અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાક સંકટમાં: બંને તરફથી હુમલાઓથી પરિસ્થિતિ ગંભીર

મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા યુદ્ધ તણાવ વચ્ચે ઈરાક એવી મુશ્કેલ સ્થિતિમાં ફસાઈ ગયું છે જ્યાં તેને બંને તરફથી હુમલાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. એક તરફ ઈરાન અને તેના સમર્થિત મિલિશિયા જૂથો અમેરિકન સૈન્ય ઠેકાણાઓ અને હિતોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ અમેરિકા પણ જવાબી કાર્યવાહી તરીકે ઈરાકની અંદર આવેલા મિલિશિયા ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા કરી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે ઈરાક ધીમે ધીમે મોટા સંકટ તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

યુદ્ધની સીધી અસર ઈરાક પર
28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા ઈરાન પર મોટા પાયે હુમલા શરૂ થયા બાદ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી ગયો છે. ત્યારબાદ ઈરાન અને તેની સાથે જોડાયેલા સંગઠનોએ અનેક વિસ્તારોમાં વળતી કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી છે. આ ટક્કરની સીધી અસર હવે ઈરાકમાં જોવા મળી રહી છે. યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ઈરાકમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય મથકો, દૂતાવાસો અને ઊર્જા સંબંધિત માળખાઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. રાજધાની બગદાદ તેમજ ઉત્તર ઈરાકના ઇરબિલ શહેરના એરપોર્ટ આસપાસ પણ ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવી છે.

દરરોજ થઈ રહ્યા છે ડ્રોન હુમલા
ઉત્તરી ઈરાકના કુર્દ વિસ્તારની રાજધાની ઇરબિલમાં લગભગ દરરોજ ડ્રોન હુમલાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. અહીં અમેરિકન સૈન્ય મથકો ઉપરાંત વ્યાપારી વિસ્તારો અને કેટલીક હોટલોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવી રહી છે. સ્થાનિક અહેવાલો મુજબ, લોકો કેફે અને બજારોમાં બેઠા હોય ત્યારે અચાનક આકાશમાં ડ્રોનનો અવાજ સંભળાય છે અને પછી વિસ્ફોટના ધડાકા સાથે ધુમાડાના ગોટા દેખાય છે.

અમેરિકાની જવાબી કાર્યવાહી
આ હુમલાઓના જવાબમાં અમેરિકન સેનાએ પણ કાર્યવાહી તેજ કરી છે. અમેરિકાએ ઈરાન સમર્થિત મિલિશિયા ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા કર્યા છે. તેમાં બગદાદની દક્ષિણમાં આવેલા જુરફ અલ-સખર વિસ્તાર, ઉત્તરી ઈરાકના કેટલાક પ્રદેશો અને ઈરાક-સીરિયા સરહદ નજીકના અલ-કાઈમ વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાક માટે મોટી મુશ્કેલી એ છે કે તેના દેશમાં એક તરફ ઈરાન સમર્થિત સશસ્ત્ર જૂથો હાજર છે, જ્યારે બીજી તરફ અમેરિકન સૈન્ય મથકો અને રાજદ્વારી હિતો પણ છે. આવી સ્થિતિમાં ઈરાક આ સમગ્ર સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બની ગયું છે.

અર્થવ્યવસ્થાને મોટો ફટકો
આ સંઘર્ષની સૌથી મોટી અસર ઈરાકની અર્થવ્યવસ્થા પર પડી રહી છે. દેશની અર્થવ્યવસ્થા મોટાભાગે તેલ નિકાસ પર આધારિત છે. પરંતુ ખાડી વિસ્તારમાં વધતા તણાવને કારણે જહાજોની અવરજવર પ્રભાવિત થઈ છે અને તેલના માળખાકીય ઢાંચા પર હુમલાઓ થતાં નિકાસ પણ અસરગ્રસ્ત બની છે. અહેવાલો મુજબ જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો ઈરાક સરકાર માટે મોટું નાણાકીય સંકટ ઊભું થઈ શકે છે. કેટલીક ખાનગી રિપોર્ટ્સ મુજબ સરકારે ચેતવણી આપી છે કે જો તેલ નિકાસ ઝડપથી શરૂ નહીં થાય તો આવનારા સમયમાં સરકારી કર્મચારીઓને પગાર આપવો મુશ્કેલ બની શકે છે.

મિલિશિયા જૂથો અને કુર્દ સંગઠનો વચ્ચે તણાવ
આ દરમિયાન ઈરાન સમર્થિત ઇરાકી મિલિશિયા જૂથો અને અમેરિકન સેનાના વચ્ચે અથડામણો વધી રહી છે. ડ્રોન અને રોકેટ હુમલાઓ દ્વારા અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યારે અમેરિકા પણ વળતી કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે. ઉત્તરી ઈરાકમાં કેટલાક કુર્દ સંગઠનોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. અહેવાલો મુજબ અમેરિકા આ કુર્દ જૂથોને સમર્થન આપવા અંગે વિચાર કરી રહ્યું છે જેથી ઈરાન પર દબાણ વધારી શકાય.

રાજકીય રીતે પણ નબળી સ્થિતિ
ઈરાક હાલમાં રાજકીય રીતે પણ નબળી સ્થિતિમાં છે. દેશમાં હાલમાં એક વચગાળાની સરકાર કાર્યરત છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન નૂરી અલ-મલિકીના નામાંકન અંગે થયેલા મતભેદોના કારણે નવી સરકાર રચાઈ શકી નથી. હાલના કાર્યવાહક વડાપ્રધાન મોહમ્મદ શિયા અલ-સુદાની પાસે મિલિશિયા જૂથોને નિયંત્રિત કરવાની મર્યાદિત સત્તાઓ છે.

સ્થિતિ કાબૂમાં લેવા પ્રયાસ
પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવા માટે બગદાદ સરકારે ઉત્તર કુર્દ વિસ્તારથી તુર્કીયે સુધી જતી તેલ પાઇપલાઇન દ્વારા નિકાસ ફરી શરૂ કરવાની અપીલ કરી છે. આ પાઇપલાઇન કિરકુકના તેલ ક્ષેત્રોથી તુર્કીયેના જેહાન બંદર સુધી જાય છે. સરકાર ઈચ્છે છે કે દરરોજ ઓછામાં ઓછું અઢી લાખ બેરલ તેલ આ માર્ગે નિકાસ કરવામાં આવે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર અને કુર્દ નેતૃત્વ વચ્ચે આ મુદ્દે હજુ સહમતિ થઈ નથી.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો યુદ્ધ લાંબું ચાલશે તો ઈરાક માટે પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. આર્થિક દબાણ, રાજકીય અસ્થિરતા અને વધતા મિલિશિયા હુમલાઓ દેશની સ્થિરતા માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.

Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/bindia276
FOLLOW ON WHATSAPP  https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Instagram:  bindia.in