Punjabમાં ભાજપ-અકાલી દળ ગઠબંધન પર સસ્પેન્સ: ત્રણ મોટા પ્રશ્નો પર અટકી ચર્ચા

ચંદીગઢ : Punjabની રાજનીતિમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીને લઈને રાજકીય ગરમાવો વધી રહ્યો છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) અને શિરોમણી અકાલી દળ (SAD) વચ્ચે ફરીથી ગઠબંધનની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું હતું, પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં બંને પક્ષો વચ્ચે અંતિમ સમજૂતી થઈ ગઈ હોવાનું કહેવું વહેલું છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં ગઠબંધન અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનું સામે આવ્યું હતું, જ્યારે બીજી તરફ ભાજપ તરફથી Punjabમાં પોતાના બળે ચૂંટણી લડવાની તૈયારીના સંકેતો પણ મળ્યા છે. આ સમગ્ર રાજકીય સમીકરણ વચ્ચે પંજાબમાં મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા પ્રશ્નો ચર્ચામાં છે—સીટ વહેંચણીનું ફોર્મ્યુલા શું હશે, બંને પક્ષોનું નેતૃત્વ અને મુખ્યમંત્રીપદ અંગે શું વલણ રહેશે અને ભાજપ-અકાલી દળ ફરી સાથે આવે તો તેનો સીધો ફાયદો કોને થશે?

ભાજપ અને અકાલી દળનો જૂનો સંબંધ

ભાજપ અને શિરોમણી અકાલી દળનો રાજકીય સંબંધ લાંબા સમયથી રહ્યો છે. બંને પક્ષોએ વર્ષો સુધી સાથે મળીને પંજાબની રાજનીતિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. 2007 અને 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં બંને પક્ષોના ગઠબંધને પંજાબમાં સરકાર બનાવી હતી. જોકે, 2020માં કૃષિ કાયદા અને ખેડૂત આંદોલન વચ્ચે અકાલી દળે ભાજપના નેતૃત્વવાળા NDAથી અલગ થવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ત્યારબાદ બંને પક્ષો અલગ-અલગ રાજકીય માર્ગે આગળ વધ્યા. હવે 2027ની Punjab વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં ફરી બંને વચ્ચે નજીક આવવાની અટકળો શરૂ થઈ છે. તાજેતરમાં SAD નેતા બિક્રમ સિંહ મજીઠિયાએ પણ બંને પક્ષો ફરી સાથે આવે તેવી લોકોની ઈચ્છા હોવાનો દાવો કર્યો હતો.

પ્રથમ પ્રશ્ન: સીટ વહેંચણીનું ફોર્મ્યુલા શું હશે?

ભાજપ અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનની સૌથી મોટી અડચણોમાંથી એક સીટ શેરિંગ બની શકે છે. પંજાબ વિધાનસભામાં કુલ 117 બેઠકો છે. બંને પક્ષો પોતાની રાજકીય સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ બેઠકો મેળવવા ઈચ્છશે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર ગઠબંધન અંગેની ચર્ચામાં સીટોની સંખ્યા અને કઈ પાર્ટી કઈ બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડશે તે મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સામેલ છે. એક રાઉન્ડની ચર્ચા થઈ હોવાના અહેવાલો આવ્યા હતા અને આગળની ચર્ચામાં ચોક્કસ બેઠકો તથા સીટ વહેંચણી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી.

આ મુદ્દો એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે બંને પક્ષો હવે 2020 પહેલાંના ફોર્મ્યુલાને સીધો પુનરાવર્તિત કરી શકે તેમ નથી. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભાજપે Punjabમાં પોતાની સંગઠનાત્મક હાજરી વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેથી ભાજપ વધુ બેઠકોની માંગણી કરી શકે છે, જ્યારે અકાલી દળ રાજ્યમાં પોતાના પરંપરાગત આધારને ધ્યાનમાં રાખીને મહત્વપૂર્ણ બેઠકો પર દાવો કરી શકે છે.

