જાખોત્રા–ચારણકા રોડ પર Forest કટીંગના આક્ષેપો: વન વિભાગની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો...

B india પાટણ : સાંતલપુર તાલુકાના જાખોત્રાથી ચારણકા તરફ જતા માર્ગ પર ગરનાળાના બાંધકામને લઈને જંગલ વિસ્તારમાં વનસ્પતિ કાપવાના આક્ષેપો સામે આવ્યા છે. ધોકાવાડા જંગલ વિસ્તારમાં રોડકામના નામે બાવળ સહિતની વનસ્પતિ દૂર કરવામાં આવી હોવાની સ્થાનિકોમાં ચર્ચા છે. સાથે જ છેલ્લા કેટલાક સમયથી Forest વિસ્તારમાં બાંધકામ સામગ્રીના ઢગલા અને કામદારોના ઝૂંપડાં હોવાના દાવાઓ પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ સમગ્ર મામલે સ્થાનિકો દ્વારા વન વિભાગની કામગીરી, મંજૂરી પ્રક્રિયા અને સ્થળ તપાસ અંગે અનેક સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. જાખોત્રા પાટણ જિલ્લાના સાંતલપુર તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. હાલ સામે આવેલા આક્ષેપોમાં મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે રોડ પર ચાલી રહેલા ગરનાળાના કામ માટે જંગલ વિસ્તારમાં કેટલી હદે વનસ્પતિ દૂર કરવામાં આવી અને તે માટે સંબંધિત સત્તાધિકારીઓ પાસેથી જરૂરી મંજૂરી લેવામાં આવી હતી કે કેમ.

ગરનાળાના કામ દરમિયાન વનસ્પતિ કાપ્યાનો આક્ષેપ

સ્થાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, જાખોત્રાથી ચારણકા તરફ જતા માર્ગ પર ગરનાળાના બાંધકામ દરમિયાન ધોકાવાડા Forest વિસ્તારમાં બાવળ સહિતની વનસ્પતિ કાપવામાં આવી હોવાના આક્ષેપો છે. રોડના બાંધકામ અને વરસાદી પાણીના નિકાલ માટે જરૂરી માળખું ઊભું કરવું વિકાસલક્ષી કામગીરીનો ભાગ હોઈ શકે છે, પરંતુ જો આ કામગીરી વન વિસ્તારમાં થતી હોય તો જમીન અને વનસ્પતિને લગતી મંજૂરીઓ તથા નિયમોનું પાલન થયું છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ થવું જરૂરી છે. હાલ આ કટીંગ માટે કઈ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, કેટલા વિસ્તારમાં વનસ્પતિ દૂર કરવામાં આવી અને કામગીરી દરમિયાન કેટલા વૃક્ષો અથવા છોડને નુકસાન થયું તેની સત્તાવાર માહિતી જાહેરમાં ઉપલબ્ધ નથી.

ત્રણ મહિનાથી બાંધકામ સામગ્રીના ઢગલા હોવાનો દાવો

સ્થાનિકોમાં એવી પણ ચર્ચા છે કે નાડા નાખવાના અથવા ગરનાળાના કામ સાથે સંકળાયેલી એજન્સી દ્વારા છેલ્લા આશરે ત્રણ મહિનાથી જંગલ વિસ્તારમાં બાંધકામ સામગ્રી સહિતનો સામાન રાખવામાં આવ્યો છે. જો જંગલ વિસ્તારનો ઉપયોગ સામગ્રીના સંગ્રહ માટે કરવામાં આવ્યો હોય તો તે માટે સંબંધિત વિભાગની લેખિત મંજૂરી લેવામાં આવી હતી કે કેમ તે મહત્વનો પ્રશ્ન બની રહ્યો છે. સ્થાનિકો દ્વારા માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે કામ આપનાર એજન્સીનું નામ, વર્ક ઓર્ડર, કામની સમયમર્યાદા અને જંગલ વિસ્તારમાં સામગ્રી રાખવાની પરવાનગી સહિતના દસ્તાવેજોની તપાસ કરવામાં આવે. સાથે જ સામગ્રી કયા સ્થળે અને કેટલા સમય માટે રાખવાની મંજૂરી હતી તે પણ જાહેર કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી છે.

જંગલ વિસ્તારમાં મજૂરોના ઝૂંપડાં હોવાની ચર્ચા

આ ઉપરાંત Forest વિસ્તારમાં કામદારો માટે ઝૂંપડાં અથવા કામચલાઉ રહેઠાણ ઊભું કરવામાં આવ્યું હોવાની પણ સ્થાનિકોમાં ચર્ચા છે. જોકે આ અંગે પણ સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી અને સ્થળ તપાસ બાદ જ હકીકત સ્પષ્ટ થઈ શકે છે. સ્થાનિકોનો સવાલ છે કે જો Forest વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી કામદારોની અવરજવર રહેતી હોય તો તેની મંજૂરી કોના દ્વારા આપવામાં આવી છે? કામદારો માટે પાણી, વીજળી, કચરો અને અન્ય સુવિધાઓની વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવામાં આવી રહી છે? તેમજ આ માનવ અવરજવરથી આસપાસના પર્યાવરણ પર કોઈ અસર થઈ રહી છે કે કેમ?

