Bindia Digital
આ ફેરફારો નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) અને રાષ્ટ્રીય શાળા શિક્ષણ માળખા (NCFSE) 2023 સાથે સુસંગત હોવાનું કહેવાય છે, જે શાળા શિક્ષણમાં ભારતીય પરંપરાઓ, ફિલસૂફી, જ્ઞાન પ્રણાલીઓ અને સ્થાનિક સંદર્ભોને સામેલ કરવા પર ભાર મૂકે છે. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન ‘સિલેબસ રેશનાલાઇઝેશન’ કવાયત દરમિયાન તુઘલક, ખિલજી, મામલુક અને લોદી જેવા રાજવંશોના વિગતવાર વર્ણન અને મુઘલ સમ્રાટોની સિદ્ધિઓ પરના બે પાનાના ટેબલને ‘કાપી’ દેવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ આ પહેલી વાર છે જ્યારે મુઘલો અને દિલ્હી સલ્તનત સંબંધિત બધી સામગ્રી સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવી છે.
સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તક “એક્સપ્લોરિંગ સોસાયટી: ઇન્ડિયા એન્ડ બિયોન્ડ” માં “ભારતીય નૈતિકતા” પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને મગધ, મૌર્ય, શુંગ અને સાતવાહન જેવા પ્રાચીન ભારતીય રાજવંશો પર નવા પ્રકરણો ઉમેરવામાં આવ્યા છે.ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી ધર્મ, યહુદી ધર્મ અને ઝોરોસ્ટ્રિયન ધર્મ, હિન્દુ ધર્મ, બૌદ્ધ ધર્મ અને શીખ ધર્મ જેવા ધર્મો માટે ભારત અને બહાર પવિત્ર અને તીર્થસ્થાનો પર બીજો એક નવો પ્રકરણ “કેવી રીતે ભૂમિ પવિત્ર બને છે” નામ આપવામાં આવ્યું છે.
આ પ્રકરણમાં ૧૨ જ્યોતિર્લિંગ ધરાવતા સ્થળો, ચાર ધામ યાત્રા અને પૂજનીય નદીઓના સંગમ, પર્વતો અને જંગલો ધરાવતા “શક્તિ પીઠો”નો ઉલ્લેખ “પવિત્ર ભૂગોળ” તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના એક અવતરણનો પણ ઉલ્લેખ છે, જેમાં દેશને તીર્થસ્થાનો તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો હતો.
જાતિ, મહાકુંભ પર:- નવા પાઠ્યપુસ્તકમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે “વર્ણ-જાતિ પ્રણાલી” શરૂઆતમાં સામાજિક સ્થિરતા પ્રદાન કરતી હતી, પરંતુ ખાસ કરીને બ્રિટિશ શાસન હેઠળ કઠોર બની હતી, જેના કારણે અસમાનતાઓ ઉભી થઈ હતી. મહાકુંભ વિશેના ઉલ્લેખમાં જણાવાયું છે કે કેવી રીતે 66 કરોડ લોકોએ તેમાં ભાગ લીધો હતો, પરંતુ તેમાં 3૦ યાત્રાળુઓ મૃત્યુ પામ્યા અને અનેક ઘાયલ થયા તે ભયંકર નાસભાગનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી.
ભારતના બંધારણ પરના નવા પુસ્તકના પ્રકરણમાં ઉલ્લેખ છે કે એક સમય હતો જ્યારે લોકોને તેમના ઘરો પર રાષ્ટ્રધ્વજ લહેરાવવાની મંજૂરી નહોતી.
“2004 માં જ્યારે એક નાગરિકને પોતાના દેશ પર ગર્વ વ્યક્ત કરવાનો પોતાનો અધિકાર લાગ્યો અને તેણે આ નિયમને કોર્ટમાં પડકાર્યો ત્યારે આ બદલાયું. સુપ્રીમ કોર્ટે સંમતિ આપી હતી કે ધ્વજ ફરકાવવો એ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના મૂળભૂત અધિકારનો એક ભાગ છે. હવે આપણે ગર્વથી ત્રિરંગો ફરકાવી શકીએ છીએ, ધ્યાનમાં રાખીને કે તેનું ક્યારેય અપમાન ન થવું જોઈએ,” પ્રકરણમાં લખ્યું છે.
NCERT ના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ પુસ્તકનો ફક્ત પહેલો ભાગ છે અને બીજો ભાગ આગામી મહિનાઓમાં પ્રકાશિત થવાની અપેક્ષા છે. જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે શું તે છોડી દેવામાં આવેલા ભાગો બીજા ભાગમાં ઉમેરવામાં આવશે કે નહીં ત્યારે તેમણે ટિપ્પણી કરવાનો પણ ઇનકાર કર્યો હતો.NCERT દ્વારા તેના પાઠ્યપુસ્તકોમાં અભ્યાસક્રમનું તર્કસંગતકરણ વિરોધ પક્ષો દ્વારા ટીકાનો સામનો કરી રહ્યું છે જેમણે શાસક પક્ષના “એજન્ડા” ને અનુરૂપ સુધારાને “ભગવાકરણ” ગણાવ્યું હતું. NCERT ના ડિરેક્ટર દિનેશ પ્રસાદ સકલાનીએ ગયા વર્ષે PTI ને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં દાવો કર્યો હતો કે, “રંગો વિશે શિક્ષણ આપવાથી નાના બાળકો નકારાત્મક નાગરિક બની શકે છે.” NCERT એ ૨૦૦૨ ના ગુજરાત કોમી રમખાણોનો ઉલ્લેખ કરતા ભાગો દૂર કર્યા હતા.
Bindia