બીજો પ્રશ્ન: મુખ્યમંત્રીપદ અને નેતૃત્વનો મુદ્દો

ગઠબંધન થાય તો મુખ્યમંત્રીપદનો ચહેરો કોણ હશે તે પણ મોટો પ્રશ્ન રહેશે. અકાલી દળનો પંજાબમાં લાંબો શાસન અનુભવ રહ્યો છે અને પાર્ટી પોતાને રાજ્યની પરંપરાગત પ્રાદેશિક શક્તિ તરીકે રજૂ કરે છે. બીજી તરફ ભાજપ પંજાબમાં પોતાનું સંગઠન મજબૂત કરીને રાજ્યની રાજનીતિમાં મોટી ભૂમિકા મેળવવા માંગે છે. તેથી ગઠબંધન થયા બાદ સત્તામાં બંને પક્ષોની ભાગીદારી કેવી રહેશે અને નેતૃત્વની ભૂમિકા કેવી રીતે નક્કી થશે તે મહત્વપૂર્ણ બનશે. હાલમાં કોઈ સત્તાવાર મુખ્યમંત્રી ચહેરો જાહેર થયો નથી. એટલે ગઠબંધનની જાહેરાત થાય તો પણ નેતૃત્વનો મુદ્દો બંને પક્ષો વચ્ચે વધુ ચર્ચા માગી શકે છે.

ત્રીજો પ્રશ્ન: ગઠબંધનનો ફાયદો કોને થશે?

Punjabમાં હાલમાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP), કોંગ્રેસ, અકાલી દળ અને ભાજપ સહિત અનેક રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સ્પર્ધા છે. આવી સ્થિતિમાં ભાજપ અને અકાલી દળ એકસાથે આવે તો વિરોધી મતનું વિભાજન અટકાવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે. અકાલી દળ પાસે પંજાબના કેટલાક વિસ્તારોમાં પરંપરાગત સંગઠન અને મત આધાર છે, જ્યારે ભાજપે શહેરી વિસ્તારો અને કેટલાક અન્ય વર્ગોમાં પોતાની રાજકીય પહોંચ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જો બંને પક્ષો પોતાના-પોતાના મજબૂત વિસ્તારોમાં એકબીજાને ટેકો આપે તો ચૂંટણીમાં તેનો ફાયદો થઈ શકે છે. જોકે, ગઠબંધનનો મતદારો પર કેવો પ્રભાવ પડશે તે ચૂંટણીના મુદ્દાઓ અને ઉમેદવારોની પસંદગી પર પણ નિર્ભર રહેશે.

AAP અને કોંગ્રેસ માટે શું અર્થ?

ભાજપ-અકાલી દળનું ગઠબંધન જો વાસ્તવિક રૂપ લે છે તો તેની સીધી અસર આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ પર પણ પડી શકે છે. Punjabમાં સત્તારૂઢ AAP માટે વિરોધ પક્ષોની એકતા પડકાર બની શકે છે. મુખ્યમંત્રી ભગવંત માને તાજેતરમાં અકાલી દળ પર ભાજપ સાથે ગઠબંધન કરવા ઉત્સુક હોવાનો આરોપ લગાવીને હુમલો કર્યો હતો. આ દર્શાવે છે કે ગઠબંધનની ચર્ચા હવે પંજાબની રાજનીતિમાં મહત્વનો મુદ્દો બની ગઈ છે. કોંગ્રેસ માટે પણ આ સમીકરણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો ભાજપ અને અકાલી દળ એકસાથે આવે તો કોંગ્રેસે AAP અને સંયુક્ત ભાજપ-SAD સામે અલગ ચૂંટણી વ્યૂહરચના બનાવવી પડી શકે છે.

ભાજપ એકલા ચૂંટણી લડવા માટે પણ તૈયાર?

