Bindia
Chotilaના દરજી પ્રવીણભાઈ 45 વર્ષ જૂના સંચાથી સિલાઈ કરે છે: પગેથી ચાલતા મશીનથી કાઠિયાવાડી સંસ્કૃતિને જીવંત રાખે છે
Chotila | અહેવાલ : લઘુભાઈ ધાધલ
આજના આધુનિક યુગમાં ટેક્નોલોજીના કારણે જીવનના લગભગ દરેક ક્ષેત્રમાં મોટા ફેરફારો થયા છે. સિલાઈકામ પણ હવે આધુનિક ઈલેક્ટ્રિક અને કોમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ મશીનો સુધી પહોંચી ગયું છે. જોકે, Chotilaમાં આજે પણ એક કારીગર એવા છે, જેઓ વર્ષો જૂની પરંપરાને જાળવી રાખીને પોતાના હાથ અને પગની મહેનતથી સિલાઈકામ કરી રહ્યા છે. ચોChotilaના દરજી પ્રવીણભાઈ પરમાર આજે પણ અંદાજે 40થી 45 વર્ષ જૂના દેશી સંચા પર સિલાઈ કરીને કાઠિયાવાડી સંસ્કૃતિ અને પરંપરાગત કારીગરીને જીવંત રાખી રહ્યા છે.પ્રવીણભાઈના સિલાઈ મશીનમાં આજના સમયની જેમ ઈલેક્ટ્રિક મોટર નથી. તેઓ પગના પેડલથી સંચો ચલાવે છે અને સાથે હાથથી કપડાંને સંભાળીને સિલાઈ કરે છે. વર્ષો જૂની આ પદ્ધતિ આજે ભલે સામાન્ય લોકો માટે આશ્ચર્યજનક લાગે, પરંતુ પ્રવીણભાઈ માટે આ જ તેમની કારીગરી અને જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે.
-> Chotila : 40થી 45 વર્ષ જૂનો સંચો આજે પણ કાર્યરત : પ્રવીણભાઈ જે સંચાનો ઉપયોગ કરે છે તે અંદાજે ચારથી સાડા ચાર દાયકા જૂનો હોવાનું તેઓ જણાવે છે. આટલા વર્ષો બાદ પણ સંચો સારી રીતે કાર્યરત છે અને તેના દ્વારા વિવિધ પ્રકારના સિલાઈકામ કરવામાં આવે છે.આ સંચાને ચલાવવા માટે વીજળીની જરૂર પડતી નથી. પગથી પેડલ ચલાવતા સંચાની સોય સતત ગતિ કરે છે અને કારીગર પોતાની કુશળતા પ્રમાણે કપડાંને આગળ ધપાવીને સિલાઈ કરે છે.આ પરંપરાગત પદ્ધતિમાં કારીગરની એકાગ્રતા, અનુભવ અને હાથની સફાઈ ખૂબ મહત્વની હોય છે. પ્રવીણભાઈ વર્ષોના અનુભવના કારણે આ સંચા પર ઝડપ અને ચોકસાઈથી કામ કરી શકે છે.
-> Chotila : રબારી, ભરવાડ અને સલાટ પરિવારના પરંપરાગત પહેરવેશ : પ્રવીણભાઈ માત્ર સામાન્ય સિલાઈકામ કરતા નથી. તેઓ સૌરાષ્ટ્ર અને કાઠિયાવાડની પરંપરાગત વસ્ત્ર સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલા વિવિધ પ્રકારના પહેરવેશ તૈયાર કરે છે.ખાસ કરીને રબારી, ભરવાડ અને સલાટ પરિવારના પરંપરાગત તથા ઘેરદાર પહેરવેશ તૈયાર કરવામાં તેમને વિશેષ અનુભવ છે. આ પ્રકારના વસ્ત્રોમાં પરંપરાગત ડિઝાઇન, કાપડ અને માપનું વિશેષ મહત્વ હોય છે.આધુનિક ફેશનના સમયમાં પરંપરાગત પહેરવેશનો ઉપયોગ ભલે ઓછો થયો હોય, છતાં ધાર્મિક પ્રસંગો, લગ્ન પ્રસંગો, લોકસાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને પરંપરાગત મેળાવડાઓમાં આવા વસ્ત્રોની માંગ હજુ પણ જોવા મળે છે.પ્રવીણભાઈ પોતાના અનુભવના આધારે ગ્રાહકોની જરૂરિયાત પ્રમાણે આવા પરંપરાગત વસ્ત્રો તૈયાર કરે છે.
