Bindia Digital
પશ્ચિમ બંગાળમાં તાજેતરમાં થયેલી હિંસા બાદ, રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાની માંગ કરતી અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી છે. બંધારણની કલમ 355 ટાંકીને, અરજદારે કહ્યું છે કે રાજ્યમાં બાહ્ય કે આંતરિક કટોકટીના કિસ્સામાં હસ્તક્ષેપ કરવાની અને શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાની જવાબદારી કેન્દ્ર સરકારની છે.
બંધારણની કલમ 356 હેઠળ કાર્યવાહીની માંગ:- અરજીમાં માંગ કરવામાં આવી હતી કે કેન્દ્ર સરકારને પશ્ચિમ બંગાળમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ અંગે રાજ્યપાલ પાસેથી રિપોર્ટ માંગવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે જેથી કલમ 356 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદી શકાય. આ અરજી પર આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થવાની છે. અરજદારનો દલીલ છે કે રાષ્ટ્રનું રાજ્ય બંધારણ અનુસાર પોતાનું શાસન કરવામાં નિષ્ફળ ગયું છે.
કલમ 356નો ઉપયોગ અને તેનો ઇતિહાસ:- ભારતીય બંધારણના કલમ ૩૫૬ હેઠળ, કેન્દ્ર સરકારને કોઈપણ રાજ્ય સરકારને બરતરફ કરવાનો અને ત્યાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાનો અધિકાર છે, જો તે સરકાર બંધારણ મુજબ શાસન કરવામાં અસમર્થ હોય. આ પગલું ત્યારે લેવામાં આવે છે જ્યારે રાજ્ય સરકાર કેન્દ્રની સૂચનાઓનું પાલન કરતી નથી અથવા બંધારણીય પદ્ધતિ નિષ્ફળ જાય છે.
મણિપુરમાં તાજેતરમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું:- મણિપુરમાં મુખ્યમંત્રી એન બિરેન સિંહના રાજીનામા પછી, શાસક પક્ષ નવી સરકાર બનાવવામાં અસમર્થ હોવાથી ત્યાં પણ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું હતું. આ ઉદાહરણ પશ્ચિમ બંગાળ કેસમાં કોર્ટ દ્વારા ધ્યાનમાં લેવામાં આવી શકે તેવી પરિસ્થિતિઓમાંનું એક છે.
રાષ્ટ્રપતિ શાસનની પ્રક્રિયા અને અસર:- રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગુ થયા પછી, રાજ્યની તમામ વહીવટી સત્તાઓ કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યપાલને સોંપવામાં આવે છે. મુખ્યમંત્રી અને મંત્રીમંડળે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડશે. રાજ્યપાલ કેન્દ્ર સરકારના નિર્દેશો હેઠળ કાર્ય કરે છે અને બધી યોજનાઓ કેન્દ્રની મંજૂરી પછી લાગુ કરવામાં આવે છે.
અત્યાર સુધીમાં 134 વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું છે:- ભારતીય બંધારણ લાગુ થયા પછી, દેશમાં કુલ ૧૩૪ વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું છે. મણિપુરમાં સૌથી વધુ 11 વખત અને ઉત્તર પ્રદેશમાં 10 વખત કાયદા લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. પહેલી વાર, 20 જૂન, 1951 ના રોજ પંજાબમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવ્યું, જ્યારે રાજ્ય સરકારે પોતે તેની ભલામણ કરી.
Follow us On Social Media
YouTube : https://www.youtube.com/@BIndiaDigital
Website : https://bindia.co/
TWITTER : https://x.com/buletin_india
FOLLOW ON WHATSAPP https://whatsapp.com/channel/0029Va4rXSZ5q08d1AuVRO2I
Bindia
