તહેવારો પહેલાં ખાંડના ભાવમાં ઉછાળો: ગુજરાતમાં કિલો ₹70 સુધી પહોંચવાની શક્યતા

ભારતભરમાં ખાંડના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ગુજરાતમાં સામાન્ય ખાંડનો છૂટક ભાવ હવે પ્રતિ કિલો ₹60ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે, જ્યારે રિફાઇન્ડ ખાંડ ₹65 પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાઈ રહી છે. વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ઊંચા ભાવ ચૂકવવા છતાં બજારમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. જો તહેવારો પહેલાં પુરવઠાની સ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય તો ખાંડનો છૂટક ભાવ ₹70 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી શકે છે.

અગાઉ ગુજરાતમાં સામાન્ય ખાંડનો ભાવ પ્રતિ કિલો આશરે ₹38 હતો. 1 જુલાઈના રોજ તેમાં વધારો થઈને ₹41.50 થયો હતો. ત્યારબાદ થોડા જ સમયમાં ભાવમાં વધુ મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. 1 જુલાઈએ GST સિવાય S/30 ગ્રેડ ખાંડનો એક્સ-મિલ ભાવ ₹4,001થી ₹4,031 પ્રતિ ક્વિન્ટલ અને M/30 ગ્રેડનો ભાવ ₹4,141થી ₹4,151 પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો.

ખાંડના ભાવ વધવાનું મુખ્ય કારણ શું?

ખાંડના ભાવમાં વધારા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. સૌથી મોટું કારણ હાલની પિલાણ સીઝનના અંત તરફ ઘટતો ખાંડનો સ્ટોક છે. બજાર હવે આગામી 2026-27ની સીઝન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અને મિલોમાં ઉપલબ્ધ જથ્થો ઘટી રહ્યો છે. અંદાજ મુજબ 30 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં દેશનો ક્લોઝિંગ સ્ટોક માત્ર 30થી 33 લાખ ટન આસપાસ રહી શકે છે. જો આવું થાય તો આ વર્ષોમાં સૌથી નીચા સ્ટોકમાંથી એક ગણાશે.

બીજું મહત્વનું કારણ ઇથેનોલ ઉત્પાદન છે. શેરડીના રસ અને B-હેવી મોલાસીસનો કેટલોક હિસ્સો ખાંડ બનાવવાને બદલે ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે વપરાઈ રહ્યો છે. દેશમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ કાર્યક્રમનો વ્યાપ વધતા ખાંડના ઉત્પાદન માટે ઉપલબ્ધ કાચા માલના ઉપયોગ પર પણ તેની અસર જોવા મળી રહી છે.

આ ઉપરાંત તહેવારોની સિઝન પણ ભાવ વધારાનું મોટું કારણ બની છે. ઑગસ્ટથી નવેમ્બર દરમિયાન રક્ષાબંધન, જન્માષ્ટમી, ગણેશ ચતુર્થી, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન મીઠાઈની દુકાનો, બેકરી, કન્ફેક્શનરી અને ફૂડ-પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગોમાં ખાંડની માંગ વધી જાય છે. વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો દ્વારા અગાઉથી સ્ટોક કરવામાં આવતા બજારમાં ટૂંકા ગાળે પુરવઠાનું દબાણ વધે છે.

ઉત્પાદન વધ્યું છતાં ભાવ કેમ વધ્યા?

રસપ્રદ બાબત એ છે કે દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન ગયા વર્ષની સરખામણીએ વધ્યું છે. ISMAના આંકડા મુજબ 1 ઑક્ટોબરથી 31 જુલાઈ વચ્ચે દેશમાં 349 લાખ ટન ખાંડનું ઉત્પાદન થયું હતું, જ્યારે ગયા વર્ષે આ સમયગાળામાં ઉત્પાદન 295 લાખ ટન હતું. એટલે કે ઉત્પાદનમાં 18 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે.

આમ છતાં બજારમાં ભાવ વધ્યા છે. ખાંડ ઉદ્યોગના સંગઠનોનું કહેવું છે કે ભાવમાં વધારો થયો હોવાનો અર્થ દેશભરમાં ખાંડની સંપૂર્ણ અછત છે એવો નથી. ISMA અને નેશનલ ફેડરેશન ઑફ કોઓપરેટિવ સુગર ફેક્ટરીઝના મતે આગામી સીઝન સુધી દેશની સ્થાનિક જરૂરિયાત પૂરી કરવા પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. જોકે, તહેવારો પહેલાં પુરવઠો સરળ બનાવવા માટે નવી 2026-27ની સીઝન 10થી 15 દિવસ વહેલી શરૂ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

સરકારે સ્ટોક મર્યાદા ઘટાડી

ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા કેન્દ્ર સરકારે જથ્થાબંધ ખાંડ વપરાશકારો માટે સ્ટોક સંબંધિત નિયમો વધુ કડક કર્યા છે. 1 સપ્ટેમ્બરથી 30 નવેમ્બર દરમિયાન દર મહિને 10 મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાંડ વાપરતા ઉત્પાદકો અને વેપારીઓને અગાઉની 30 દિવસની સ્ટોક મર્યાદાની જગ્યાએ માત્ર 15 દિવસનો સ્ટોક રાખવાની મંજૂરી રહેશે.

સરકાર દ્વારા મિલો પર પણ નજર રાખવામાં આવી રહી છે. ડાયરેક્ટોરેટ ઑફ સુગરે મિલોને સૂચના આપી છે કે ખરીદદારો દ્વારા વેચાણના સાત દિવસની અંદર ખાંડનો જથ્થો ઉપાડી લેવામાં આવે તેની ખાતરી કરવામાં આવે. ઘરેલું પુરવઠો વધારવા માટે મર્યાદિત ડ્યુટી-ફ્રી ખાંડની આયાત અંગે પણ સરકાર વિચારણા કરી રહી છે.

મીઠાઈ અને સામાન્ય ગ્રાહકો પર અસર

ખાંડના ભાવમાં વધારાની સીધી અસર મીઠાઈ ઉત્પાદકો અને અન્ય ખાદ્ય ઉદ્યોગો પર પડી રહી છે. તહેવારો દરમિયાન માંગ વધુ રહેવાની હોવાથી ઉત્પાદન ખર્ચ વધશે. તેનો બોજ અંતે મીઠાઈ, બેકરી અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનોના ભાવમાં જોવા મળી શકે છે.

હાલમાં દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખાંડનો ભાવ ₹58થી ₹65 પ્રતિ કિલો અને ગુજરાતમાં આશરે ₹60થી ₹65 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. જો પુરવઠો ઝડપથી સુધરે નહીં અને તહેવારો દરમિયાન માંગમાં વધુ વધારો થાય, તો ગુજરાતમાં છૂટક ખાંડનો ભાવ ₹70 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચવાની શક્યતા વેપારીઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

આગામી અઠવાડિયાંમાં સરકારના સ્ટોક નિયંત્રણો, નવી સીઝનની શરૂઆત અને આયાત અંગેના નિર્ણય પર બજારની દિશા નિર્ભર રહેશે. તહેવારો નજીક આવતા ખાંડના ભાવમાં વધુ વધારો થાય છે કે પુરવઠો વધતાં ભાવ સ્થિર થાય છે, તે હવે મહત્વનું રહેશે.

• us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276