પ્રવીણભાઈની કારીગરી માત્ર કપડાં સુધી મર્યાદિત નથી. તેઓ રજવાડી ઓશિકા, સાંકળીઓ અને દેશી ગાદલાં જેવી પરંપરાગત વસ્તુઓ પણ તૈયાર કરે છે.આ પ્રકારની વસ્તુઓમાં માત્ર સિલાઈ જ નહીં, પરંતુ કાપડની પસંદગી, માપ, આકાર અને પરંપરાગત શૈલીનું જ્ઞાન પણ જરૂરી હોય છે. વર્ષોના અનુભવના કારણે પ્રવીણભાઈ આ કામમાં પણ નિપુણતા ધરાવે છે.આજે તૈયાર બજારમાં અનેક પ્રકારની વસ્તુઓ સરળતાથી મળી જાય છે, છતાં હાથની કારીગરીથી બનેલી પરંપરાગત વસ્તુઓનું પોતાનું આગવું મહત્વ છે. તેમાં કારીગરની મહેનત અને કૌશલ્ય જોવા મળે છે.
કાઠિયાવાડી ઘોડાના શણગારમાં પણ નિપુણતા : કાઠિયાવાડી સંસ્કૃતિમાં ઘોડાનું પણ વિશેષ સ્થાન રહ્યું છે. ખાસ કરીને પરંપરાગત પ્રસંગો અને શોભાયાત્રાઓમાં કાઠિયાવાડી ઘોડાઓને વિશેષ રીતે શણગારવામાં આવે છે.પ્રવીણભાઈ કાઠિયાવાડી ઘોડા માટે પેગડા, પાતાળ અને ડમસી સહિતના વિવિધ પ્રકારના શણગાર તૈયાર કરે છે. ઘોડાના શણગારમાં વપરાતી આ વસ્તુઓને પરંપરાગત રીતે તૈયાર કરવા માટે અનુભવ અને ચોકસાઈની જરૂર રહે છે.પ્રવીણભાઈની કારીગરીમાં કાઠિયાવાડી લોકસંસ્કૃતિની ઝલક જોવા મળે છે. વસ્ત્રોથી લઈને ઘોડાના શણગાર સુધી તેઓ જૂની પરંપરાઓને પોતાના કામ દ્વારા જીવંત રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
આજના સમયમાં ઈલેક્ટ્રિક અને આધુનિક મશીનો દ્વારા ખૂબ ઝડપથી સિલાઈકામ થઈ શકે છે. થોડા સમયમાં મોટી સંખ્યામાં કપડાં તૈયાર થઈ જાય છે. તેની સામે પગથી ચલાવવામાં આવતા જૂના સંચા પર કામ કરવા માટે વધારે સમય અને મહેનત લાગે છે.તેમ છતાં પ્રવીણભાઈ આ પરંપરાગત પદ્ધતિ છોડવા તૈયાર નથી. તેમના મતે જૂની પદ્ધતિમાં કામ કરવાની પોતાની એક અલગ મજા છે.તેઓ કહે છે, “હું આજે પણ જૂની પરંપરા મુજબ સિલાઈકામ કરું છું. પગેથી સંચો ચલાવીને સિલાઈ કરવામાં જે સફાઈ, ચોકસાઈ અને સંતોષ મળે છે તે અલગ જ છે.”પ્રવીણભાઈ માટે આ સંચો માત્ર સિલાઈનું સાધન નથી, પરંતુ વર્ષોથી તેમની સાથે જોડાયેલી કારીગરી અને પરંપરાનું પ્રતીક છે.
-> Chotila : નવી પેઢી માટે કારીગરીનું ઉદાહરણ : પ્રવીણભાઈની કામગીરી આજની નવી પેઢી માટે પણ એક ઉદાહરણ બની શકે છે. ટેક્નોલોજીનો વિકાસ જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે પરંપરાગત કૌશલ્ય અને લોકસંસ્કૃતિને જાળવી રાખવાનું પણ એટલું જ મહત્વનું છે.કાઠિયાવાડની વસ્ત્ર પરંપરા, ઘોડાનો શણગાર અને દેશી સિલાઈકામ જેવી કારીગરી ધીમે ધીમે ઓછા લોકો સુધી મર્યાદિત થઈ રહી છે. આવા સમયે વર્ષોથી આ કામ સાથે જોડાયેલા કારીગરો પોતાની કળા દ્વારા પરંપરાને જીવંત રાખી રહ્યા છે.Chotilaના પ્રવીણભાઈ પરમારની આ કારીગરી માત્ર સિલાઈનું કામ નથી, પરંતુ કાઠિયાવાડની સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને લોકજીવન સાથે જોડાયેલી એક જીવંત વિરાસત છે. 40થી 45 વર્ષ જૂના સંચા પર આજે પણ પગથી પેડલ ચલાવીને થતી તેમની સિલાઈ એ વાતનો પુરાવો છે કે ટેક્નોલોજીના યુગમાં પણ પરંપરાગત કારીગરીનું પોતાનું આગવું સ્થાન છે.
- us on WHATSAPP :- https://whatsapp.com/channel/0029Va4r…
- WEBSITE : https://bindia.co/
- INSTAFollow GRAM : https:// bindia.in
- FACEBOOK : https://www.facebook.com/buletinindialive
- X : https://x.com/bindia276
