ગુજરાતને મેરિટાઇમ ક્ષેત્રમાં મોટી ભેટ: પોરબંદરમાં શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર, વડીનારમાં ₹1,570 કરોડનું શિપ રિપેર હબ બનશે

ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિકાસને વધુ વેગ આપતા કેન્દ્ર સરકારના બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે બે મહત્ત્વાકાંક્ષી મેરિટાઇમ પ્રોજેક્ટને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી છે. આ અંતર્ગત પોરબંદરમાં ગ્રીનફિલ્ડ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર અને કચ્છના અખાતમાં આવેલા વડીનારમાં ₹1,570 કરોડનું આધુનિક શિપ રિપેર હબ વિકસાવવામાં આવશે.

આ બંને પ્રોજેક્ટને શિપબિલ્ડિંગ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ (SbDS) હેઠળ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સરકારનું માનવું છે કે આ યોજનાઓ ભારતને વૈશ્વિક શિપબિલ્ડિંગ અને શિપ રિપેર ક્ષેત્રમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવશે.

પોરબંદરમાં બનશે વિશાળ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર
પોરબંદર જિલ્લાના કુછડી વિસ્તારમાં આશરે 2,000 એકર જમીન પર ગ્રીનફિલ્ડ શિપબિલ્ડિંગ ક્લસ્ટર વિકસાવવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ નેશનલ શિપબિલ્ડિંગ એન્ડ હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાર્ક-ગુજરાત (NSHIP-Gujarat) દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે, જે કેન્દ્રના બંદરો મંત્રાલય અને ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડનું સંયુક્ત વિશેષ હેતુવાળું સંસ્થાન (SPV) છે. આ ક્લસ્ટરમાં આધુનિક શિપયાર્ડ, ઉત્પાદન એકમો, કોમન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તેમજ કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્રો ઉભા કરવામાં આવશે. અહીં દર વર્ષે અંદાજે 12 લાખથી 15 લાખ ગ્રોસ ટનેજ (GT) ક્ષમતાવાળા મોટા કોમર્શિયલ જહાજોના નિર્માણની સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે.

વડીનારમાં બનશે આધુનિક શિપ રિપેર ફેસિલિટી
બીજો મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ કચ્છના અખાતમાં આવેલા વડીનાર ખાતે વિકસાવવામાં આવશે. આશરે ₹1,570 કરોડના ખર્ચે બનનારી આ સુવિધા કોચીન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (CSL) અને દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકારે આ પ્રોજેક્ટ માટે પાત્ર મૂડીરોકાણ પર 25 ટકા નાણાકીય સહાય આપવાની સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી પણ આપી છે.

300 મીટર લાંબા જહાજોનું થશે સમારકામ
વડીનારમાં બનનારી શિપ રિપેર સુવિધામાં 650 મીટર લાંબી જેટી, બે ફ્લોટિંગ ડ્રાય ડોક, આધુનિક વર્કશોપ અને અન્ય મેરિન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થશે. વડીનારનું ઊંડું દરિયાકાંઠું, આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટની નજીકનું સ્થાન અને મુન્દ્રા તેમજ દીનદયાળ પોર્ટ સાથેની નજીકતા તેને દેશના અગ્રણી શિપ રિપેર કેન્દ્રોમાં સ્થાન અપાવશે. અહીં 300 મીટર સુધીના મોટા કોમર્શિયલ જહાજોનું સમારકામ શક્ય બનશે.

રોજગારી અને ઉદ્યોગને મળશે વેગ
કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સરબાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું કે આ બંને પ્રોજેક્ટ ભારતના મેરિટાઇમ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપશે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોજેક્ટથી મોટા પ્રમાણમાં રોજગારીનું સર્જન થશે, સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સપ્લાય ચેઇન મજબૂત બનશે તેમજ ભારત વૈશ્વિક શિપબિલ્ડિંગ અને શિપ રિપેર ઉદ્યોગમાં પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરી શકશે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ પહેલો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અને **’વિકસિત ભારત’**ના વિઝનને આગળ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિકાસને મળશે નવી દિશા
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે પોરબંદર અને વડીનારમાં અમલમાં આવનારા આ બંને પ્રોજેક્ટ માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારતના મેરિટાઇમ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. તેનાથી જહાજ નિર્માણ, સમારકામ, નિકાસ, રોકાણ અને રોજગારીના નવા અવસર ઉભા થવાની સાથે દેશની સમુદ્રી અર્થવ્યવસ્થાને પણ મજબૂતી મળશે.