Bindia
દેશની સૌથી જૂની રાજકીય પાર્ટી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ ગુરુવારે તેનો ૧૩૯મો સ્થાપના દિવસ ઉજવી રહી છે. આ પ્રસંગે પાર્ટી દ્વારા નાગપુરમાં ભવ્ય કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં આગામી લોકસભા ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને “હૈં તૈયાર હમ” નામની મેગા રેલી દ્વારા ચૂંટણી પ્રચારની શરૂઆત કરવામાં આવશે.
કોંગ્રેસની સ્થાપના કેવી રીતે થઈ?
28 ડિસેમ્બર, 1885ના રોજ, બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન, થિયોસોફિકલ સોસાયટીના અગ્રણી સભ્ય એ.ઓ. હ્યુમની પહેલ પર બોમ્બે (હાલ મુંબઈ) ખાતે ગોકુલદાસ સંસ્કૃત કોલેજના મેદાનમાં દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી આવેલા 72 પ્રતિનિધિઓ ભેગા થયા. આ બેઠકમાંથી ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ નામની રાજકીય સંસ્થાની સ્થાપના થઈ.
કોંગ્રેસના પ્રથમ પ્રમુખ તરીકે વ્યોમેશચંદ્ર બેનર્જીની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, જ્યારે એ.ઓ. હ્યુમ સ્થાપક મહાસચિવ રહ્યા.
138 વર્ષમાં 57 પ્રમુખો
કોંગ્રેસના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી 57 નેતાઓએ પ્રમુખ તરીકે પાર્ટીની કમાન સંભાળી છે. તેમાં સૌથી લાંબો સમય નેહરુ–ગાંધી પરિવારએ પાર્ટીનું નેતૃત્વ કર્યું છે. આ પરિવારનો કુલ પ્રભાવ લગભગ 45 વર્ષ સુધી રહ્યો.
નેહરુ–ગાંધી પરિવારનો ઉદય
1919: મોતીલાલ નેહરુ કોંગ્રેસ પ્રમુખ બન્યા
1929, 1936–37, 1951–54: જવાહરલાલ નેહરુ અનેક વખત પ્રમુખ રહ્યા
1959, 1978–83: ઇન્દિરા ગાંધી પ્રમુખ
1985–91: રાજીવ ગાંધી
1998–2017: સોનિયા ગાંધી (૧૯ વર્ષ)
2017–2019: રાહુલ ગાંધી
2019–2022: સોનિયા ગાંધી (વચગાળાના પ્રમુખ)
ગાંધી પરિવાર બહારના અધ્યક્ષ
લાંબા સમય બાદ, કોંગ્રેસે ગાંધી પરિવાર બહારના નેતાને પાર્ટી અધ્યક્ષ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો.
26 ઑક્ટોબર 2022ના રોજ મલ્લિકાર્જુન ખડગે કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાયા.
કોંગ્રેસમાંથી અલગ થઈ બનેલા 64 પક્ષ
કોંગ્રેસનો ઇતિહાસ માત્ર સત્તાનો નહીં, પરંતુ વિભાજનનો પણ રહ્યો છે.
સ્થાપનાથી લઈને અત્યાર સુધીમાં 64 વખત કોંગ્રેસ છોડીને નવા રાજકીય પક્ષો રચાયા છે.
આઝાદી પહેલાંના વિભાજન
1923: ચિત્તરંજન દાસે સ્વરાજ પાર્ટી રચી
1939: સુભાષચંદ્ર બોઝે ઓલ ઈન્ડિયા ફોરવર્ડ બ્લોક સ્થાપ્યો
આઝાદી પછી મોટા વિભાજન
1969: ઇન્દિરા ગાંધી પાર્ટીમાંથી બહાર થયા, કોંગ્રેસ (R) રચી
1978: કોંગ્રેસ (I)ની રચના
1998: મમતા બેનર્જીએ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ બનાવી
1999: શરદ પવાર, સંગમા અને અનવરે NCP રચી
2016: અજિત જોગી – છત્તીસગઢ જનતા કોંગ્રેસ
2021: અમરિંદર સિંહ – પંજાબ લોક કોંગ્રેસ
આ સિવાય YSR કોંગ્રેસ, હરિયાણા જનહિત કોંગ્રેસ, લોકતાંત્રિક કોંગ્રેસ સહિત અનેક પક્ષો કોંગ્રેસમાંથી જન્મ્યા.
ઉતાર-ચઢાવ છતાં અસ્તિત્વ અડગ
સત્તા, વિભાજન, હાર-જીત અને આંતરિક કલહ છતાં કોંગ્રેસ આજે પણ દેશની મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી તરીકે અસ્તિત્વમાં છે. પાર્ટીનો 140મો સ્થાપના દિવસ તેના લાંબા, સંઘર્ષસભર અને ઐતિહાસિક રાજકીય સફરની સાક્ષી છે.
Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/bindia276
FOLLOW ON WHATSAPP https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Instagram: bindia.in
