મમતા બેનર્જી અને ઉદ્ધવ ઠાકરેને મોટો રાજકીય ઝટકો? 26 બળવાખોર સાંસદોના ભવિષ્ય પર સ્પીકરનો નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ

સંસદના આગામી ચોમાસુ સત્ર પહેલાં દેશના રાજકારણમાં મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સર્જાઈ શકે છે. લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલા ટૂંક સમયમાં એવો નિર્ણય લઈ શકે છે, જેના કારણે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) અને શિવસેના (UBT)ના કુલ 26 બળવાખોર સાંસદોના સભ્યપદ પર અસર પડી શકે છે. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા હેઠળ દાખલ થયેલી અરજીઓ પર સ્પીકરનો નિર્ણય હવે સૌની નજરમાં છે.

TMCના 20 બળવાખોર સાંસદો પર સંકટ
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીની આગેવાની હેઠળની તૃણમૂલ કોંગ્રેસને મોટો રાજકીય ફટકો લાગ્યો છે. પાર્ટીના 20 સાંસદોએ અલગ થઈ નવી રાજકીય પાર્ટી ‘નેશનલ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા (NCPI)’માં જોડાવાનો નિર્ણય કર્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ સાંસદોએ લોકસભામાં અલગ ઓળખ અને બેઠક વ્યવસ્થાની માંગ કરી છે. સાથે જ તેમણે એનડીએ (NDA)ને સમર્થન આપવાની પણ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. વર્ષ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં TMCના 29 સાંસદો ચૂંટાયા હતા. બાદમાં એક સાંસદના અવસાનથી એક બેઠક ખાલી થઈ હતી. હવે 20 સાંસદોના અલગ પડવાથી પાર્ટીની સંસદીય શક્તિમાં મોટો ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. TMCના નેતા અભિષેક બેનર્જીએ સ્પીકર સમક્ષ અરજી કરીને આ તમામ બળવાખોર સાંસદોને પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા હેઠળ અયોગ્ય જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.

ઉદ્ધવ ઠાકરેના 6 સાંસદો પર પણ લટકી રહી છે તલવાર
મહારાષ્ટ્રમાં પણ શિવસેના (UBT) માટે સ્થિતિ પડકારજનક બની છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેની પાર્ટીના 9 સાંસદોમાંથી 6 સાંસદોએ અલગ થઈને એકનાથ શિંદેની આગેવાની હેઠળની શિવસેનામાં જોડાવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ઉદ્ધવ જૂથે આ સાંસદોને એન્ટી-ડિફેક્શન કાયદા હેઠળ અયોગ્ય જાહેર કરવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ શિંદે જૂથનો દાવો છે કે તેમની પાસે સંસદીય પાંખમાં બે-તૃતીયાંશથી વધુ સમર્થન હોવાથી તેમની સદસ્યતા પર કોઈ અસર નહીં થાય.

એન્ટી-ડિફેક્શન કાયદા હેઠળ શું છે નિયમ?
ભારતીય બંધારણની દસમી અનુસૂચિ હેઠળ પક્ષપલટા સંબંધિત કેસોમાં અંતિમ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર લોકસભાના સ્પીકર પાસે હોય છે. બળવાખોર સાંસદોનું કહેવું છે કે તેમની પાસે સંસદીય દળમાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી હોવાથી તેમનું પગલું કાયદેસર છે. જ્યારે મૂળ રાજકીય પક્ષોનો દાવો છે કે માત્ર સંસદીય દળ નહીં, પરંતુ સમગ્ર રાજકીય સંગઠનના બે-તૃતીયાંશ સભ્યોનું વિલીનીકરણ જરૂરી હોય છે. હવે આ કાયદાની વ્યાખ્યા આધારે સ્પીકર ઓમ બિરલાનો નિર્ણય બંને પક્ષો માટે નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.

ચોમાસુ સત્રમાં બદલાઈ શકે બેઠક વ્યવસ્થા
આગામી ચોમાસુ સત્રને ધ્યાનમાં રાખીને લોકસભા સચિવાલય નવી બેઠક વ્યવસ્થા તૈયાર કરી રહ્યું છે. જો બળવાખોર સાંસદોને અલગ જૂથ તરીકે માન્યતા મળે તો તેમને વિપક્ષની બેન્ચમાંથી હટાવીને અલગ બેઠક ફાળવવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત ડીએમકેએ પણ કોંગ્રેસથી અલગ બેઠક વ્યવસ્થાની માંગ કરી હોવાનું સામે આવ્યું છે, જેનાથી વિપક્ષી ગઠબંધનની આંતરિક સ્થિતિ અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની છે.

સ્પીકરના નિર્ણય પર સૌની નજર
TMC અને શિવસેના (UBT)ના કુલ 26 સાંસદોના સભ્યપદ અંગેનો નિર્ણય માત્ર બંને પક્ષો માટે જ નહીં પરંતુ સંસદના રાજકીય સંતુલન માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. હવે લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલાનો નિર્ણય આગામી ચોમાસુ સત્ર પહેલાં દેશના રાજકારણની દિશા નક્કી કરી શકે છે.