વન્યજીવોની અવરજવર અંગે પણ ચિંતા

ધોકાવાડા Forest વિસ્તારમાં બાંધકામની કામગીરી અને માનવ અવરજવર વધવાથી વન્યજીવોના કુદરતી માર્ગો તથા મુક્ત અવરજવર પર અસર થઈ શકે છે કે કેમ તે અંગે પણ સ્થાનિકોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, આ વિસ્તારમાં કયા વન્યજીવોની અવરજવર છે, બાંધકામ કામગીરી તેમના રહેઠાણ અથવા કુદરતી માર્ગને અસર કરે છે કે નહીં અને તે અંગે કોઈ પર્યાવરણીય મૂલ્યાંકન થયું છે કે નહીં તેની સત્તાવાર વિગતો સામે આવી નથી. આથી વન વિભાગ દ્વારા સ્થળ પર નિષ્ણાતોની મદદથી તપાસ કરાવવામાં આવે અને જો કોઈ સંવેદનશીલ વન્યજીવ વિસ્તાર હોય તો તેની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવે તેવી માંગ કરવામાં આવી રહી છે.

મંજૂરી વિના કટીંગ થયું કે નિયમ મુજબ?

સમગ્ર મામલામાં સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન વનસ્પતિ કાપવાની મંજૂરીને લઈને છે. સ્થાનિકો જાણવા માંગે છે કે બાવળ સહિતની વનસ્પતિ દૂર કરવા માટે લેખિત મંજૂરી લેવામાં આવી હતી કે નહીં. જો મંજૂરી લેવામાં આવી હોય તો તેમાં કેટલા વિસ્તારમાં અને કેટલી વનસ્પતિ દૂર કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી? કટીંગ બાદ મળેલી વનસ્પતિ અથવા લાકડાનો જથ્થો ક્યાં ખસેડવામાં આવ્યો? કામગીરી દરમિયાન કોઈ પંચનામું કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં? આવા સવાલોના જવાબ સત્તાવાર તપાસથી જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.

વન વિભાગની સ્થળ તપાસ અંગે સવાલો

સ્થાનિકો સાંતલપુર નોર્મલ રેન્જ અને સાંતલપુર વિસ્તરણ રેન્જના સંબંધિત અધિકારીઓની કામગીરી અંગે પણ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે જો કામ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહ્યું હોય તો વન વિભાગ દ્વારા નિયમિત સ્થળ તપાસ કરવામાં આવી હતી કે નહીં તે સ્પષ્ટ થવું જોઈએ. શું સ્થળનું પંચનામું કરવામાં આવ્યું છે? કટીંગ થયેલી વનસ્પતિનો જથ્થો નોંધાયો છે? બાંધકામ સામગ્રી રાખવાની મંજૂરીની ચકાસણી કરવામાં આવી છે? કામદારોના ઝૂંપડાં અંગે કોઈ પરવાનગી છે? આ તમામ મુદ્દે સત્તાવાર રેકોર્ડ સામે આવે તે જરૂરી છે.

ઉચ્ચ અધિકારીઓ પાસે તટસ્થ તપાસની માંગ

સ્થાનિકોએ પાટણ જિલ્લાના ઉચ્ચ વન અધિકારીઓ સમક્ષ સમગ્ર મામલે તટસ્થ અને સ્થળ આધારિત તપાસ કરાવવાની માંગ કરી છે. સાથે જ કામ આપનાર એજન્સીની વિગતો, વર્ક ઓર્ડર, Forest વિસ્તારમાં સામગ્રી સંગ્રહની મંજૂરી, વનસ્પતિ કાપવાની મંજૂરી અને સ્થળ તપાસના અહેવાલની ચકાસણી કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. સ્થાનિકોની માંગ છે કે તપાસ દરમિયાન સ્થળનું પંચનામું કરવામાં આવે, કાપવામાં આવેલી વનસ્પતિનો જથ્થો અને પ્રકાર નોંધવામાં આવે તથા જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોવાનું બહાર આવે તો જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે.

આક્ષેપોની સત્તાવાર તપાસ જરૂરી

આ સમગ્ર મામલે અધિકારીઓ સાથે કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ અથવા લેતી-દેતી થઈ હોવાના આક્ષેપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હાલ ઉપલબ્ધ નથી. તેથી આવા આક્ષેપોને તથ્ય તરીકે નહીં પરંતુ તપાસ હેઠળના દાવા તરીકે જ જોવાના રહે છે. હાલનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે Forest વિસ્તારમાં ગરનાળાના કામ માટે કઈ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, વનસ્પતિ કાપવાની પ્રક્રિયા નિયમસર થઈ હતી કે નહીં, બાંધકામ સામગ્રીના સંગ્રહ માટે પરવાનગી હતી કે નહીં અને વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા કે નહીં. જંગલ અને વિકાસલક્ષી કામગીરી વચ્ચે સંતુલન જળવાય તે માટે સમગ્ર મામલે ઉચ્ચ વન અધિકારીઓ દ્વારા સ્થળ તપાસ કરી હકીકત જાહેર કરવામાં આવે તેવી સ્થાનિકોની માંગ છે. જો કામગીરી નિયમસર થઈ હોવાનું બહાર આવે તો તે અંગે પણ સ્પષ્ટતા થવી જોઈએ અને જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોવાનું સાબિત થાય તો સંબંધિત જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે તેવી માંગ ઉઠી રહી છે.