ગુજરાતના બેન્કિંગ સેક્ટરમાં NRI રોકાણની નવી લહેર: ‘ગિફ્ટ સિટી’ અને RBI ની નીતિઓએ બદલી નાખી તસવીર

અમદાવાદ: ગુજરાતીઓ તેમની મહેનત અને સાહસ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતા છે. વિદેશની ધરતી પર પરસેવો પાડીને કમાયેલું નાણું હવે ફરી એકવાર પોતાની માતૃભૂમિના વિકાસમાં રોકાઈ રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડા અને બેન્કિંગ સેક્ટરમાં જોવા મળતા ફેરફારો સૂચવે છે કે, ગુજરાતમાં NRI (નોન-રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન) ડિપોઝિટ્સ અને રોકાણમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. આ ઉછાળા પાછળ માત્ર લાગણીઓ જ નહીં, પણ ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) ના નવા પોલિસી ફેરફારો અને ગુજરાતનું ગિફ્ટ સિટી (GIFT City) મુખ્ય પરિબળ બની રહ્યા છે.

RBI ના નવા ફેરફારો: NRI રોકાણકારો માટે સુવર્ણ તક

જૂન ૨૦૨૬માં RBI દ્વારા લેવામાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોએ NRI રોકાણકારો માટે ભારતીય બેન્કોમાં રોકાણ કરવાનું વધુ આકર્ષક બનાવ્યું છે.

વ્યાજ દરમાં છૂટછાટ: RBI એ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી NRI ડિપોઝિટ્સ પરના વ્યાજ દરની મર્યાદાઓ (Interest Rate Ceilings) હટાવી દીધી છે. હવે બેન્કો વિદેશી ભંડોળને આકર્ષવા માટે ૮% કે તેથી વધુ વ્યાજ દર ઓફર કરી શકે છે, જે અગાઉ શક્ય નહોતું.
FCNR(B) સ્કીમમાં વધારો: વિદેશી કરન્સીમાં કરવામાં આવતી ડિપોઝિટ્સ (FCNR) માટે RBI એ ખાસ ‘હેજિંગ સપોર્ટ’ આપ્યો છે, જેનાથી રોકાણકારોનું કરન્સી રિસ્ક (રૂપિયાના ઘટાડાનું જોખમ) લગભગ શૂન્ય થઈ ગયું છે. આનાથી વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ માટે ડોલરમાં રોકાણ કરી અને ડોલરમાં જ વળતર મેળવવું વધુ સરળ અને સુરક્ષિત બન્યું છે.

ગિફ્ટ સિટી: નવું આર્થિક એન્જિન

ગુજરાતમાં આવેલું ગિફ્ટ સિટી (GIFT City) હવે માત્ર નામનું નહીં, પણ વાસ્તવિક આર્થિક શક્તિનું કેન્દ્ર બની ગયું છે.

ટેક્સમાં રાહત: અહીં કરવામાં આવતા રોકાણો પર ભારતીય આવકવેરામાં નોંધપાત્ર રાહતો મળે છે.
રેગ્યુલેટરી સરળતા: વિદેશી રોકાણકારોને Repatriation (નાણાં પરત લઈ જવા) માટે કોઈ લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા કે CA સર્ટિફિકેટની જરૂર રહેતી નથી.
ગ્લોબલ કનેક્ટિવિટી: ગિફ્ટ સિટીમાં હવે NRI પરિવાર પોતાના ફંડ્સને એક ‘ગ્લોબલ ફંડ’ તરીકે મેનેજ કરી શકે છે, જે તેમને સિંગાપોર કે દુબઈ જેવા આર્થિક કેન્દ્રો જેવી જ સુવિધા ગુજરાતમાં આપે છે.

શા માટે ગુજરાતીઓ હવે વધુ રોકાણ કરી રહ્યા છે?

અગાઉ NRI રોકાણ મુખ્યત્વે રિયલ એસ્ટેટ કે સોના સુધી મર્યાદિત હતું. પરંતુ ૨૦૨૬ના વર્ષમાં રોકાણકારો વધુ સમજદાર બન્યા છે. અમદાવાદ અને પશ્ચિમ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં રહેણાંક પ્રોપર્ટીમાં ૧૦-૧૨% થી વધુ વળતર અને બેન્કોમાં મળતા ઊંચા વ્યાજ દરને કારણે તેઓ હવે એક ‘બેલેન્સ્ડ પોર્ટફોલિયો’ બનાવી રહ્યા છે. તેઓ હવે ‘ભાવના’ કરતા ‘વળતર’ (ROI) પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે.

ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થા પર અસર

આ વધતી જતી ડિપોઝિટ્સને કારણે ગુજરાતની બેન્કો પાસે લાંબા ગાળા માટે વિદેશી મુદ્રાનું ભંડોળ વધી રહ્યું છે. આ ભંડોળ રાજ્યમાં સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર અને ગ્રીન એનર્જી જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સને ધિરાણ આપવામાં મદદરૂપ થઈ રહ્યું છે. આમ, NRI નું નાણું ગુજરાતને ‘વિકસિત ભારત’ના રોલ મોડલ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં ઈંધણનું કામ કરી રહ્યું છે.