જનરલ નરવણેનું પબ્લીશ ન થયેલ પુસ્તક રાહુલ ગાંધી સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યું? ઉઠયા અનેક સવાલો

રાહુલ ગાંધીએ જનરલ એમએમ નરવણેનું અપ્રકાશિત પુસ્તક કેવી રીતે મેળવ્યું? આ પ્રશ્ન 2026 માં રાજકારણ અને મીડિયામાં ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય બન્યો છે. ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફનું સંસ્મરણ, “ફોર સ્ટાર્સ ઓફ ડેસ્ટિની”, 2024 માં પ્રકાશિત થવાનું હતું. બુકસ્ટોર્સે પ્રી-ઓર્ડર લીધા હતા, પરંતુ લોન્ચિંગ અચાનક અટકાવી દેવામાં આવ્યું હતું, અને માનવામાં આવે છે કે પુસ્તક ક્યારેય પ્રકાશિત થયું ન હતું. આ હોવા છતાં, સંસદમાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના હાથમાં એક હાર્ડકવર કોપી જોવા મળી, જેનાથી વિવાદ થયો.

આ પુસ્તકમાં જનરલ નરવણેની ચાર દાયકા લાંબી લશ્કરી કારકિર્દીની વિગતો આપવામાં આવી છે, જેમાં સેકન્ડ લેફ્ટનન્ટથી લઈને આર્મી ચીફ સુધીનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે ચીન સાથેના સૌથી મોટા લશ્કરી સંઘર્ષોમાંના એકનું સંચાલન કર્યું હતું. પ્રકાશક પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ ઇન્ડિયા છે. બજેટ સત્ર પછી, રાહુલ ગાંધીએ લોકસભામાં પુસ્તકના કેટલાક અંશો વાંચ્યા, જે એક મેગેઝિનના લેખ પર આધારિત હતા, જેનો વરિષ્ઠ સરકારી નેતાઓએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.

સંરક્ષણ મંત્રાલયે 35 લશ્કરી પુસ્તકોને મંજૂરી આપી
અહેવાલો અનુસાર, સંરક્ષણ મંત્રાલયે 2020 અને 2024 ની વચ્ચે 35 લશ્કરી પુસ્તકોને મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ આ પુસ્તક હજુ પણ સમીક્ષા માટે બાકી છે. પ્રકાશકે જણાવ્યું હતું કે તે નેતૃત્વ અને સૈન્ય સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓને આવરી લે છે, અને LAC સંઘર્ષ અને અગ્નિપથ યોજના જેવા મુદ્દાઓ પર એમએમ નરવણેનો દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરે છે. વિપક્ષનો દાવો છે કે આ જ કારણ હોઈ શકે છે કે પુસ્તકને સંવેદનશીલ માનવામાં આવ્યું હતું.

લશ્કરી સંસ્મરણોના ડ્રાફ્ટ સામાન્ય રીતે સંરક્ષણ મંત્રાલયને સુપરત કરવામાં આવે છે. નિવૃત્ત અધિકારીઓ કાયદેસર રીતે પુસ્તકો લખી શકે છે, પરંતુ સત્તાવાર રહસ્યો કાયદો અમલમાં રહે છે, જે સંવેદનશીલ માહિતી શેર કરવાને ગુનો બનાવે છે. તેથી, ઘણા લેખકો સ્વેચ્છાએ મંજૂરી માંગે છે. આ પ્રક્રિયામાં સમીક્ષા, સંપાદન અથવા પ્રતિબંધનો પણ સમાવેશ થાય છે.

2024 માં દિલ્હીની દુકાનોમાં કેટલીક નકલો પહોંચી
અહેવાલો અનુસાર, પુસ્તકની કેટલીક પ્રી-પ્રિન્ટેડ નકલો 2024 માં દિલ્હીના સ્ટોર્સમાં પહોંચી હતી પરંતુ વિવાદ પછી તેને પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. બુકસ્ટોરના કર્મચારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમને સેંકડો પ્રી-ઓર્ડર મળ્યા હતા. પ્રકાશકે પ્રી-એપ્રુવલ પ્રિન્ટિંગ માટે સ્પષ્ટ સમજૂતી આપી નથી. સૂત્રો સૂચવે છે કે રાહુલ ગાંધીને લેખક પાસેથી જ આ નકલ મળી હતી, જોકે આ વાતની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.

આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ રહે છે કે: પુસ્તકની હાર્ડ કોપી સંસદમાં કેવી રીતે પહોંચી જ્યારે તેને સત્તાવાર રીતે પ્રકાશિત માનવામાં આવતું નથી? શું પ્રકાશકે તેને છાપવામાં ઉતાવળ કરી હતી, કે મંજૂરી પ્રક્રિયામાં કોઈ ખામી હતી? જવાબ અસ્પષ્ટ રહે છે, અને આ મુદ્દો વિવાદના કેન્દ્રમાં રહે છે.

Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/bindia276
FOLLOW ON WHATSAPP  https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Instagram:  bindia.in