ચીનની વધતી ગતિવિધિઓ વચ્ચે ભારત-જાપાનની મહત્વપૂર્ણ બેઠક, ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી પર થશે ચર્ચા

હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીનની વધતી દરિયાઈ અને સૈન્ય ગતિવિધિઓ વચ્ચે ભારત અને જાપાન વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો તેજ બન્યા છે. જાપાનના રક્ષામંત્રી શિંજિરો કોઈઝુમી ભારતની પ્રથમ સત્તાવાર મુલાકાતે આવ્યા છે. તેઓ 20 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ નવી દિલ્હીમાં ભારતના રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક કરશે.

બંને દેશોના રક્ષામંત્રીઓ વચ્ચે યોજાનારી આ બેઠકમાં દરિયાઈ સુરક્ષા, સંરક્ષણ સાધનો, ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક સહયોગ સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. ભારત અને જાપાન બંને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રને મુક્ત, ખુલ્લો, સુરક્ષિત અને સ્થિર રાખવા માટે સહયોગ વધારવા પર ભાર આપી રહ્યા છે.

ચીનની ગતિવિધિઓ વચ્ચે બેઠકનું મહત્વ વધ્યું

હિંદ-પ્રશાંત વિસ્તારમાં ચીનની વધતી સૈન્ય અને દરિયાઈ હાજરીને કારણે ભારત, જાપાન, અમેરિકા અને અન્ય સહયોગી દેશો વચ્ચે સુરક્ષા સહયોગનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે.

ભારત માટે હિંદ મહાસાગર અને આસપાસના દરિયાઈ માર્ગો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બીજી તરફ જાપાન પણ પૂર્વ એશિયા અને પશ્ચિમ પ્રશાંત વિસ્તારમાં દરિયાઈ સુરક્ષાને લઈને સક્રિય છે. બંને દેશો માટે દરિયાઈ વેપાર મહત્વપૂર્ણ હોવાથી સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા અને નિયમ આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થાને જાળવવા માટે સહયોગ જરૂરી બન્યો છે.

આ સંદર્ભમાં કોઈઝુમી અને રાજનાથ સિંહ વચ્ચેની બેઠકને માત્ર દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ ચર્ચા તરીકે નહીં પરંતુ સમગ્ર હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષાના પરિપ્રેક્ષ્યમાં પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા પર રહેશે ખાસ ફોકસ

ભારત અને જાપાન વચ્ચેની બેઠકમાં દરિયાઈ સુરક્ષા મુખ્ય મુદ્દાઓમાંથી એક રહેવાની શક્યતા છે. બંને દેશો દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં પોતાની ક્ષમતાઓ વધારવા ઉપરાંત માહિતીની આપ-લે અને નૌસેનાઓ વચ્ચેના સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવા માગે છે.

ભારતીય નૌસેના અને જાપાનની મેરિટાઇમ સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સ વચ્ચે વિવિધ સ્તરે સહયોગ અને સંયુક્ત કવાયત પણ થઈ રહી છે. આવા સહયોગથી બંને દેશોની નૌસેનાઓને એકબીજાની કામગીરી અને વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદ મળે છે.

આ ઉપરાંત હિંદ મહાસાગરથી લઈને પશ્ચિમ પ્રશાંત સુધીના મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા પણ બંને દેશો માટે મહત્વનો મુદ્દો છે.

ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી અને સાધનો પર ચર્ચા

બેઠકમાં સંરક્ષણ સાધનો અને આધુનિક ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવાની શક્યતા પણ છે. ભારત હાલમાં ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા પર વિશેષ ભાર આપી રહ્યું છે.

જાપાન પાસે અદ્યતન સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી અને મેરિટાઇમ ક્ષમતાઓ છે. બંને દેશો વચ્ચે ટેક્નોલોજી સહયોગ અને ડિફેન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ભાગીદારી વધે તો ભારતને સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સંયુક્ત સંશોધન, ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અને ઔદ્યોગિક સહયોગ અંગે પણ આગળ વધવાની શક્યતાઓ છે.

મુંબઈમાં ભારતીય નૌસેનાની ક્ષમતા નિહાળી

નવી દિલ્હીમાં રાજનાથ સિંહ સાથેની બેઠકના એક દિવસ પહેલાં, 19 ઓગસ્ટે શિંજિરો કોઈઝુમીએ મુંબઈમાં ભારતીય નૌસેનાના વેસ્ટર્ન નેવલ કમાન્ડની મુલાકાત લીધી હતી.

મુંબઈ ખાતે તેમણે ભારતીય નૌસેનાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરી અને નૌસેનાની કામગીરી તથા ક્ષમતાઓ અંગે માહિતી મેળવી હતી. મુલાકાત દરમિયાન તેમણે ભારતીય નૌસેનાના જવાનોની સલામી પણ લીધી હતી.

કોઈઝુમીએ નૌસેનાની ગોદીમાં આવેલા ‘ગૌરવ સ્તંભ’ પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી. ત્યારબાદ તેમણે સ્વદેશી યુદ્ધજહાજ INS Chennaiની પણ મુલાકાત લીધી હતી.

આ મુલાકાત દરમિયાન ભારતીય નૌસેનાની સ્વદેશી ક્ષમતા અને આધુનિક યુદ્ધજહાજોની કામગીરી અંગે જાપાની રક્ષામંત્રીને માહિતી આપવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.

ભારત-જાપાન વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી

ભારત અને જાપાન છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સંરક્ષણ, સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રે સહયોગ સતત વધારી રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો હવે માત્ર વેપાર અને આર્થિક સહયોગ સુધી મર્યાદિત રહ્યા નથી.

ક્વાડ જેવા બહુપક્ષીય મંચો ઉપરાંત બંને દેશો દ્વિપક્ષીય સ્તરે પણ હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા અંગે ચર્ચા કરતા રહ્યા છે. બંને દેશો માટે સમુદ્રી સુરક્ષા, સપ્લાય ચેઇનની સ્થિરતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા મહત્વપૂર્ણ છે.

જાપાન સાથે સહયોગથી ભારતને ફાયદો

ભારત માટે જાપાન સાથેનો સંરક્ષણ સહયોગ અનેક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. જાપાનની ટેક્નોલોજી, ઔદ્યોગિક ક્ષમતા અને મેરિટાઇમ અનુભવ ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત કરવામાં ઉપયોગી બની શકે છે.

બીજી તરફ જાપાન માટે ભારત હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે. બંને દેશો વચ્ચે વધતો સહયોગ હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં સંતુલન જાળવવામાં પણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આ બેઠક બાદ સંરક્ષણ સહયોગ માટે નવા કરારો અથવા સહકારના ક્ષેત્રો અંગે કોઈ જાહેરાત થાય છે કે નહીં તેના પર પણ નજર રહેશે.

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276