ભારતને ફટાફટ LPG મોકલી રહ્યું છે અમેરિકા, શું ખાડી દેશોની પકડ નબળી પડી રહી છે?

પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે ભારતની LPG આયાતમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષો સુધી LPG માટે ખાડી દેશો પર નિર્ભર રહેલું ભારત હવે અમેરિકાથી મોટા પાયે ગેસ ખરીદી રહ્યું છે. તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું LPG સપ્લાયર બની ગયું છે.

એક ડેટા મુજબ મે 2026 દરમિયાન ભારતની કુલ LPG આયાતમાં અમેરિકાનો હિસ્સો 55 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ફેબ્રુઆરીમાં તે માત્ર 14 ટકા હતો. બીજી તરફ UAE, સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત અને કતાર જેવા પરંપરાગત સપ્લાયરોનો સંયુક્ત હિસ્સો 81 ટકાથી ઘટીને માત્ર 16 ટકા રહ્યો છે.

આ બદલાવ પાછળ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને ઊર્જા સપ્લાય ચેનમાં આવેલા વિક્ષેપને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં ઉભી થયેલી અનિશ્ચિતતાએ ભારતને વૈકલ્પિક સપ્લાયરો તરફ વળવા માટે મજબૂર કર્યું છે. પરિણામે અમેરિકાથી LPGની આયાતમાં ઝડપથી વધારો થયો છે.

ભારત પોતાની LPG જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાતથી પૂરો કરે છે. આવી સ્થિતિમાં સપ્લાયમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિક્ષેપ દેશના ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે પડકાર ઉભો કરી શકે છે. તેથી સરકાર અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ વિવિધ દેશોમાંથી સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવા પર ભાર મૂકી રહી છે.

જોકે LPG ક્ષેત્રમાં અમેરિકાનો પ્રભાવ વધ્યો છે, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ખાડી દેશોની ભૂમિકા હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોના મતે હાલનો ફેરફાર મુખ્યત્વે પરિસ્થિતિજન્ય છે અને લાંબા ગાળે બજારની સ્થિતિ ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિઓ પર નિર્ભર રહેશે.

આ દરમિયાન વૈશ્વિક સપ્લાય ચેનમાં આવેલા ફેરફારોની અસર સ્થાનિક બજારમાં પણ જોવા મળી રહી છે. નાના કમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં વધારો નોંધાતા નાના વેપારીઓ, મજૂરો અને વિદ્યાર્થીઓના બજેટ પર અસર પડી છે.

ઊર્જા સુરક્ષા અને સપ્લાયમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે ભારત હવે વિવિધ દેશો સાથેના વેપાર સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. LPG આયાતમાં અમેરિકાનો વધતો હિસ્સો એ જ બદલાતી ઊર્જા નીતિનું એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે.