અમેરિકાના હુમલાથી ઈરાનના ચાબહાર પોર્ટને નુકસાનનો દાવો, ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો પર અસરની આશંકા

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે ઈરાનના ચાબહાર પોર્ટ પર થયેલા હુમલાના દાવાઓએ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, અમેરિકાના મિસાઈલ હુમલામાં ભારત સંચાલિત શાહિદ બેહેશ્તી ટર્મિનલ સહિત પોર્ટના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ માળખાને નુકસાન પહોંચ્યું હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે. જોકે, આ અંગે સ્વતંત્ર રીતે સંપૂર્ણ પુષ્ટિ થઈ નથી.

ચાબહાર પોર્ટને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો
ઈરાની મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ચાબહાર સ્થિત શાહિદ બેહેશ્તી પોર્ટ વિસ્તારમાં થયેલા હુમલામાં વેસલ ટ્રાફિક કંટ્રોલ ટાવર, વીજ પુરવઠા સાથે જોડાયેલું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને અન્ય સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચ્યું છે. હુમલા બાદ પોર્ટ વિસ્તારના કેટલાક ભાગોમાં વીજ પુરવઠો પણ ખોરવાયો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. હાલ ઈરાન સરકારે નુકસાન અંગે વિગતવાર સત્તાવાર માહિતી જાહેર કરી નથી.

ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે ચાબહાર પોર્ટ?
ચાબહાર પોર્ટનું શાહિદ બેહેશ્તી ટર્મિનલ ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે. ભારત આ ટર્મિનલનું સંચાલન લાંબા ગાળાના કરાર હેઠળ કરી રહ્યું છે. આ બંદર ભારતને પાકિસ્તાનનો માર્ગ ઉપયોગ કર્યા વગર અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયાના દેશો સાથે વેપાર અને કનેક્ટિવિટી સુલભ બનાવે છે. ઉપરાંત, તે ઇન્ટરનેશનલ નોર્થ-સાઉથ ટ્રાન્સપોર્ટ કોરિડોર (INSTC)નો પણ મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. જો પોર્ટ લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહેશે તો ભારતની પ્રાદેશિક વેપાર અને કનેક્ટિવિટી યોજનાઓ પર અસર પડી શકે છે.

ચીન-ઈરાન રેલવે કનેક્ટિવિટી પર પણ અસરના અહેવાલ
ઈરાની મીડિયા અહેવાલોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઉત્તર ઈરાનમાં ચીન અને તુર્કમેનિસ્તાન સાથે જોડાયેલા એક મહત્વપૂર્ણ રેલવે બ્રિજને પણ હુમલામાં નુકસાન થયું છે. આ રેલવે માર્ગ ઈરાન અને ચીન વચ્ચે માલસામાનની હેરફેર માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ઉપરાંત, રશિયા તરફ જતાં વેપારી માર્ગ માટે પણ તેનો ઉપયોગ થતો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. અહેવાલો મુજબ, સંબંધિત અધિકારીઓએ નુકસાનગ્રસ્ત રેલવે બ્રિજના સમારકામની કામગીરી શરૂ કરી છે.

પ્રાદેશિક વેપાર અને સપ્લાય ચેઇન પર અસરની શક્યતા
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો ચાબહાર પોર્ટ અને મહત્વપૂર્ણ રેલવે માર્ગ લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહેશે તો ભારત, ચીન અને મધ્ય એશિયાને જોડતા વેપાર માર્ગો પર તેની અસર પડી શકે છે. સાથે જ ઇન્ડો-મિડલ ઈસ્ટ વેપાર, સપ્લાય ચેઇન અને પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે હાલ સમગ્ર વિશ્વની નજર આગામી રાજદ્વારી અને સુરક્ષા સંબંધિત વિકાસ પર કેન્દ્રિત છે.