છોટા ઉદેપુર અને તાપીમાં રાજ્યના પ્રથમ એર-ફિલ્ડ રબર ડેમ બનશે – પાણી સંગ્રહ અને પૂર નિયંત્રણ માટે નવી પહેલ

ગુજરાતમાં જળસંચય અને પૂર નિયંત્રણને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા મહત્વપૂર્ણ પહેલ હાથ ધરવામાં આવી છે. છોટા ઉદેપુર અને તાપી જિલ્લામાં રાજ્યના પ્રથમ એર-ફિલ્ડ રબર ડેમ બનાવવાની યોજના પર કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ વરસાદી પાણીનો વધુમાં વધુ સંગ્રહ કરવો, ભૂગર્ભ જળસ્તર સુધારવું અને વરસાદી મોસમ દરમિયાન પૂર જેવી પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ બનવાનો છે.

એર-ફિલ્ડ રબર ડેમ પરંપરાગત ડેમથી અલગ પ્રકારની આધુનિક તકનીક પર આધારિત હોય છે. તેમાં મજબૂત રબરથી બનેલા બંધમાં હવા ભરીને પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. જરૂરિયાત મુજબ હવા છોડીને પાણીનું નિયંત્રિત વિસર્જન પણ શક્ય બને છે. આ ટેક્નોલોજીથી જળસંચય વધુ કાર્યક્ષમ બને છે અને નદીના કુદરતી પ્રવાહનું પણ સંતુલન જળવાઈ રહે છે.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ ડેમથી આસપાસના વિસ્તારોમાં સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધિ વધશે, ખેડૂતોને લાંબા ગાળે લાભ મળશે અને ભૂગર્ભ જળસ્તરમાં પણ સુધારો થવાની શક્યતા છે. સાથે જ ભારે વરસાદ દરમિયાન પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરીને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પૂરનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

જળસંપત્તિ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એર-ફિલ્ડ રબર ડેમ પરંપરાગત ડેમની તુલનામાં ઓછી જાળવણી, ઝડપી સ્થાપન અને વધુ કાર્યક્ષમ પાણી વ્યવસ્થાપન માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. આ પ્રોજેક્ટ સફળ રહેશે તો રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે.

સ્થાનિક લોકો અને ખેડૂતોમાં પણ આ યોજનાને લઈને આશાવાદ જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને સિંચાઈ, પીવાના પાણી અને વરસાદી પાણીના સદુપયોગ માટે આ પહેલ લાંબા ગાળે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.