‘લશ્કર હટાવો, હથિયારો છોડો’, બલુચિસ્તાનના સંગઠનનું પાકિસ્તાનને અલ્ટીમેટમ

પાકિસ્તાનના અશાંત બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં અલગતાવાદી સંઘર્ષ ફરી એકવાર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. ‘રિપબ્લિક ઓફ બલુચિસ્તાન’ નામે બહાર પાડવામાં આવેલા નિવેદનમાં પાકિસ્તાની સેના અને અન્ય સુરક્ષા દળોને બલુચિસ્તાનમાંથી પાછા ખેંચવાની માગ કરવામાં આવી છે. સંગઠને પાકિસ્તાનને સૈનિકોની પીછેહઠ માટે સમયમર્યાદા જાહેર કરવા તેમજ પ્રદેશમાં રહેલા કેટલાક લશ્કરી હથિયારો અને સાધનો પાછળ છોડી જવાની માંગ પણ કરી છે.

જોકે, આ દાવાઓ અને સંગઠનના વાસ્તવિક નિયંત્રણ અંગે સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી. બલુચિસ્તાનમાં પાકિસ્તાની સરકાર અને અલગતાવાદી સંગઠનો વચ્ચે લાંબા સમયથી સશસ્ત્ર સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે અને તાજેતરના મહિનાઓમાં સુરક્ષા કાર્યવાહી પણ વધુ તીવ્ર બની છે.

બલુચિસ્તાનમાં પાકિસ્તાની સેનાને પાછા ખેંચવાની માગ

‘રિપબ્લિક ઓફ બલુચિસ્તાન’ના નામે જાહેર થયેલા નિવેદનમાં પાકિસ્તાની સેના, ફ્રન્ટિયર કોર્પ્સ (FC), પોલીસ અને અન્ય સુરક્ષા સંસ્થાઓની હાજરીને ગેરકાયદેસર ગણાવવામાં આવી છે. સંગઠનનો આરોપ છે કે પાકિસ્તાની સૈન્યની હાજરીને કારણે સ્થાનિક લોકોના જીવન, સંપત્તિ, વ્યવસાય અને શાંતિને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

પાકિસ્તાનને નિવેદનમાં બલુચિસ્તાનના કુદરતી સંસાધનો અને ખનિજ સંપત્તિના ઉપયોગને લઈને પણ પાકિસ્તાન સરકાર સામે ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. સંગઠનનો દાવો છે કે પ્રદેશના કુદરતી સંસાધનોમાંથી મળતી આવકનો ઉપયોગ લશ્કરી કામગીરી માટે થઈ રહ્યો છે.

બલુચિસ્તાન આ સંગઠને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને બલુચિસ્તાનને અલગ અને સ્વતંત્ર દેશ તરીકે માન્યતા આપવાની અપીલ પણ કરી છે. જોકે, બલુચિસ્તાન સ્વતંત્ર થયું હોવાનો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્ય સત્તાવાર પુરાવો હાલ ઉપલબ્ધ નથી. અગાઉ પણ ‘રિપબ્લિક ઓફ બલુચિસ્તાન’ નામે સ્વતંત્રતાની જાહેરાતના દાવાઓ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા હતા, પરંતુ તેમની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નહોતી.

હથિયારો અને લશ્કરી સાધનો છોડવાની માગ

પાકિસ્તાનને નિવેદનનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળોના હથિયારો અને લશ્કરી સાધનો સાથે સંબંધિત છે. સંગઠને પાકિસ્તાની સેના અને અન્ય સુરક્ષા સંસ્થાઓમાં કામ કરતા બિન-બલુચ કર્મચારીઓને પ્રદેશ છોડવાની માગ કરી છે.

આ ઉપરાંત સંગઠને દાવો કર્યો છે કે પાકિસ્તાની દળોએ બલુચિસ્તાનમાંથી પીછેહઠ કરતી વખતે ફાઇટર જેટ, હેલિકોપ્ટર, ટેન્ક, ભારે તોપખાનું, નૌકાદળના સાધનો અને અન્ય લશ્કરી સામગ્રી પાછળ છોડી દેવી જોઈએ.

સંગઠનનો દાવો છે કે આ લશ્કરી સાધનોની ખરીદી અને જાળવણી માટે વપરાતા નાણાંનો સંબંધ બલુચિસ્તાનના કુદરતી સંસાધનોમાંથી મળતી આવક સાથે છે. જોકે, આવા દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થયેલી નથી.

અફઘાનિસ્તાન અને અન્ય ઉદાહરણોનો ઉલ્લેખ

પાકિસ્તાનને નિવેદનમાં સંગઠને ભૂતકાળના કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષોના ઉદાહરણો પણ આપ્યા છે. તેમાં દક્ષિણ એશિયાના યુદ્ધો તથા અફઘાનિસ્તાનમાંથી વિદેશી સૈનિકોની પીછેહઠનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

સંગઠનનો તર્ક છે કે અગાઉના કેટલાક સંઘર્ષોમાં પીછેહઠ કરતી સેનાઓએ પાછળ લશ્કરી સાધનો છોડ્યા હતા. તેના આધારે પાકિસ્તાનને પણ બલુચિસ્તાનમાંથી સૈનિકો પાછા ખેંચતી વખતે હથિયારો અને સાધનો સાથે ન લઈ જવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

આ સાથે પાકિસ્તાનને સૈનિકોની પીછેહઠની ચોક્કસ તારીખ અને સમયમર્યાદા જાહેર કરવા માટે પણ કહેવામાં આવ્યું છે.

