પોક્સો કાયદા હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: બાળક યૌન શોષણની જાણ કરે તો પોલીસને જાણ કરવી ફરજિયાત

બાળકોને યૌન શોષણથી સુરક્ષિત રાખવા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે પોક્સો (POCSO) કાયદા હેઠળ મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ સગીર બાળક કોઈ વ્યક્તિને પોતાની સાથે યૌન શોષણ થયું હોવાની અથવા થવાની આશંકા અંગે જાણ કરે, તો તે વ્યક્તિની કાયદાકીય ફરજ બને છે કે તે તાત્કાલિક પોલીસ અથવા સંબંધિત સત્તાધિકારીઓને તેની જાણ કરે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે બાળક દ્વારા કરવામાં આવેલી ફરિયાદને ગંભીરતાથી લેવી જરૂરી છે અને તેને પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ વિશ્વસનીય માનવી જોઈએ.

બાળકની વાત જ કાર્યવાહી માટે પૂરતી
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિ માત્ર એટલા આધારે પોતાની જવાબદારીમાંથી મુક્ત થઈ શકે નહીં કે તેણે ઘટના પોતાની આંખે જોઈ નથી અથવા બાળકના શરીર પર ઈજાના કોઈ સ્પષ્ટ નિશાન નથી. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, બાળકની આપવીતી જ પ્રાથમિક કાર્યવાહી શરૂ કરવા માટે પૂરતો આધાર બની શકે છે. કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું કે જો બાળક ડર, સંકોચ અથવા માનસિક આઘાતને કારણે સમગ્ર ઘટના સ્પષ્ટ રીતે કહી ન શકે, તો તેની સાથે સંવેદનશીલતા અને સાવચેતીપૂર્વક વાતચીત કરીને જરૂરી માહિતી મેળવી શકાય. જોકે, આવા પ્રશ્નો બાળકની ફરિયાદને ખોટી સાબિત કરવા માટે નહીં, પરંતુ ઘટનાની સાચી હકીકત સમજવા માટે પૂછવા જોઈએ.

અરુણાચલ પ્રદેશના શાળાના કેસમાં આવ્યો ચુકાદો
આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો અરુણાચલ પ્રદેશની એક શાળા સાથે જોડાયેલા કેસમાં આવ્યો છે. મામલા મુજબ, 8 વર્ષની વિદ્યાર્થીએ શાળાના જ એક મોટા વિદ્યાર્થી પર યૌન શોષણનો આરોપ મૂક્યો હતો. બાળકીએ આ અંગે પોતાની શિક્ષિકા, મોટી બહેન, મિત્ર અને શાળાની હેડ ગર્લને જાણ કરી હતી.

ગુવાહાટી હાઇકોર્ટનો નિર્ણય રદ
સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં ગુવાહાટી હાઇકોર્ટ દ્વારા શિક્ષિકાઓ અને શાળાના આચાર્યને આપવામાં આવેલી રાહત રદ કરી દીધી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કાયદાકીય કાર્યવાહી માત્ર તેવા લોકો સામે જ થશે, જેમને પીડિત બાળકીએ ઘટના અંગે સીધી જાણ કરી હતી અને તેમ છતાં તેમણે કાયદા મુજબ પોલીસ અથવા સંબંધિત સત્તાધિકારીઓને તેની માહિતી આપી નહોતી.

બાળકોની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદાથી પોક્સો કાયદા હેઠળ બાળકોના યૌન શોષણના કેસોમાં ફરિયાદની જાણ કરવાની કાયદાકીય જવાબદારી વધુ સ્પષ્ટ થઈ છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે બાળકની વાતને અવગણવી કે તેને હળવાશથી લેવી યોગ્ય નથી અને આવા દરેક કિસ્સામાં સમયસર સંબંધિત તંત્રને જાણ કરવી જરૂરી છે. આ ચુકાદાને બાળકોની સુરક્ષા અને પોક્સો કાયદાના અસરકારક અમલની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.