રહેશે. અધિકારીઓએ વધુમાં જણાવ્યું કે નિયમોના ભંગ કરનાર જહાજોને ભવિષ્યમાં નેવિગેશન સંબંધિત સેવાઓ આપવાનું પણ બંધ કરવામાં આવી શકે છે.

વિવાદનું મૂળ શું?
તાજેતરમાં અમેરિકા અને ખાડીના છ દેશોએ સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કરીને ઈરાનના તે દાવાને ફગાવી દીધો હતો કે તેને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી કર વસૂલવાનો અધિકાર છે. આ નિવેદનનો જવાબ આપતા ઈરાને તેને “ઉશ્કેરણીજનક અને બેજવાબદાર” ગણાવ્યું હતું. ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રીએ સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનની ભૂમિકાને સ્વીકારવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવરની ખાતરી આપી શકાશે નહીં.

અમેરિકાની કડક પ્રતિક્રિયા
અમેરિકાના વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું કે જો ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોને રોકવાનો અથવા ધમકાવવાનો પ્રયાસ કરશે તો તે ગંભીર મુદ્દો બનશે. તેમણે કહ્યું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે અને તેની સુરક્ષા જાળવવી જરૂરી છે.

ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર અસર
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક બજારો પણ સતર્ક બન્યા છે. જોકે 26 જૂને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં 3 ટકાથી વધુનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. નિષ્ણાતોના મતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિક્ષેપ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા અને શિપિંગ પર સીધી અસર કરી શકે છે.