પાકિસ્તાનની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે અલગ

બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકાર અને સૈન્ય બલુચિસ્તાનમાં સશસ્ત્ર અલગતાવાદી સંગઠનો સામે સતત કાર્યવાહી કરી રહ્યાં છે. પાકિસ્તાની અધિકારીઓ આવા સંગઠનોને આતંકવાદી ગણાવે છે અને રાજ્યની સત્તા સામે હિંસક પડકાર તરીકે રજૂ કરે છે.

જુલાઈમાં પાકિસ્તાની સુરક્ષા અધિકારીઓએ ‘ઓપરેશન શાબાન’ સહિતની કાર્યવાહીમાં મોટી સંખ્યામાં આતંકવાદીઓ માર્યા ગયાનો દાવો કર્યો હતો. પાકિસ્તાની સરકારી રેડિયો અનુસાર, ઓપરેશન દરમિયાન હથિયારો અને દારૂગોળો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.

પાકિસ્તાની સૈન્યનું વલણ છે કે બલુચિસ્તાનમાં હિંસક સંગઠનો સામે કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે. પાકિસ્તાની સૈન્યના પ્રવક્તાએ પણ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે આતંકવાદીઓ પાસે શરણાગતિ સ્વીકારવા અથવા સૈન્ય કાર્યવાહીનો સામનો કરવા સિવાય વિકલ્પ નથી.

બલુચિસ્તાનમાં સંઘર્ષ વધુ ગંભીર

બલુચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પરંતુ ઓછી વસ્તી ધરાવતો પ્રાંત છે. આ વિસ્તાર કુદરતી ગેસ, તાંબુ, સોનું અને અન્ય ખનિજ સંપત્તિથી સમૃદ્ધ છે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી બલુચ અલગતાવાદી સંગઠનો પાકિસ્તાની સરકાર અને સુરક્ષા દળો સામે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છે.

તાજેતરના મહિનાઓમાં પણ આ વિસ્તારમાં હિંસક અથડામણો ચાલુ રહી છે. ઓગસ્ટમાં પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળોએ એક ઓપરેશન દરમિયાન 10 આતંકવાદીઓને માર્યા હોવાનો દાવો કર્યો હતો, જ્યારે એક અલગ ઘટનામાં બોમ્બ વિસ્ફોટથી નાગરિકો અને હુમલાખોરોના મોત થયા હતા.

બીજી તરફ બલુચિસ્તાનના મુખ્યમંત્રી સરફરાઝ બુગતી સરકારે હિંસા છોડીને વાતચીત માટે તૈયાર રહેલા લોકો સાથે રાજકીય સંવાદ અને પુનર્વસનની શક્યતા પણ વ્યક્ત કરી છે. જોકે, હથિયાર ન છોડનારા સશસ્ત્ર જૂથો સામે કાર્યવાહી ચાલુ રાખવાની વાત પણ કરવામાં આવી છે.

સ્વતંત્રતાની માગ કેટલી અસરકારક?

‘રિપબ્લિક ઓફ બલુચિસ્તાન’ના નિવેદનથી અલગ બલુચ રાષ્ટ્રની માગ ફરી આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચામાં આવી છે. સંગઠન આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મેળવવાની અપીલ કરી રહ્યું છે, પરંતુ હાલમાં બલુચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો જ પ્રાંત છે અને સ્વતંત્ર રાજ્ય તરીકે તેને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા પ્રાપ્ત નથી.

તેથી હાલનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આ પ્રકારની જાહેરાતો અને અલ્ટીમેટમનો જમીની પરિસ્થિતિ પર કેટલો પ્રભાવ પડશે. એક તરફ અલગતાવાદી સંગઠનો પાકિસ્તાની સેનાની પીછેહઠની માગ કરી રહ્યાં છે, જ્યારે બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકાર અને સૈન્ય બલુચિસ્તાનમાં પોતાની કાર્યવાહી વધુ મજબૂત કરી રહ્યાં છે.

આ સ્થિતિમાં બલુચિસ્તાનનો સંઘર્ષ આગામી દિવસોમાં વધુ ગંભીર બને છે કે રાજકીય સંવાદનો કોઈ માર્ગ ખુલે છે, તેના પર સમગ્ર ક્ષેત્રની નજર રહેશે. ખાસ કરીને કુદરતી સંસાધનો, સુરક્ષા, અલગતાવાદ અને આંતરરાષ્ટ્રીય હસ્તક્ષેપ જેવા મુદ્દાઓને કારણે બલુચિસ્તાનનો પ્રશ્ન માત્ર પાકિસ્તાનનો આંતરિક મુદ્દો નહીં રહેતા દક્ષિણ એશિયાની વ્યૂહાત્મક ચર્ચામાં પણ મહત્વનો બની રહ્યો છે.

 

• Follow us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
• WEBSITE : https://bindia.co/
• INSTAGRAM : https:// bindia.in
• FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive 
• X : https://x.com/bindia276