શારદી નવરાત્રિનો પાંચમો દિવસ ભગવાન સ્કંદ (કાર્તિકેય) ની માતા સ્કંદમાતાને અર્પિત છે. નવદુર્ગાના પાંચમા સ્વરૂપ તરીકે સ્કંદમાતા પોતાના ખોળામાં બાળ સ્કંદને વિરાજમાન રાખે છે. સ્કંદમાતા એ માતૃત્વનો મમતા ભર્યો સ્વરૂપ છે, જેમણે પોતાના ભક્તો માટે અપાર પ્રેમ અને આશીર્વાદનો સાગર વહાવ્યો છે.
શાસ્ત્રોક્ત પ્રસંગ
સ્કંદમાતાનો ઉલ્લેખ શિવપુરાણ અને દેવીમાહાત્મ્યમાં વિશેષરૂપે થયો છે. તારકાસુરના આતંકથી પીડાતા દેવતાઓએ શિવજી પાસે શરણ લીધા. ત્યારબાદ શિવજી અને પાર્વતીજીના પૌત્ર સ્વરૂપે કાર્તિકેયનો જન્મ થયો અને તેમણે તારકાસુરનો સંહાર કર્યો એટલે કે કાર્તિકેયની માતા હોવાથી પાર્વતીજીના આ રૂપને સ્કંદમાતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે.
સ્કંદમાતાની મૂર્તિ અને રૂપવિશેષતા
ચાતુરભુજ વાળા સ્કંદમાતા કમળ પર આરૂઢ હોય છે. તેથી તેમને પદ્માસના દેવી પણ કહેવામાં આવે છે.
– સ્કંદમાતા એક હાથે બાળ કાર્તિકેયને ખોળામાં ધારણ કરે છે.
બાકીના હાથોમાં કમળ અને વરદમુદ્રા દર્શાવવામાં આવે છે.
– સ્કંદમાતા સફેદ વર્ણની અને સિંહ પર આરૂઢ હોય છે.
સ્કંદમાતા પૂજા વિધિ
પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી:
– લાલ ફૂલ, લાલ બિંદી, લાલ બંગડી
– લાલ ચોખા
– લાલ કપડાં
– સિંદૂર
વિશેષ વિધિ (સંતાન સુખ માટે):
નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે સ્કંદમાતાને લાલ ચોખા અને લાલ સામગ્રીના ઉપહારથી પોષણ કરવું. સ્કંદમાતાનો આરાધન કરનાર દંપત્તિને સંતાન સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે એવી માન્યતા છે.
સ્કંદમાતા અને સાધના
પાંચમો નોરતો વિશુદ્ધ ચક્રની ઉપાસનાનો દિવસ છે. સ્કંદમાતાની આરાધનાથી સાધકનું મન પવિત્ર બને છે અને આધ્યાત્મિક ઊંચાઈ પ્રાપ્ત થાય છે.
ફળદાયી મંત્ર:
ૐ એં હ્રીં ક્લીં સ્કંદમાતાયૈ નમઃ॥
દૈનિક જાપ કરવાથી મંત્ર શક્તિથી નકારાત્મકતા દૂર થાય છે અને બુધ ગ્રહ સંબંધિત દોષો પણ શમે છે.
સ્કંદમાતા પૂજાના લાભ
– સંતાન સુખની પ્રાપ્તિ
– મમત્વ અને સંબંધો મજબૂત થાય
– બુધ ગ્રહના દોષોમાંથી મુક્તિ
– કુટુંબમાં સુખ, શાંતિ અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ
– દુઃખોનું નિવારણ અને મોક્ષ માર્ગ સુલભ
નવરાત્રિમાં સ્કંદમાતાની પૂજા કરનારા ભક્તો પર દેવી માતા બાળક જેવી લાગણીથી કૃપા વરસાવે છે. સ્ત્રીઓ માટે માતૃત્વસંપન્ન સ્કંદમાતાનું આ સ્વરૂપ ખૂબ જ શ્રદ્ધાનો વિષય છે.