આ સમગ્ર ચર્ચા વચ્ચે ભાજપ તરફથી અલગ રીતે ચૂંટણી લડવાની તૈયારીના સંકેતો પણ આવ્યા છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ ભાજપે Punjabની તમામ 117 વિધાનસભા બેઠકો પર પોતાની સંગઠનાત્મક તૈયારી રાખવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખ્યો છે. આથી રાજકીય વર્તુળોમાં સવાલ ઉઠી રહ્યો છે કે ભાજપ ખરેખર અકાલી દળ સાથે અંતિમ સમજૂતી કરશે કે પછી પોતાની વધતી રાજકીય શક્તિના આધારે એકલા ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરશે. આ ઉપરાંત તાજેતરમાં ભાજપના નેતા બી.એલ. સંતોષ દ્વારા પંજાબમાં પાર્ટી પોતાના બળે ચૂંટણી લડશે એવા અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. તેથી ગઠબંધન અંગેની અટકળો વચ્ચે ભાજપની સત્તાવાર સ્થિતિ પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

2020ની કડવાશ ભૂલીને ફરી સાથે આવશે?

ભાજપ અને અકાલી દળ માટે સૌથી મોટો રાજકીય પડકાર માત્ર સીટ વહેંચણી નથી. બંને પક્ષોએ 2020 પછી અલગ રાજકીય માર્ગ અપનાવ્યો છે. ખેડૂત આંદોલન અને કૃષિ કાયદા જેવા મુદ્દાઓને કારણે બંને વચ્ચે અંતર ઊભું થયું હતું. હવે જો ફરી ગઠબંધન થાય તો બંને પક્ષોએ પોતાના કાર્યકરો અને મતદારોને સમજાવવું પડશે કે રાજકીય પરિસ્થિતિમાં શું બદલાયું છે અને બંને પક્ષો ફરી એકસાથે કેમ આવી રહ્યા છે.

Punjabની ચૂંટણીમાં આગળ શું થશે?

હાલની સ્થિતિમાં ભાજપ અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનની ચર્ચાએ પંજાબની રાજનીતિને ગરમાવી છે, પરંતુ અંતિમ સીટ વહેંચણી, નેતૃત્વ અને ગઠબંધનની સત્તાવાર જાહેરાત હજુ સૌથી મોટા પ્રશ્નો છે. એક તરફ બંને પક્ષો વચ્ચે વાતચીતના અહેવાલો છે, તો બીજી તરફ ભાજપ તરફથી એકલા ચૂંટણી લડવાની તૈયારીના સંકેતો પણ જોવા મળે છે. આગામી દિવસોમાં બંને પક્ષોની બેઠકો અને નેતાઓના નિવેદનો પરથી ચિત્ર વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે. જો ગઠબંધન થાય છે તો પંજાબમાં 2027ની ચૂંટણીનું સમગ્ર રાજકીય ગણિત બદલાઈ શકે છે. જો સમજૂતી ન થાય તો ભાજપ અને અકાલી દળ અલગ-અલગ ચૂંટણી લડીને AAP અને કોંગ્રેસ સામે પોતપોતાની રાજકીય જગ્યા બનાવવા પ્રયાસ કરશે.

પંજાબમાં ભાજપ-SAD ગઠબંધન હાલમાં રાજ્યની રાજનીતિનો સૌથી ચર્ચિત મુદ્દો બની ગયો છે. બંને પક્ષો વચ્ચે નજીક આવવાની સંભાવનાઓ અંગે ચર્ચા છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય સુધી પહોંચવા માટે અનેક મુદ્દાઓ ઉકેલવાના બાકી છે. ખાસ કરીને કઈ પાર્ટીને કેટલી બેઠકો મળશે, મુખ્યમંત્રીપદ અંગે શું ફોર્મ્યુલા રહેશે અને ગઠબંધનનો મતદારો પર કેટલો પ્રભાવ પડશે—આ ત્રણ પ્રશ્નોના જવાબ આગામી રાજકીય દિશા નક્કી કરશે.