અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે તણાવમાં ઘટાડો: હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખોલવા તૈયાર ઈરાન, બદલામાં અમેરિકાની 60 દિવસની મોટી રાહત

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતા તણાવભર્યા સંબંધોમાં હવે સુધારાના સંકેતો જોવા મળી રહ્યા છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ મંત્રણાના પ્રથમ તબક્કા બાદ મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ ચર્ચાઓના પરિણામે અમેરિકાએ ઈરાન પર લાગુ કેટલાક પ્રતિબંધોમાં 60 દિવસની અસ્થાયી છૂટછાટ આપવાની જાહેરાત કરી છે, જ્યારે ઈરાને પણ બે મહત્વપૂર્ણ શરતો સ્વીકારી લીધી છે.

ઈરાને સ્વીકારી અમેરિકાની બે મુખ્ય શરતો
માહિતી અનુસાર, ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝમાંથી આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોની મુક્ત અને સુરક્ષિત અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંમતિ આપી છે. વૈશ્વિક તેલ પરિવહન માટે આ જળમાર્ગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ઈરાને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ના નિરીક્ષકોને પોતાના પરમાણુ મથકોની તપાસ કરવાની મંજૂરી આપવાની પણ તૈયારી દર્શાવી છે. આ નિર્ણયને વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

અમેરિકાએ આપી 60 દિવસની પ્રતિબંધ રાહત
વાટાઘાટોમાં થયેલી પ્રગતિ બાદ અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગે ઈરાન માટે 60 દિવસનું જનરલ લાયસન્સ જાહેર કર્યું છે. આ રાહત હેઠળ ઈરાનને 21 ઑગસ્ટ, 2026 સુધી કાચા તેલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોની નિકાસ અને વેચાણ કરવાની મંજૂરી મળશે. સાથે જ તેલ વેપાર સાથે જોડાયેલી બેંકિંગ, ઇન્સ્યોરન્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન સેવાઓનો લાભ પણ ઈરાન લઈ શકશે. આ નિર્ણયથી ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને ટૂંકા ગાળાની રાહત મળવાની શક્યતા છે.

અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કરી મર્યાદાઓ
અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે સોશિયલ મીડિયા મારફતે આ પ્રગતિની પુષ્ટિ કરી છે. જોકે અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ છૂટછાટ ઉત્તર કોરિયા અથવા ક્યુબા સાથે સંબંધિત કોઈપણ વ્યવહારો માટે લાગુ પડશે નહીં.

હજુ 14 મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલુ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કાયમી શાંતિ કરાર માટે કુલ 14 મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. હાલ બંને દેશો વચ્ચે બે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર સહમતી બની છે, જ્યારે બાકીના મુદ્દાઓ પર આગામી દિવસોમાં વધુ વાટાઘાટો થવાની છે. રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ચર્ચાઓ સફળ રહે તો મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા વધશે અને વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર પર પણ તેની સકારાત્મક અસર જોવા મળી શકે છે.